Nederlandse Molendatabase  
Heerenveen, Fryslân
Database nr. 80
Inventaris nr. FR114
Naam Welgelegen / Tjepkema's molen
Bouwjaar 1849 / 1898
Type Stellingmolen
Kenmerken Achtkante molen
Functie Korenmolen
Ligging Tjepkemastraat 21
8441 CD Heerenveen
Rijksdriehoek X: 190711 Y: 553078
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Heerenveen
Kadaster Gemeente Tjalleberd, sectie A, nr. 9301
Monumentennummer 21171
Landsch. waarde Groot
Eigenaar Gemeente Heerenveen
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Omwentelingen 2009: 36.344
Bestemming Het malen van graan, thans op vrijwillige basis
Molenaar Jan Looijenga / Pieter Hofkamp / Geurt van der Weg / Reinoud Koelemij / Rudolphus Wagenaar
Telefoon 06-22303003
Bezoekmogelijkheid Zaterdag 9.00 - 13.00 uur
Meelverkoop

© Foto: Jan Looijenga (2005).   
Constructie
Romp Houten achtkant, gedekt met riet, op stenen onderbouw
Kap Gedekt met riet
Vlucht 22,60 m.
Wiekenvorm Systeem-Fauël met automatische remkleppen op beide roeden
Wiekverbeteringen Na het vervangen van de oude gelaste roeden door nieuwe (2002) zijn die laatste meteen voorzien van het systeem-Fauël (fokwieken) met automatische remkleppen.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Vaags0056buiten20012001aanw.22.60 m.
klik voor meer info Vaags0057binnen20012001aanw.22.60 m.
klik voor meer info Bremer?binnen....-200122.61 m.
klik voor meer info Bremer?buiten....-200122.61 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje12611881-aanw.-
Kruiwerk Neutenkruiwerk met 33 neuten
Vang Vlaamse vang; vangstok
Inrichting EŽn koppel 16der kunststenen en ŽŽn koppel 14der blauwe stenen; kammenluiwerk; twee steenkranen
Overbrengingen Bovenwiel 59 kammen
Bovenbonkelaar 30 kammen
Spoorwiel 104 kammen
Steenschijflopen 29 en 27 staven
Overbrengingsverhouding 1 : 7,1 resp. 1 : 7,6
Hoogte van de stelling: 10,00 m.
Molenmaker W.F. Looman, Deventer (1849)
?? (1898)
Versiering
Eenvoudige baard, wit geverfd met rood afgebiesde krullen, met de opschriften 'Anno 1849' en daaronder 'Welgelegen'
Verwijzingen
Eigen website Welgelegen / Tjepkema's molen
Ten-Bruggencatenr. 03273
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Geschiedenis
Dit is de enige overgebleven molen, uit een serie van zeventien, die vanaf de vijftiende eeuw in Heerenveen gestaan hebben.
Deze molen werd gebouwd als koren- en pelmolen. Op 20 augustus 1849 verkocht Hermanus Hendrik Kok, molenaar te Almelo, een stuk grond te Heerenveen voor € 200,- aan Willem Frederik Looman, molenmaker te Deventer. Op diezelfde datum ging een huurcontract in, waarbij Looman voor € 650,- per jaar aan Kok de molen verhuurde. "W.F Looman 1849" staat in een balk op de stellingzolder gegraveerd.

Molenaar Kok heeft niet lang in Heerenveen gewoond; binnen een jaar werd de molen met het bijbehorende molenaarshuis verkocht aan jonkheer Fredrik Hessel van Beyma thoe Kingma, procureur te Heerenveen. In de navolgende jaren werd de molen meerdere malen verkocht en verhuurd, totdat hij in oktober 1872 weer te koop werd aangeboden.
Toen werd Johannes Melis Tjepkema eigenaar en brak er een nieuwe tijd aan voor de molen. Voor het eerst was er een molenaar gevestigd die een goed bestaan had van de molen. Niet voor niets dat de molen bij de bewoners van Heerenveen bekend werd als Tjepkema`s molen en nog steeds wordt deze naam in de volksmond gebruikt.

De molen kreeg last van windbelemmering door de groeiende bomen in de tuinen van de nabijgelegen woningen. In 1898 werd daarom besloten de stenen onderbouw met 5,50 meter te verhogen, tot een stellinghoogte van 10 meter. De aanzet van het metselwerk en de plaats waar de schoren eerst in de muren zaten is nog duidelijk te zien. De molen had weer goed de wind in de zeilen en de eerste honderd jaar kon er weer met alle winden worden gemalen.

Toen de molen in handen kwam van een sloper uit Leeuwarden heeft de vereniging de Hollandsche Molen ervoor gezorgd dat de toenmalige gemeente Aengwirden de eigenaar werd, om te voorkomen dat de molen afgebroken werd. Op 1 september 1931 werd de molen gekocht voor een bedrag van € 1600,-. De molen bleef in goede staat maar draaide nooit en deed slechts dienst als droogtoren voor de slangen van de brandweer en opslag voor de plantsoenendienst.

Pas in 1974 kwam er verandering: vanwege een feestweek werd de molen door een molenmaker draaivaardig gemaakt en gedurende die hele week was de molen draaiend te zien. Men werd enthousiast en na overleg met de gemeente werd begonnen met het herstel van het binnenwerk.

Stichting Molen Welgelegen werd opgericht en een grote restauratie voorbereid. Na deze ingrijpende aanpassing in 1990 is de molen weer maalvaardig. Het jaartal werd vastgelegd in het nieuwe rietdek op de romp.

© Foto: Jesse Molenkamp (winter 2003)

© Foto's: Anja Hoogduin (15-03-2008). Onder: EŽn van de neuten van het kruiwerk.

© Foto: n.b. (verzameling Rob Pols).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: woensdag 26 juni 2013 | Constructie

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Welgelegen / Tjepkema home vorige pagina