Versiering

Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met enige krullen en de jaartallen '1781' en '1960'.

Verwijzingen

Eigen website	De Kat
Ten-Bruggencatenr.	06908
Voorganger	De Kat, Zaandam-Oost
Afkomstig uit	De Duinjager (2e), Zaandam-Oost

Geschiedenis

Molen De Kat is een oorspronkelijk in 1781 gebouwde achtkante bovenkruier met stelling, die sinds de gedeeltelijke herbouw in 1960 tot verfmolen is ingericht.
Omstreeks 1646 werd op deze plaats een verfmolen opgericht, waarvoor een op 11 januari 1646 gedateerde windbrief werd verleend aan Adriaen Gerritsz. van Someren. Deze molen werd later tot oliemolen verbouwd, misschien in of kort voor 1689, want Op 13 juli van dat jaar werd hij als zodanig in een assurantiecontract opgenomen. Op 27 november 1782 ging hij door brand geheel verloren, maar werd weer herbouwd. In 1904 werd de sinds 1772 in bezit van de familie Honig zijnde oliemolen De Kat verkocht aan de firma Vis Pz., die hem tot stellinghoogte liet afbreken en onderbouw en schuur in gebruik nam als opslag- en droogplaats voor krijt.
In 1960 werd op deze onderbouw en schuur het bovenachtkant van de elders uit Zaandam afkomstige molen De Duinjager geplaatst. Deze moet omstreeks 1696 in het Oostzijderveld zijn gebouwd, want de windbrief ervoor was gedateerd 1 augustus 1696 en uitgereikt aan Adam Jansz. Duyn, waarmee de naamgeving verklaard lijkt te zijn. De als snuifmolen gebouwde molen werd echter al spoedig tevens tot verfmolen ingericht. Op 17 juni 1781 ging hij door brand verloren, maar werd weer opgebouwd.
Omstreeks 1900 werd de molen gebruikt voor het malen van krijt en later voor het malen van brokken steenkool. De verpulverde kool werd na te zijn gebuild afgenomen voor gebruik in ijzergieterijen Al voor de Tweede Wereldoorlog was er in de molen een dieselmotor als hulpkracht om het gaande werk aan te kunnen drijven. Dit gaande werk bestond aanvankelijk uit twee koppels maalstenen en vijf koppels kantstenen. De maalstenen lagen op de eerste zolder en vier van de vijf koppels kantstenen stonden in het onderachtkant op de begane grond. Het vijfde koppel stond in de westschuur. Her werd vanuit de molen met een lange as aangedreven. Een van de koppels maalstenen is later beneden opgesteld. De molen is tot maart 1947 op windkracht in bedrijf geweest. Bebouwingsplannen voor het Oostzijderveld hadden tot gevolg dat hij op de oorspronkelijke standplaats niet kon worden gehandhaafd.
In 1959 is de molen gesloopt en in het daaropvolgende jaar zijn bovenachtkant en kap verplaatst naar de onderbouw van molen De Kat te Zaandam. Sindsdien wordt de molen weer regelmatig in werking gesteld. In 1969 werd de molen verhuurd aan de fa. Krijt, die de molen ging gebruiken voor hun zaagselhandel. Spoedig moest dit werk wijken voor het toerisme. Deze molen is inmiddels de meestbezochte molen van Nederland. Later werd de molen verhuurd aan Sjors van Leeuwen en Piet Kempenaar, die niet alleen het toeristische gedeelte voor hun rekening namen, maar ook de molen weer wilden laten werken als productiemolen voor verfstoffen en krijt.
Tegenwoordig is naast de molen ook een loods aanwezig waar opgeslagen krijt wordt gedroogd.

Een deel van de molenschuur was jaren tot een bescheiden woonruimte ingericht. Sinds ca. 1980 is dit geen woning meer maar een ruimte waar de verschillende verfstoffen bewaard worden.
In deze molen zijn vele kleurstoffen e.d. te koop, welke met name door kunstschilders worden gebruikt om eigen verf te maken.

In het najaar van 2009 is begonnen met een interessante herstelbeurt, die zich grotendeels onder de molen voltrekt: de oude oliekelders, uit de tijd dat De Kat oliemolen was, zullen worden uitgegraven en hersteld.

Aanvullingen

Over de naam:
Op deze plaats stond sinds 1781 oliemolen 'De Kat'. In 1960 werd de bovenbouw van de elders te Zaandam gesloopte verfmolen De Duinjager hierop geplaatst. Volgens Zaanse traditie kreeg deze molen vervolgens de naam 'De Kat'.

Overige wetenswaardigheden:
Brochures met informatie over deze molen zijn ter plekke verkrijgbaar in meer dan 60 talen!

Uniek aan deze molen:
De enig overgebleven verfmolen van Nederland

Vermoedelijk de meestbezochte molen van Nederland wat betreft aantallen toeristen.

---

Laatst bijgewerkt: donderdag 2 september 2010