Nederlandse Molendatabase
Uitgeest, Noord-Holland
|
© Foto: Hessel de Vries (28-7-2006). |
Constructie
| Romp | Grenen achtkant, gedekt met riet, op lage voet. De onderste ca. 2 meter gedekt met geverfde gepotdekselde planken. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Kap | Gedekt met riet | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vlucht | 26,00 m. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekenvorm | Systeem Fauël met steekborden op beide roeden | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekverbeteringen | Van 1943 tot 1964 had deze molen op beide roeden het systeem-Dekker; dat werd toen gewijzigd in het systeem-Fauël (fokwieken) met steekborden. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekenkruis |
Bovenas |
Kruiwerk |
73 houten rollen; kruirad |
Vang |
Vaste Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met duim; vangstok; pal |
Inrichting |
Vijzel (geklonken beschoeping op houten balk), Ø 2,11m. |
Geen woning in de molen Overbrengingen |
Bovenwiel 47 kammen |
Bovenbonkelaar 23 kammen, steek 16 cm. Onderbonkelaar 45 kammen Vijzelwiel 41 kammen, steek 12,0 cm. Overbrengingsverhouding 1 : 2,24 Molenmaker |
Vredenduin, Zaandam (ontwerp, 1896) |
Versiering
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met de opschriften 'De Dog' en '1896'
Verwijzingen
Geschiedenis
De Dog werd in 1896 gebouwde achtkante bovenkruier voor de bemaling van de 645 ha grote Castricummerpolder. De windbemaling moet hier tussen 1544 en 1630 zijn ingevoerd: in dat laatste jaar stond hier reeds een achtkante molen. In 1893 werd ter versterking van de bemaling naast de molen een stoomvijzelgemaal gebouwd.
Op 6 december 1895 voltrok zich een ramp: tijdens hevig noodweer sloeg de bliksem in en de molen brandde af. Twee dochters van molenaar Klaas Ooijevaar kwamen hierbij om het leven. Bij ditzelfde noodweer sloeg ook de bliksem in bij de op korte afstand staande Dorregeester molen; die brandde eveneens geheel af en ook daar kwam een molenaarsdochter om. Voorts viel een voorbijganger van schrik dood neer. In het daaropvolgende jaar is de huidige molen gebouwd, naar ontwerp van de Zaanse molenmaker Vredenduin. Deze molen werd niet meer bewoond: er werd gelijktijdig een aparte molenaarswoning gebouwd. Aan te nemen is, dat dit is gebeurd vanwege de dodelijke slachtoffers in de wèl bewoonde voorganger. In 1942, toen een (tweedehands) roede werd gestoken, werd de molen voorzien van Dekkerwieken. In 1964 werden deze door fokken vervangen. Om het (tamelijk kleine) bovenwiel zat oorspronkelijk een stutvang, maar deze werd eveneens in 1964 gewijzigd in een Vlaamse vang. De vijzel heeft een houten balk met daarop geklonken ijzeren beschoeping. Deze constructie kwam vroeger meer voor, maar is in Noord-Holland verder niet meer in een molen aanwezig. De vijzel is bijzonder kort en tegelijk zeer breed en in staat om bij gunstige wind enorm veel water te verzetten. De Dog is nog regelmatig voor de bemaling in bedrijf. In 2007 werd rond de molen fors gekapt en gesnoeid; zowel de windvang als de landschappelijke waarde zijn hierdoor verbeterd. Dat neemt niet weg dat vanuit zuidelijke richtingen de bebouwing van Uitgeest toch wel dicht bij de molen staat. Aanvullingen
Over de naam:
De voorganger van de huidige molen werd in ieder geval al in 1864 'De Dog' of 'De Dogmolen' genoemd. 
©
Foto: Frits Kruishaar (22-5-2010).
©
Foto: Willem Jans (13-5-2006).
©
Foto's: Willem Jans (13-5-2006).
©
Foto tussen 1942 en 1964 met het Dekkersysteem.
Foto: ingezonden door Arie Hoek. Draag zelf bij
|
