Nederlandse Molendatabase  
Spanbroek, Noord-Holland
Database nr. 724
Inventaris nr. NH045
Naam De Kaagmolen
Bouwjaar 1654
Type Grondzeiler
Kenmerken Achtkante Binnenkruier
Functie Poldermolen
Ligging Nieuweweg 2
1716 KT Opmeer
Rijksdriehoek X: 123392 Y: 522968
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Opmeer
Kadaster Gemeente Opmeer, sectie K, nr. 402
Monumentennummer 31796
Landsch. waarde Zeer groot; vormt apart geheel met het naastgelegen (vm.) stoomgemaal
Eigenaar Stichting De Westfriese Molens sinds 2001; daarvoor het Waterschap West-Friesland
Bedrijfsvaardigheid Tijdelijk niet maalvaardig (zie 'Geschiedenis')
Bestemming Bemalen van de Kaagpolder, thans op vrijwillige basis
Molenaar J. van Schagen
Bezoekmogelijkheid Niet te bezichtigen

© Foto: Marcel Stroo (10-5-2008).   
Constructie
Romp Eiken achtkant, gedekt met riet, op lage voet. De onderste ca. 2 meter gedekt met geteerde gepotdekselde planken
Kap Gedekt met riet
Vlucht 26,80 / 27,00 m.
Wiekenvorm Systeem Fauel met steekborden op beide roeden
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Straathof0051binnen19901990-26.80 m.
klik voor meer info Straathof0052buiten19901990-27.00 m.
klik voor meer info Pot2094buiten19081924>199027.05 m.
klik voor meer info Pot2078binnen19071907?199026.89 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Enthoven & Co, L.I.02551860?aanw.-
Kruiwerk 63 houten rollen; binnenkruirad
Vang Deels losse, deels vaste Vlaamse blokvang uit vijf stukken; vangbalk met klos; vangstok; pal (ijzer)
Inrichting Houten vijzel Ø 1,80 m.;
Woning in de molen
Overbrengingen Bovenwiel 54 kammen
Bovenschijfloop 25 staven, steek 16,0 cm.
Onderbonkelaar 34 kammen
Vijzelwiel 45 kammen, steek 14,0 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 1,63
Versiering
In het westveld van het boventafelement op sierlijke wijze op zijn kop ingesneden "ANNO 1654" met daartussen een in elkaar gewerkte M en P.
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 00773
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Spanbroekerkaag/ Kaagpolder onder Spanbroek, De Kaagmolen voorganger, Opmeer (v/h Spanbroek)
Geschiedenis
Vaak wordt aangenomen dat 1654 het bouwjaar van de huidige molen is. Hij bemaalde de 355 ha grote Kaagpolder op de Vereenigde Raaksmaats- en Niedorperkoggeboezem.

Het gedeelte van Spanbroek, dat in het verleden aan de onbedijkte Heerhugowaard grensde en de Kaag werd genoemd, is al voor 1544 bedijkt en onder bemaling gebracht. De eerste molen van de polder stond naar alle waarschijnlijkheid op dezelfde plaats als de huidige molen. Blijkens een van 1603 daterende kaart was dat toen tenminste het geval.
Het is nog niet duidelijk of de huidige molen ouder is dan het veronderstelde bouwjaar, of dat deze een eerdere molen verving. Tezamen met het naastgelegen vroegere stoomgemaaltje is hij een opvallend element in het vlakke weidepoldergebied.

In 1879 is naast de molen, die vóór 1864 werd vervijzeld, een hulpstoomgemaal met centrifugaalpomp gebouwd. Dit is als zodanig in bedrijf geweest tot in 1959 de stoommachine door een dieselmotor werd vervangen. Onder de woonkamervloer is nog altijd de buitenkrimpmuur van de schepradwatergang te zien.

In 1907 bestelde molenmaker Kriller uit Oude Niedorp bij de fa. Pot een nieuwe binnenroede; later kwam er een tweedehands buitenroede van ŽŽn van de gesloopte molens van de polder Binnenweg bij Zoetermeer.

In mei 2010 is deze molen stilgezet. De molen dreigt te verzakken als gevolg van problemen met de fundering. Een kleine drie jaar later is de situatie er niet beter op geworden en zijn ook de fokken aan het verrotten.
Aanvullingen
Over de naam:
Deze molen is vernoemd naar de polder die hij kan bemalen.

© Foto: Donald Vandenbulcke (15-7-2006).

© Foto: Daan van Rooijen (12-4-2008).

© Foto: Daan van Rooijen (12-4-2008).

© Verzameling van H.J.van der Kaay.
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: woensdag 9 januari 2013 | Geschiedenis

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Kaagmolen, Spanbroek home vorige pagina