Nederlandse Molendatabase  
Sint Pancras, Noord-Holland
Database nr. 721
Inventaris nr. NH058
Naam Molen A
Bouwjaar 1663
Type Grondzeiler
Kenmerken Achtkante Binnenkruier
Functie Poldermolen
Ligging Oosterdijk 1
1834 AB Sint Pancras
Rijksdriehoek X: 115208 Y: 519799
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Langedijk
Kadaster Gemeente Sint Pancras, sectie H, nr. 5
Monumentennummer 33665
Landsch. waarde Zeer groot maar wordt verminderd door beplantingen
Eigenaar Jac. Kriek
Bedrijfsvaardigheid Draaivaardig
Bestemming Bemalen van afdeling A van de polder Geestmerambacht, thans op vrijwillige basis; woning
Molenaar Jac. Kriek
Telefoon 072-564 2831
Bezoekmogelijkheid Niet te bezichtigen

© Foto: Marcel Stroo (10-05-2008).   
Constructie
Romp Eiken achtkant, gedekt met riet, op lage voet. De onderste ca. 2 meter gedekt met geverfde gepotdekselde planken.
Kap Gedekt met riet
Vlucht 26,30 m. (vh. 25,60 m.)
Wiekenvorm Systeem Fauel op beide roeden
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0103buiten19731973aanw.26.30 m.
klik voor meer info Derckx0104binnen19731973aanw.26.30 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje053718681868?aanw.-
Kruiwerk 69 ijzeren en houten rollen; binnenkruirad
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met duim; vangstok; pal (ijzer)
Inrichting Houten vijzel Ø 2,10 m. (nog niet geplaatst)
Overbrengingen Bovenwiel 49 kammen, steek 17,2 cm.
Verdere gaandewerk nog niet geplaatst, maar gepland:
Bovenschijfloop 23 staven
Onderbonkelaar 26 / 36 kammen, conisch
Vijzelwiel 35 kammen, conisch
Overbrengingsverhoudingen 1 : 1,58 resp. 1 : 2,19
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 00788
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Geschiedenis

Molen A van de polder Geestmerambacht is een in 1663 gebouwde achtkante binnenkruier.
Met nog 10 molens bemaalde hij de ca. 5560 ha grote polder op de Raaksmaatsboezem, thans op de Schermerboezem.

Molen A is de laatste molen die in deze polder voor de vergroting van de bemalingscapaciteit werd gebouwd. Het besluit deze molen bij Sint Pancras te bouwen hield verband met de lage ligging van de daar gelegen gronden in de Achtergeest, het gebied bezuiden de Twuijverweg, tussen de Oosterdijk en het dorp Sint Pancras.
Besloten werd om een deel ervan af te kaden tot een onderbemaling, de Beverkoog genaamd, en deze te laten bemalen door de nieuwe molen. Deze kreeg zodoende een dubbelfunctie, want hij moest nu zowel de polder Geestmerambacht als de onderbemaling de Beverkoog afmalen op de Raaksmaatsboezem, waartoe de wateraanvoer met afsluitbare duikers kon worden geregeld. De bemaling van de Beverkoog kon echter pas plaatsvinden als de molen voor de polder Geestmerambacht niet meer in bedrijf hoefde te zijn.
De dubbelfunctie is mogelijk vervuld tot 1871. In dat jaar hebben de eigenaars van de landen in de Beverkoog en van een aantal door kleine molentjes bemalen percelen laag gelegen land zich verenigd tot de nieuwe polder Westbeverkoog. De vergrote onderbemaling maalde sindsdien op de polder Geestmerambacht met een achtkante vijzelmolen die in 1926 door een windmotor werd vervangen.
Als gevolg van de ruilverkaveling heeft de Westbever nu geen afzonderlijke bemaling meer nodig.

Molen A is in 1926 buiten bedrijf gesteld en nadien zijn de gaande werken verwijderd.
In 1974 is het wiekenkruis vernieuwd en sindsdien werd hij af en toe in werking gesteld.
Dankzij de enthousiaste eigenaar/bewoner is de molen binnenkort weer volledig maalvaardig. Een nieuwe vijzel ligt gereed; maar is nog niet geplaatst. In het kader van dat herstel zijn ook de roeden gerepareerd en met één hek verlengd.

Constructie
Het eiken achtkant heeft een boventafelement met blokkeelconstructie en is verstijfd met een extra veldkruis per veld.
De as is in of kort na 1888 aangebracht en is, gezien het jaar van fabricage, uit een andere molen afkomstig, vermoedelijk uit een in die tijd afgebroken molen van de polder Heerhugowaard.
De vang is uitgevoerd als een combinatie van een Vlaamse vang en een stutvang.

Aanvullingen
Over de naam:
De molen werd, ter onderscheiding van de andere molens in dezelfde polder, aangeduid met een letter.

© Links: De molen tijdens de restauratie in 2001. Foto: W. Jans (21-08-2001)
Rechts: De molen in eerder jaren. Foto: A. Hoogduin.
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: woensdag 1 september 2010

bovenzijde Colofon en copyrights    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Molen A, Sint Pancras home vorige pagina