Nederlandse Molendatabase
Spanbroek, Noord-Holland
724
De Kaagmolen
1654
Grondzeiler
Achtkante Binnenkruier
Poldermolen
Nieuweweg 2
1716 KT Opmeer
X: 123392 Y: 522968
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Opmeer
Gemeente Opmeer, sectie K, nr. 402
Stichting De Westfriese Molens
Stichting De Westfriese Molens sinds 2001; daarvoor het Waterschap West-Friesland
Tijdelijk niet maalvaardig (zie 'Geschiedenis')
Bemalen van de Kaagpolder, thans op vrijwillige basis
J. van Schagen
Niet te bezichtigen
Zeer groot; vormt apart geheel met het naastgelegen (vm.) stoomgemaal
NH045
00773
31796
Constructie
Eiken achtkant, gedekt met riet, op lage voet. De onderste ca. 2 meter gedekt met geteerde gepotdekselde planken
Gedekt met riet
26,80 / 27,00 m.
Systeem Fauel met steekborden op beide roeden
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Pos. bouw Jaar Steek Positie Verdw. Lengte
klik voor meer info Straathof 0051 binnen 1990 1990 binnen 26.80
klik voor meer info Straathof 0052 buiten 1990 1990 buiten 27.00
klik voor meer info Pot 2094 buiten 1908 1924> buiten 1990 27.05
klik voor meer info Pot 2078 binnen 1907 1907? binnen 1990 26.89
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Enthoven & Co, L.I. 0255 1860 ? aanw.
63 houten rollen; binnenkruirad
Deels losse, deels vaste Vlaamse blokvang uit vijf stukken; vangbalk met klos; vangstok; pal (ijzer)
Houten vijzel Ø 1,80 m.;
Woning in de molen
Bovenwiel 54 kammen
Bovenschijfloop 25 staven, steek 16,0 cm.
Onderbonkelaar 34 kammen
Vijzelwiel 45 kammen, steek 14,0 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 1,63
In het westveld van het boventafelement op sierlijke wijze op zijn kop ingesneden "ANNO 1654" met daartussen een in elkaar gewerkte M en P.
Verwijzingen
Geschiedenis
Vaak wordt aangenomen dat 1654 het bouwjaar van de huidige molen is. Hij bemaalde de 355 ha grote Kaagpolder op de Vereenigde Raaksmaats- en Niedorperkoggeboezem.

Het gedeelte van Spanbroek, dat in het verleden aan de onbedijkte Heerhugowaard grensde en de Kaag werd genoemd, is al voor 1544 bedijkt en onder bemaling gebracht. De eerste molen van de polder stond naar alle waarschijnlijkheid op dezelfde plaats als de huidige molen. Blijkens een van 1603 daterende kaart was dat toen tenminste het geval.
Het is nog niet duidelijk of de huidige molen ouder is dan het veronderstelde bouwjaar, of dat deze een eerdere molen verving. Tezamen met het naastgelegen vroegere stoomgemaaltje is hij een opvallend element in het vlakke weidepoldergebied.

In 1879 is naast de molen, die vóór 1864 werd vervijzeld, een hulpstoomgemaal met centrifugaalpomp gebouwd. Dit is als zodanig in bedrijf geweest tot in 1959 de stoommachine door een dieselmotor werd vervangen. Onder de woonkamervloer is nog altijd de buitenkrimpmuur van de schepradwatergang te zien.

In 1907 bestelde molenmaker Kriller uit Oude Niedorp bij de fa. Pot een nieuwe binnenroede; later kwam er een tweedehands buitenroede van één van de gesloopte molens van de polder Binnenweg bij Zoetermeer.

In mei 2010 is deze molen stilgezet. De molen dreigt te verzakken als gevolg van problemen met de fundering. Een kleine drie jaar later was de situatie er niet beter op geworden en zijn ook de fokken aan het verrotten.
In 2014 is begonnen aan ingrijpend herstel, waarvoor ook het metselwerk onder het maaiveld grotendeels is ontgraven.
Aanvullingen

Deze molen is vernoemd naar de polder die hij kan bemalen.
Overige foto's
De Kaagmolen, Spanbroek, Foto: Donald Vandenbulcke (15-7-2006).
© Foto: Donald Vandenbulcke (15-7-2006).
De Kaagmolen, Spanbroek, Foto: Daan van Rooijen (12-4-2008).
© Foto: Daan van Rooijen (12-4-2008).
De Kaagmolen, Spanbroek, Foto: Daan van Rooijen (12-4-2008).
© Foto: Daan van Rooijen (12-4-2008).
De Kaagmolen, Spanbroek, Werkzaamheden aan de Kaagmolen, waarbij de fundering is uitgegraven.  Foto's: Julius Meijer (4-10-2014).
© Werkzaamheden aan de Kaagmolen, waarbij de fundering is uitgegraven.
Foto's: Julius Meijer (4-10-2014).
De Kaagmolen, Spanbroek, Boven: helemaal onder de molen! Midden: fundering van de vroegere wipmolen. Onder: de gescheurde vijzelbak.  Foto's: Julius Meijer (4-10-2014).
© Boven: helemaal onder de molen! Midden: fundering van de vroegere wipmolen. Onder: de gescheurde vijzelbak.
Foto's: Julius Meijer (4-10-2014).

Bezoek allemolens.nl voor historische foto’s van deze molen.
Draag zelf bij
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Kaagmolen, Spanbroek home vorige pagina