Nederlandse Molendatabase
Weesp, Noord-Holland
Database nr. 738
Inventaris nr. NH165
Ten-Bruggencatenr. 00693
Naam De Vriendschap
Bouwjaar 1900 / 1976
Type Stellingmolen
Kenmerken Achtkante Molen
Functie Korenmolen
Ligging Utrechtseweg 11
1381 GR Weesp
Rijksdriehoek X: 131986 Y: 479617
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Weesp
Kadaster Gemeente Weesp, sectie B, nr. 2757
Monumentennummer 38645
Landsch. waarde Zeer groot, domineert de omgeving, met name vanuit oostelijke richtingen en vormt een twee-eenheid met de op ca. 80 m. gelegen molen De Eendragt.
Eigenaar Gemeente Weesp
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Het malen van graan op professionele basis
Molenaar Wouter Pfeiffer /a> /Christian Pfeiffer /Edwin Eveleens / Jan Hop / Jelle Stoop / Thomas Griffioen
Telefoon 0294-417024
Bezoekmogelijkheid
Zaterdag 10.00 - 16.00
Meelverkoop

© Foto: Thomas Griffioen (25-4-2009).
Constructie
Romp Houten achtkant, gedekt met riet, op houten onderbouw
Kap Gedekt met riet
Vlucht 24,70 / 24,80 m.
Wiekenvorm Systeem Fauel met automatische remkleppen op beide roeden
Wiekverbeteringen Bij de grote restauratie van 1976 zijn beide roeden voorzien van het systeem-Fauël (fokwieken) met automatische remkleppen. Eerder had deze molen geen wiekverbetering.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0193buiten19761976aanw.24.80 m.
klik voor meer info Derckx0194binnen19761976aanw.24.80 m.
klik voor meer info Pot2209buiten19111911?196525.00 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Enthoven & Co, L.I.060018741900?aanw.-
Kruiwerk 55 houten rollen; kruirad
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vijf stukken; vangbalk met duim; vangstok; trekvang; pal
Inrichting Twee koppel 17der blauwe en één koppel 17der kunststenen; één koppel 16der kunststenen; vier regulateurs; sleepluiwerk; elevatoren; vijzels; silo’s; mengketels; pletter; buil; elektrisch gedreven koppel stenen op de maalzolder.
Overbrengingen Bovenwiel 52 kammen
Bovenschijfloop 29 staven, steek cm.
Spoorwiel 163 kammen
Steenschijflopen 37 staven, steek cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 7,90
Hoogte van de stelling: 5,80 m.
Molenmaker ?? (1900)
C.W. Fray, Westzaan (1976)
Versiering
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met de naam 'De Vriendschap'
Verwijzingen
Eigen website De Vriendschap
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Het Bosch/ Het Bosch in het Anker/ Het Anker/ De Vriendschap, Weesp
Afkomstig uit De Eendracht, Amsterdam
Geschiedenis
In 1694 werd door vier windkorenmolenaars en brandewijnbranders bij de Domeinen en Rekenkamer van Holland het recht van de wind aangevraagd voor de te bouwen achtkante stellingkorenmolen, die Het Bosch zou worden genoemd. Een naam die in 1810 veranderd zou worden in Het Bosch in het Anker waarna het in 1813 Het Anker werd.
In 1816 kwamen de eigenaars van molen Het Anker en van de elders in Weesp staande molen De Vriendschap overeen hun bezittingen te ruilen, hetgeen mede tot gevolg had dat Het Anker werd omgedoopt in De Vriendschap. Tussen de jaren 1831 en 1840 werd naast de molen een houten gebouw opgetrokken dat was ingericht tot rosmolen, uitgerust met twee paar stenen en naar alle waarschijnlijkheid bedoeld om in windstille tijden de productie gaande te kunnen houden. In 1860 kocht W. van den Akker, sedert 1856 molenaar op molen De Haan, eveneens te Weesp, molen De Vriendschap met daarbij behorende rosmolen, wagenhuis, paardestalling, knechtswoningen, erven en tuin.

Op 23 september 1899 brandde De Vriendschap, als gevolg van blikseminslag, tot op de grond toe af. Op de fundering van de verbrande molen werd in 1900 de uit Amsterdam afkomstigstige molen De Eendracht herbouwd. Deze stond aan de Kostverlorenvaart en was als volmolen gebouwd, waarschijnlijk in de 18de eeuw. In 1842 werd hij tot korenmolen verbouwd, maar hij was in 1888 al niet meer in bedrijf.

Nadat al eerder in De Vriendschap een motor als hulpkracht was geïnstalleerd is in de Tweede Wereldoorlog voor het laatst op windkracht gemalen. Hierna volgde stilstand en gebruik als opslagruimte.
Voor de molen betekende dit het begin van een periode van langdurig en intens verval. Toen de roeden in 1965 verwijderd moesten worden, was de stelling allang verdwenen, evenals het meeste riet op de kap.

In 1974 werd de volstrekt haveloze Vriendschap door de gemeente Weesp aangekocht waarna in de jaren 1975-1976 algehele restauratie plaatsvond. Kap, roeden en stelling werden geheel nieuw; in het achtkant moest één veld worden vervangen.
Sindsdien is de molen weer geregeld in gebruik voor het malen van consumptiegraan.

Constructie
De nagenoeg geheel grenen romp staat op de vrij hoge penanten van de afgebrande voorganger. Op het onderachtkant staat een bovenachtkant met een boventafelement met blokkeelconstructie. Opvallend is dat de tafelementstukken niet met pennen in de blokkeels hangen maar op de - deels ingezaagde - blokkeels steunen. Onder de tafelementstukken zijn op zeven van de acht velden een soort vulbalken aangebracht, waarvan de functie niet duidelijk is.
Opvallend is het aantal malen, dat delen van oude houten roeden in de constructie zijn verwerkt. Eén draagbalk lijkt een oude kokerbalk (en is dus waarschijnlijk afkomstig van een gesloopte wipmolen).

De vier koppel maalstenen bevinden zich op twee maalstoelen; de regulateurs zijn daaronder aangebracht. Drie koppel stenen zijn maalvaardig en worden regelmatig gebruikt; van het vierde koppel dient het steenschijfloop te worden vervangen.
Van één koppel blauwe stenen kan er rechtstreeks in de buil gemalen worden via een houten goot; op dezelfde maalstoel ligt ook een koppel flintstenen. Van deze steen kan men ofwel in zakken malen, maar ook, na het openen van een klep in de meelbak, kan het meel via een houten horizontale vijzel aangedreven door de bolspil in de eerder genoemde houten goot terecht komen en gaat dan rechtstreeks over de buil.
De elevator gooit het maalgoed in een horizontale vijzel, van waaruit via pijpen het graan in een silo boven de steen terecht komt.
Via een varkenswiel dat aangedreven wordt door het spoorwiel, kunnen een pletter en een buil worden aangedreven. De regulateurs worden door de bolspillen aangedreven.

Bijzonder was de vroegere toegankelijkheid per schip vanaf de Vecht. Op een foto van de afgebrande voorganger is dit duidelijk te zien. In de tijd dat het transport te water een grote rol speelde kwam dit bij meer molens voor, onder andere bij de voorgangers van de eveneens aan de Vecht gelegen korenmolens te Vreeland en Loenen. Vermoedelijk is de toegang te water bij de herbouw in 1900 komen te vervallen. Bij graafwerkzaamheden tijdens de laatste restauratie zijn onder in de molen nog restanten ervan aangetroffen. De contouren zijn nu in de bestrating van de begane grond aangebracht. De toog in de veldmuur aan de rivierzijde geeft de plaats van de vroegere invaaropening nog duidelijk aan.
In het begin van deze eeuw waren er twee inritten om met paard en wagen tot in de molen te kunnen komen. De huidige inrit is pas later aangebracht.

Nog iets opmerkelijks: nergens in Nederland zijn twee molens zo dicht bij elkaar gelegen als De Vriendschap en De Eendagt.
Aanvullingen
Over de naam:
De naam De Vriendschap bestaat al sinds 1816 en werd toen, tijdens een ruil, aan de voorganger van de huidige molen gegeven.
Overige foto's

© Op de voorgrond De Vriendschap, daarachter De Eendragt.
Foto: Anja Hoogduin (29-3-2008).

© Winterser kan bijna niet!
Foto: H. Bieze (10-1-2009).

© Foto: Piet Glasbergen (28-9-2013).

© Links De Eendragt, rechts De Vriendschap.
Foto: Frits Kruishaar (5-5-2012).

© Het zeer grote spoorwiel - let op de fijne steek!
Foto: Anja Hoogduin (29-3-2008).

© Foto's Rob Simons (31-3-2012).

© Foto's Rob Simons (31-3-2012).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: donderdag 3 oktober 2013 | Foto

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Vriendschap, Weesp home vorige pagina