Nederlandse Molendatabase
Zaandam, Noord-Holland
|
© Foto: Vincent Mepschen (2-6-2012). |
Constructie
| Romp | Gedekt met hout; voorzijde in visgraatverband, geheel geteerd. Het houtwerk op de zaaggrond is overwegend groen geverfd. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Kap | Gedekt met gepotdekselde planken, geheel geteerd | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vlucht | 20,50 m. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekenvorm | Oud-Hollands | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekverbeteringen | Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekenkruis |
Bovenas |
Kruiwerk |
Specifiek kruiwerk met 55 rollen; kruihaspel |
Vang |
Vaste stutvang uit drie stukken; binnenvangstok; trekvang; pal |
Inrichting |
Drie zaagramen met twee sleden, twee winderijen en kraan |
Overbrengingen |
Bovenwiel 72 kammen |
Krukwiel (varkenswiel) 27 kammen Overbrengingsverhouding 1 : 2,67 Hoogte |
van de stelling: 3,00 m. |
Versiering
Fraaie opengewerkte makelaar
Op de achterbalk staat de naam van de molen afgebeeld. Verwijzingen
Geschiedenis
Molen De Held Jozua is een in of kort voor 1719 gebouwde paltrok-houtzaagmolen. Over de geschiedenis van deze molen zijn niet zoveel bijzonderheden te vermelden. Bekend is, dat de windbrief gedateerd was op 25 juli 1719 en verleend aan Hendrik Claasz. de Boer. Als merkwaardigheid kan worden vermeld dat deze balkenzager op 10 juni 1728 werd opgenomen in een assurantiecontract met als eigenaar Gerardus van Aelst, predikant in de 'Gereformeerde kerke tot Westsaendam'. Misschien verklaart dit de bijbelse naamgeving van de molen.
In de loop der tijden veranderde molen diverse malen van eigenaar; in de 20ste eeuw waren het H. van Doesburgh en later de Gebrs. de Boer. Van Doesburgh bestelde in 1919 een nieuwe buitenroede bij de fa. Pot te Kinderdijk. Ook de fa. De Boer investeerde behoorlijk: zo werd in 1942 een (tweedehands) buitenroede van de Hooglandse polder te Barsingerhorn aangekocht, om in Zaandam als binnenroede te dienen; verder werd een geheel nieuw krukwiel aangebracht. In het najaar van 1946 kwam de bij de molen gebouwde mechanische zagerij gereed en in 1949 kwam de windmolen definitief buiten bedrijf. Opmerkelijk is wèl, dat 'de Held' daarna nog behoorlijk werd onderhouden en het wiekenkruis ieder jaar voor teer- en schilderwerk een paar keer rondging. Pas in de jaren '70 was het eigenaar Cornelis de Boer niet meer mogelijk, iets aan de molen te doen; de molen uit handen geven wilde hij ook niet. Het gevolg was langdurig en tenslotte intens verval. Uiteindelijk kocht J.J. Koeman in 1987 de molen van De Boer en pas toen was er weer enig perspectief. In 1994-´95 werd het totaal vervallen complex van molen en bijgebouwen geheel gerestaureerd. De molen werd maalvaardig opgeleverd en draait en zaagt sindsdien regelmatig; in de bijgebouwen werd onder meer een restaurant gevestigd. Aanvullingen
Uniek aan deze molen:
Het krukwiel is uitgerust met ijzeren kammen, die gegoten zijn als ingesleten kammen. Deze constructie werd in 1942 aangebracht door de Zaanse molenmaker Jacob Boerendans. 
©
Foto: Jelle Linnekamp (8-4-2008).
©
Foto: Joop Vendrig (29-4-2006).
©
Foto: Vincent Mepschen (2-6-2012).
©
Foto: Vincent Mepschen (2-6-2012).
©
Foto: Vincent Mepschen (2-6-2012).
©
Foto's: Abel van Loenen (boven 10-11-2012, onder 16-3-2013).
©
Foto: n.b. (verzameling Rob Pols).
Draag zelf bij
|
