Nederlandse Molendatabase
Ursem, Noord-Holland

Ondermolen O

733
Ondermolen O
1633 / 1652 / 1957
Grondzeiler
Achtkante binnenkruier
Poldermolen
Molenweg 12
1645 WK Ursem
X: 120869 Y: 514467
N 52.616666 O 4.883239
toon op Google Maps
toon in Google Streetview
Alkmaar
Gemeente Schermer, sectie U, nr. 410
Schermer Molens Stichting
Schermer Molens Stichting sinds 1-01-2014, daarvoor de Stichting Schermer Molens sinds 1964, daarvoor het Waterschap de Schermeer.
Maalvaardig in circuit
2015: 265.000
2014: 359.000
Vh. bemalen van het waterschap de Schermer (2e trap), thans buiten bedrijf; woning
Peter Volmer
Niet te bezichtigen
Bijzonder groot
NH088
00122
33114

Molenmakersbedrijf Molema, Heiligerlee

Ondermolen O

Constructie

Constructie

Eiken achtkant, gedekt met riet, op lage voet. De onderste ca. 2 meter gedekt met geteerde gepotdekselde planken
Gedekt met riet
24,90 m.
Oud-Hollands
Op deze molen is nooit een wiekverbetering toegepast.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Pos. bouw Jaar Steek Positie Verdw. Lengte
klik voor meer info Buurma 0215 buiten 1988 1988 buiten aanw. 24.90
klik voor meer info Buurma 0216 Binnen 1988 1988 Binnen aanw. 24.90
klik voor meer info Pot ? binnen ? 1958 binnen 1988 24.90
klik voor meer info Pot ? buiten ? 1958 buiten 1988 24.50
klik voor meer info Pot ? buiten ? ? buiten 1944 25.00
klik voor meer info Pot ? binnen ? ? binnen 1944 25.00
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje 0616 1869 1957 1988
klik voor meer info Gieterij Hardinxveld 0028 1988 1988 aanw.
klik voor meer info Sterkman & Zn, wed. A. 0291 1864 1864? 1944 05.35
50 houten rollen; binnenkruirad met 16 spaken
Vaste stutvang uit drie stukken; vangbalk met klos; vangstok; pal
Houten vijzel; (gereconstrueerde) woning met spilkast en bedsteden.
Bovenwiel 51 kammen
Bovenschijfloop 24 staven, steek 16,5 cm.
Onderbonkelaar 27 kammen
Vijzelwiel 31 kammen
Overbrengingsverhouding 1 : 1, 85

Ondermolen O

Ondermolen O

Verwijzingen

Ondermolen O

Geschiedenis

Geschiedenis

Ondermolen O is een eind 1633 of begin 1634 gebouwde achtkante binnenkruier. Aanvankelijk diende hij als bovenmolen voor de toen nog droog te malen Schermeer. Toen de Schermeer eenmaal daadwerkelijk droog begon te vallen, vond een grote herschikking van de aanwezige molens plaats. Deze molen werd daarom in 1652 verplaatst naar de huidige locatie, om daar te dienen als ondermolen. Als Ondermolen O maakte hij vervolgens deel uit van de (inmiddels grotendeels verdwenen) groep van zestien molens tussen Ursem en Schermerhorn, de zgn. Noordkust. Deze maalde in drie trappen de binnenboezem van de Schermer af op de Schermerboezem.

De molen werd in 1882 vervijzeld, kwam in 1929 buiten bedrijf en diende daarna uitsluitend nog als woning.
Op 5 maart 1944 werd de molen 'geplukt': as, roeden en ook koningspil werden verwijderd om te worden gebruikt voor herstel van de Barremolen te Zoeterwoude-Rijndijk. Deze had eind 1943 door asbreuk zijn wiekenkruis verspeeld. Het was oorlog, materieel was duur en schaars en de Schermermolens zouden toch niet meer in bedrijf komen.
 
In 1957 werd de molen uitwendig hersteld door het aanbrengen van een bovenas, twee tweedehands roeden en een 'bovenwiel'. Dit laatste was een oud vijzelwiel (en dus veel te klein, waardoor draaien niet verantwoord was). Daarnaast was de derdehands bovenas voor dit type molen veel te kort. Zo leidde deze molen, overigens net als de andere Schermermolens in die tijd, een statisch bestaan. Uitwendig compleet, maar niet meer dan dat en van binnen alleen een woning.

Verandering van deze situatie kwam pas in 1988 toen deze molen, als laatste van de elf overgebleven Schermermolens, draaivaardig werd gemaakt door het aanbrengen van een nieuwe gietijzeren as (van lang model, veel beter passend bij een Noord-Hollandse binnenkruier), bovenwiel en roeden. Sindsdien draait de molen weer regelmatig. In 1999 werd ook een koningspil geplaatst.
In het kader van het grote project, waarbij alle Schermermolens weer maalvaardig werden gemaakt, werd Ondermolen O in 2004 geheel gecompleteerd met boven- en onderschijfloop, vijzelwiel en een houten vijzel. Deze molen, die tamelijk ver van de andere overgebleven molens van Schermerhorn gelegen is, kreeg een maalcircuit. De vijzelwaterloop van de in 1930 gesloopte ondermolen N dient hierbij als overstort.

Ondermolen O

Aanvullingen

Aanvullingen


De molen wordt, ter onderscheiding van de - vroegere - buurmolens, aangeduid met een letter. De buurmolens mogen dan bijna alle verdwenen zijn, waardoor juist deze molen er wat eenzaam bij staat, maar de aanduiding is gebleven!

Deze Schermermolen ligt relatief dicht bij de openbare weg. Toen de molen nog in bedrijf was, was hier, om zicht op de weg te houden en de molen op tijd te kunnen vangen als er paarden langskwamen (paarden zijn in de regel nogal schrikachtig bij een malende molen), een spionnetje (kleine spiegel) aanwezig.

Ondermolen O

Aanvullende foto's
Ondermolen O, Ursem, Zo te zien is er werk aan de onderste wiek, want het zeil is om de achterzoom geslagen.  Dronefoto: René Pronk (31-8-2014).
© Zo te zien is er werk aan de onderste wiek, want het zeil is om de achterzoom geslagen.
Dronefoto: René Pronk (31-8-2014).
Ondermolen O, Ursem, Foto: Willem Jans (21-5-2005).
© Foto: Willem Jans (21-5-2005).
Ondermolen O, Ursem, Foto: Piet Glasbergen (28-5-2012).
© Foto: Piet Glasbergen (28-5-2012).
Ondermolen O, Ursem, Foto: Chris van Gijs (3-1-2010).
© Foto: Chris van Gijs (3-1-2010).
Ondermolen O, Ursem, Foto: Chris van Gijs (8-10-2013).
© Foto: Chris van Gijs (8-10-2013).
Ondermolen O, Ursem, Foto's: Frits Kruishaar (17-4-2010).
© Foto's: Frits Kruishaar (17-4-2010).

Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zaterdag 16 juli 2016 | Geschiedenis Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Ondermolen O, Ursem home vorige pagina