Nederlandse Molendatabase
Sint Pancras, Noord-Holland
721
Molen A
1663
Grondzeiler
Achtkante Binnenkruier
Poldermolen
Oosterdijk 1
1834 AB Sint Pancras
X: 115208 Y: 519799
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Langedijk
Gemeente Sint Pancras, sectie H, nr. 5
S.M.A. Jong
S.M.A. Jong sinds november 2014, daarvoor Jac. Kriek
Draaivaardig
Vh. bemalen van afdeling A van de polder Geestmerambacht, thans buiten bedrijf; woning; te koop
Suzanne Jong
Zeer groot maar wordt verminderd door beplantingen
NH058
00788
33665
Constructie
Eiken achtkant, gedekt met riet, op lage voet. De onderste ca. 2 meter gedekt met geverfde gepotdekselde planken.
Gedekt met riet
26,30 m. (vh. 25,60 m.)
Systeem-Fauël op beide roeden
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0103buiten19731973aanw.26.30 m.
klik voor meer info Derckx0104binnen19731973aanw.26.30 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje053718681888c.aanw.-
69 ijzeren en houten rollen; binnenkruirad
Losse Vlaamse blokvang mét stut uit vier stukken; vangbalk met duim; vangstok; pal (ijzer)
Houten vijzel Ø 2,10 m.
Bovenwiel 49 kammen, steek 17,2 cm.
Bovenschijfloop 23 staven
Onderbonkelaar 26 / 36 kammen, conisch
Vijzelwiel 35 kammen, conisch
Overbrengingsverhoudingen 1 : 1,58 resp. 1 : 2,19

Aardige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd en voorzien van een rode kwast in het midden, met in sierlijke opschriften 'Anno' '1663' en daaronder ‘A'

Verwijzingen
Geschiedenis
Molen A van de polder Geestmerambacht is een in 1663 gebouwde achtkante binnenkruier.
Met nog 10 molens bemaalde hij de ca. 5560 ha grote polder op de Raaksmaatsboezem, thans op de Schermerboezem.

Molen A was de laatste die voor deze polder ter vergroting van de bemalingscapaciteit werd gebouwd. Het besluit om deze bij Sint Pancras te bouwen hield verband met de lage ligging van de daar gelegen gronden in de Achtergeest, het gebied bezuiden de Twuijverweg, tussen de Oosterdijk en het dorp Sint Pancras.
Besloten werd om een deel ervan af te kaden tot een onderbemaling, de Beverkoog genaamd, en deze door de nieuwe molen te laten bemalen. Hierdoor ontstond een dubbelfunctie, want hij moest nu zowel de polder Geestmerambacht als de onderbemaling de Beverkoog afmalen op de Raaksmaatsboezem, waartoe de wateraanvoer met afsluitbare duikers kon worden geregeld. De (onder)bemaling van de Beverkoog kon echter pas plaatsvinden als de molen voor de polder Geestmerambacht niet meer in bedrijf hoefde te zijn.

De dubbelfunctie is mogelijk vervuld tot 1871. In dat jaar hebben de eigenaars van de landen in de Beverkoog en van een aantal door kleine molentjes bemalen percelen laag gelegen land zich verenigd tot de nieuwe polder Westbeverkoog. De vergrote onderbemaling maalde sindsdien op de polder Geestmerambacht met een achtkante vijzelmolen die in 1926 door een windmotor werd vervangen. Als gevolg van een ruilverkaveling heeft de Westbever nu geen afzonderlijke bemaling meer nodig.

Molen A werd in 1926 buiten bedrijf gesteld en later verdween vrijwel het hele gaandewerk. In 1974 werd het wiekenkruis vernieuwd en daarna was de molen af en toe draaiend te zien.

In latere jaren waren er concrete plannen om de molen weer maalvaardig te maken. In het kader daarvan werden beide roeden gerepareerd en met één hek verlengd. Ook kwam er in 2010 een grotendeels nieuw gaandewerk en werd, zij het de nodige jaren later, een houten vijzel geplaatst (die al een tijd bij de molenmaker klaar lag).

Helaas is er één groot probleem: de molen kan in de huidige situatie zijn water niet kwijt! De uitwatering is lang geleden gedicht en vooralsnog is het niet mogelijk gebleken, deze weer te openen. Dus kan helaas niet gesproken worden van een maalvaardige molen.

Eind 2014 is de molen door de particuliere eigenaar verkocht. De nieuwe eigenaar gaf kort daarna opdracht tot het uitvoeren van onderhoudswerk.

Constructie

Het eiken achtkant heeft een boventafelement met blokkeelconstructie en is verstijfd met een extra veldkruis per veld. De as is in of kort na 1888 aangebracht en, gezien het jaar van fabricage, uit een andere molen afkomstig, vermoedelijk uit een in die tijd afgebroken molen van de polder Heerhugowaard. De vang is uitgevoerd als een combinatie van een Vlaamse vang en een stutvang.
Aanvullingen

De molen werd, ter onderscheiding van de andere molens in dezelfde polder, aangeduid met een letter.
Overige foto's
Molen A, Sint Pancras, Foto
Molen A, Sint Pancras, Links: De molen tijdens de restauratie in 2001. Foto: Willem Jans © (21-8-2001).  Rechts: De molen in eerder jaren. Foto: A. Hoogduin.
© Links: De molen tijdens de restauratie in 2001. Foto: Willem Jans © (21-8-2001).
Rechts: De molen in eerder jaren. Foto: A. Hoogduin.
Molen A, Sint Pancras, Dronefoto: René Pronk (17-6-2014).
© Dronefoto: René Pronk (17-6-2014).
Molen A, Sint Pancras, Foto
© Foto's: Suzanne Jong (boven 12-6-2014, onder 7-9-2014).
Molen A, Sint Pancras, Het interieur is verouderd en zal vernieuwd worden. Het riet wordt ook vervangen en de molen zal weer maalvaardig worden gemaakt. Het gaande werk is nieuw sinds 2010, maar de waterloop moet nog aangelegd worden.  Foto: Suzanne Jong (8-12-2015).
© Het interieur is verouderd en zal vernieuwd worden. Het riet wordt ook vervangen en de molen zal weer maalvaardig worden gemaakt. Het gaande werk is nieuw sinds 2010, maar de waterloop moet nog aangelegd worden.
Foto: Suzanne Jong (8-12-2015).
Draag zelf bij
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Molen A, Sint Pancras home vorige pagina