Nederlandse Molendatabase  
Weesp, Noord-Holland
Database nr. 737
Inventaris nr. NH164
Naam De Eendragt
Bouwjaar 1691 / 1952
Type Stellingmolen
Kenmerken Achtkante Molen
Functie Zaagmolen
Ligging Utrechtseweg 13
1381 GR Weesp
Rijksdriehoek X: 132046 Y: 479573
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Weesp
Kadaster Gemeente Weesp, sectie B, nr. 2009
Monumentennummer 38659
Landsch. waarde Belangrijk, tezamen met de naastgelegen (veel grotere) molen De Vriendschap uit sommige richtingen al van verre zichtbaar; wordt uit andere richtingen verminderd door beplantingen
Eigenaar G. Visser
Bedrijfsvaardigheid Draaivaardig
Omwentelingen
2010: 187.356
2011: 509.993
2012: 489.168
Bestemming Vh. het zagen van hout; thans buiten bedrijf
Molenaar G. Visser en vrijwilligers van De Vriendschap
Bezoekmogelijkheid Niet te bezichtigen

© Foto: Frits Kruishaar (5-5-2012).   
Constructie
Romp Eiken achtkant, gedekt met riet, op stenen onderbouw met gemetselde aanbouwen
Kap Gedekt met riet
Vlucht 20,00 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Op deze molen is nooit een wiekverbetering toegepast.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Buurma0251buiten19911991aanw.19.90 m.
klik voor meer info Buurma0252binnen19911991aanw.19.90 m.
klik voor meer info Pot1455buiten18851952199020.00 m.
klik voor meer info Pot1350binnen18821952199020.00 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Enthoven & Co, L.I.?1862?aanw.-
Kruiwerk Engels met 35 rollen; kruihaspel
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; pal
Inrichting Gaandewerk, op bovenwiel na, geheel uitgebroken
Woning in de molen
Overbrengingen Bovenwiel 64 kammen, steek 12 cm.
Rest gaandewerk niet meer aanwezig
Hoogte van de stelling: 3,90 m.
Versiering
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, zonder opschrift.

In het rietdek staat het jaartal '1694' ingedekt. Fout, want de molen is uit 1691!
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 00694
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger De Osch, Weesp
Geschiedenis
Molen De Eendragt is een in of kort voor 1691 gebouwde achtkante bovenkruier met stelling. De windbrief voor deze molen werd op 21 oktober 1691 verleend aan Hilgert Hilgertsz. Cramer, brandewijnbrander te Weesp. De molen was gebouwd op grond van het burgerweeshuis der stad Weesp en bedoeld om graan te breken voor de brandewijnbranders, een moutmolen derhalve. In de jaren 1722-1725 moet er met betrekking tot de molen nogal het een en ander te doen zijn geweest, want in die tijd stond hij in de volksmond bekend als Het Krakeel.

Rond 1807 kwam er een eind aan het malen voor de branderijen en werd de molen tot schelpzandmolen verbouwd. In een schelpzandmolen werden van het strand aangevoerde schelpen met kantstenen fijngemalen. Het hierna door zeven of builen verkregen poeder werd gebruikt voor de fabricage van fijn aardewerk, de grovere bestanddelen werden benut als schuurmiddel. Later werd er op de molen ook kunstcement vermalen.

In 1815 werd de molen verkocht aan een combinatie van vier timmerlieden, te weten gebroeders Van der Bergh uit Weesp, G. Verschuur uit Muiden en Van der Stok uit Naarden, die hem tot houtzaagmolen lieten verbouwen. In 1830 traden Van der Stok en Verschuur uit, waarna de molen in volle eigendom overging naar de gebroeders Van der Bergh. Deze breidden de zaak al spoedig uit want in of kort na 1835 bouwden ze direct ten zuiden van De Eendragt eigenhandig een paltrokhoutzaag-molen met loods, schuitenhuis, helling en knechtswoning. Lang heeft deze molen, die De Gebroeders was genoemd, echter niet bestaan want al in 1851 werd hij gesloopt.
De molen De Eendragt kreeg kort na 1920 een oliemotor als hulpkracht maar bleef als windhoutzaagmolen in bedrijf tot omstreeks 1932. In dat jaar werd hij aan een houthandel verkocht, waarna de molen sterk in verval raakte en uiteindelijk van zijn wiekenkruis werd ontdaan.

De onttakelde molen werd in 1950 overgedragen aan de gemeente Weesp, die hem in 1952 op haar beurt voor het symbolische bedrag van ŽŽn gulden verkocht aan een particulier, onder de verplichting de molen uitwendig weer als molen te herstellen. Dit herstel kwam in datzelfde jaar nog tot stand. De molen werd daarbij echter geheel verbouwd en ingericht tot woning, waarbij de karakteristieken van de zaagmolen zoals het zaagmechanisme, de sleephelling en het balkengat verloren gingen. De tegen de molen aansluitende houten zaagschuren zijn toen in steen herbouwd.

Na jaren van stilstand werd de molen in het najaar van 1977 draaivaardig gemaakt en sindsdien is deze geregeld in werking.

Constructie
Het overwegend eiken achtkant van deze molen staat op een wat lage, zwaar uitgevoerde stenen onderbouw en heeft een boventafelement met blokkeelconstructie.
De onderste bintlaag met bijbehorende karbelen is in grenen uitgevoerd wat ongetwijfeld betekent dat deze later is aangebracht. Hoewel dit thans vanwege alle binnenbetimmeringen niet meer is te constateren, is het niet onmogelijk dat de molen per veld slechts ŽŽn veldkruis heeft of heeft gehad. Ook is niet meer te zien of er wel dan niet een ondertafelement aanwezig is. De kap kruit op houten rollen en is al eens grotendeels vernieuwd (19de eeuw?).
De bovenas is eveneens uit een andere molen afkomstig en omstreeks de eeuwwisseling of iets later in De Eendragt aangebracht ter vervanging van een houten as.
Het totaalbeeld dat de gehele molenconstructie biedt doet sterk vermoeden dat voor de bouw omstreeks 1691 een tweedehands en van elders komende molen is gebruikt. Waarschijnlijk was de huidige molen voordien een grondzeiler-korenmolen.
Het ontbreken van kruikrammen of sporen daarvan in het boventafelement geeft aan dat de molen als buitenkruier is gebouwd.


© Vanonder de stelling van De Vriendschap gezien.
Foto: Piet Glasbergen (28-9-2013).

© Foto: Anja Hoogduin (29-3-2008).

© Foto: Frits Kruishaar (5-5-2012).

© Foto's: Piet Glasbergen (28-9-2013).

© Foto: n.b. (verzameling Rob Pols).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: donderdag 3 oktober 2013 | Foto

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Eendragt, Weesp home vorige pagina