Nederlandse Molendatabase  
Zaandam, Noord-Holland
Database nr. 751
Inventaris nr. NH122
Naam De Held Jozua
Bouwjaar 1719
Type Paltrokmolen
Kenmerken Paltrokmolen
Functie Zaagmolen
Ligging Held Jozuapad 3
1507 ER Zaandam
Rijksdriehoek X: 115552 Y: 495271
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Zaanstad
Kadaster Gemeente Zaandam, sectie H, nr. 981
Monumentennummer 40094
Landsch. waarde Niet onbelangrijk, maar de molen staat erg ingeklemd tussen allerhande nieuwbouw
Eigenaar Stichting de Held Jozua
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Het zagen van hout, thans op vrijwillige basis
Molenaar Th. Teeuw
Bezoekmogelijkheid Als de molen draait

© Foto: Vincent Mepschen (2-6-2012).   
Constructie
Romp Gedekt met hout; voorzijde in visgraatverband, geheel geteerd. Het houtwerk op de zaaggrond is overwegend groen geverfd.
Kap Gedekt met gepotdekselde planken, geheel geteerd
Vlucht 20,50 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0835buiten1996-aanw.20.50 m.
klik voor meer info Derckx0836binnen1996-aanw.20.50 m.
klik voor meer info Pot2442buiten19191920?199020.58 m.
klik voor meer info Pot2041buiten19061942199020.50 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Kon.Ned.Grofsmederijg.n.19041904?aanw.-
Kruiwerk Specifiek kruiwerk met 55 rollen; kruihaspel
Vang Vaste stutvang uit drie stukken; binnenvangstok; trekvang; pal
Inrichting Drie zaagramen met twee sleden, twee winderijen en kraan
Overbrengingen Bovenwiel 72 kammen
Krukwiel (varkenswiel) 27 kammen
Overbrengingsverhouding 1 : 2,67
Hoogte van de stelling: 3,00 m.
Versiering
Fraaie opengewerkte makelaar

Op de achterbalk staat de naam van de molen afgebeeld.

Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 01105
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Geschiedenis
Molen De Held Jozua is een in of kort voor 1719 gebouwde paltrok-houtzaagmolen. Over de geschiedenis van deze molen zijn niet zoveel bijzonderheden te vermelden. Bekend is, dat de windbrief gedateerd was op 25 juli 1719 en verleend aan Hendrik Claasz. de Boer. Als merkwaardigheid kan worden vermeld dat deze balkenzager op 10 juni 1728 werd opgenomen in een assurantiecontract met als eigenaar Gerardus van Aelst, predikant in de 'Gereformeerde kerke tot Westsaendam'. Misschien verklaart dit de bijbelse naamgeving van de molen.

In de loop der tijden veranderde molen diverse malen van eigenaar; in de 20ste eeuw waren het H. van Doesburgh en later de Gebrs. de Boer. Van Doesburgh bestelde in 1919 een nieuwe buitenroede bij de fa. Pot te Kinderdijk. Ook de fa. De Boer investeerde behoorlijk: zo werd in 1942 een (tweedehands) buitenroede van de Hooglandse polder te Barsingerhorn aangekocht, om in Zaandam als binnenroede te dienen; verder werd een geheel nieuw krukwiel aangebracht.
In het najaar van 1946 kwam de bij de molen gebouwde mechanische zagerij gereed en in 1949 kwam de windmolen definitief buiten bedrijf. Opmerkelijk is wél, dat 'de Held' daarna nog behoorlijk werd onderhouden en het wiekenkruis ieder jaar voor teer- en schilderwerk een paar keer rondging.

Pas in de jaren '70 was het eigenaar Cornelis de Boer niet meer mogelijk, iets aan de molen te doen; de molen uit handen geven wilde hij ook niet. Het gevolg was langdurig en tenslotte intens verval.
Uiteindelijk kocht J.J. Koeman in 1987 de molen van De Boer en pas toen was er weer enig perspectief. In 1994-ยด95 werd het totaal vervallen complex van molen en bijgebouwen geheel gerestaureerd. De molen werd maalvaardig opgeleverd en draait en zaagt sindsdien regelmatig; in de bijgebouwen werd onder meer een restaurant gevestigd.
Aanvullingen
Uniek aan deze molen:
Het krukwiel is uitgerust met ijzeren kammen, die gegoten zijn als ingesleten kammen. Deze constructie werd in 1942 aangebracht door de Zaanse molenmaker Jacob Boerendans.

© Foto: Jelle Linnekamp (8-4-2008).

© Foto: Joop Vendrig (29-4-2006).

© Foto: Vincent Mepschen (2-6-2012).

© Foto: Vincent Mepschen (2-6-2012).

© Foto: Vincent Mepschen (2-6-2012).

© Foto's: Abel van Loenen (boven 10-11-2012, onder 16-3-2013).

© Foto: n.b. (verzameling Rob Pols).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: donderdag 9 mei 2013 | Foto

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Held Jozua, Zaandam home vorige pagina