Nederlandse Molendatabase
Schoorldam, Noord-Holland
717
De Grebmolen
1875
Grondzeiler
Achtkante Molen
Poldermolen
Molenweg 1
1749 CK Warmenhuizen
X: 110785 Y: 523670
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Schagen
Gemeente Warmenhuizen, sectie H, nr. 339
Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier
Maalvaardig
Bemalen van de Grebpolder (onderbemaling polder Geestmerambacht), thans op vrijwillige basis
Bart Slooten
Op afspraak
Zeer groot
NH023
00318
38281
Constructie
Grenen achtkant, gedekt met riet, op lage voet. De onderste ca. 2 meter gedekt met geverfde gepotdekselde planken.
Gedekt met riet
16,60 m.
Systeem Fauël met steekborden op beide roeden
Sinds 1988 heeft deze molen op beide roeden het systeem Fauël (fokwieken) met steekborden.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Pos. bouw Jaar Steek Positie Verdw. Lengte
klik voor meer info Pot ? binnen ? 1938> binnen 1986 16.60
klik voor meer info Pot ? buiten ? 1930 binnen 1988 16.60
klik voor meer info Straathof 0039 buiten 1988 1988 buiten aanw. 16.60
klik voor meer info Straathof 0040 binnen 1988 1988 binnen aanw. 16.60
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Schretlen & Co, D.A. 0205 1879 1930 aanw.
46 houten en ijzeren rollen om en om; kruirad
Vaste Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met duim; vangstok; duim
Stalen vijzel, Ø 1,07 m.
Geen woning in de molen
Bovenwiel 48 kammen
Bovenschijfloop 21 staven, steek 13,0 cm.
Onderbonkelaar 25 kammen
Vijzelwiel 30 kammen, steek 13,0 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 1,90
K. Kriller, Schoorl (1875)
Verwijzingen
Geschiedenis
De ca. 162 ha grote Grebpolder vormt een lager gedeelte binnen de polder Geestmerambacht, en is vanouds verdeeld in twee delen, de Oude of Weidgreb en de Nieuwe of Rietgreb. De Weidgreb bestond uit oud land en werd krachtens een uitgiftebrief van Lamoraal, Graaf van Egmond van 31 oktober 1547, in het daaropvolgende jaar drooggemaakt. De droogmaking van de rietlanden van de Nieuwe Greb volgde kort daarna. Beide delen die door het polderwater van Geestmerambacht van elkaar waren gescheiden, waren onderling verbonden met een grondduiker. De bemaling ervan heeft volgens oude kaarten altijd plaats gehad door een achtkante molen, die vanaf het begin gestaan heeft op de plaats van de huidige molen.
Nog voor 1819 is in de bemaling van de Greb opgenomen een gebied van ca. 17 ha genaamd de Rekerkoog. Dit tussen de Greb en het Noordhollands Kanaal gelegen poldertje had vroeger een eigen molentje. Op een van kort voor 1680 daterende kaart staat het aan de oostrand van de Rekerkoog aangegeven. Het molentje is al voor 1819 verdwenen, maar zijn voorboezem was tot aan de ruilverkaveling in 1956 nog aanwezig.

In 1875 brandde de achtkante schepradmolen van de Grebpolder door blikseminslag af, waarna in datzelfde jaar de huidige vijzelmolen werd gebouwd door molenmaker K. Kriller voor ca. f 8875,-.
Lange tijd werd de molen ook gebruikt voor het inmalen van water ten behoeve van de rietgronden in de Nieuwe of Rietgreb. De scheidingssloot tussen beide delen van de polder werd dan jaarlijks gedurende zekere tijd van het water van Geestmerambacht afgedamd om als toevoerleiding naar de Rietgreb te dienen.
Het in de Oude of Weidgreb ingelaten water van de polder Geestmerambacht werd vervolgens in de afgedamde sloot zo hoog opgemalen, dat het over de kade van de Rietgreb stroomde en deze onder water zette. In 1909 werd besloten dit inmalen te staken, mede vanwege de toen lage rietprijzen, en sindsdien is de rietcultuur geleidelijk uit de polder verdwenen.

Tot 1925 is uitsluitend op windkracht gemalen. In dat jaar werd bij de molen een klein hulpgemaaltje geplaatst in de vorm van een houten vijzel die door een benzinemotor werd aangedreven. De Grebpolder is in 1956 verkaveld en daarbij in vier verschillende afdelingen met een eigen peil verdeeld. In het kader van de verkaveling werd het door de molen bemalen oppervlak vergroot van 114 ha tot 162 ha, doordat aan de Grebpolder een stuk tussenliggend en meeverkaveld land van de polder Geestmerambacht werd toegevoegd. Bij die gelegenheid is de molenvijzel vernieuwd, voor diepere bemaling geschikt gemaakt en voorzien van een dieselmotor als hulpkracht.

In 1969 werd in het kader van de ruilverkaveling Geestmerambacht het gebied rond de Grebpolder verkaveld en is het polderpeil er ca. 1,2 m. verlaagd. Drie afdelingen laten hun water nu rechtstreeks af op het Geestmerambacht. De andere wordt te zamen met enig ander land en een totaal oppervlak van ca. 108 ha. nog bemalen. Hiervoor is toen naast de molen een klein elektrisch vijzelgemaaltje geplaatst. De molen is als gevolg hiervan buiten bedrijf gekomen maar wordt sinds 1972 toch weer geregeld in werking gesteld.
Teneinde verrotting van de fundering te voorkomen wordt het water in de voorwaterloop sindsdien door middel van een damwand met overstort en pompje kunstmatig op de hoogte van het voormalige polderpeil van bet Geestmerambacht gehouden.

De bovenas is, met een (inmiddels vervangen) buitenroe en kruilier, in 1930 aangebracht en afkomstig van de in dat jaar gesloopte korenmolen van het naburige Koedijk.

In 1986 brak tijdens het malen de binnenroede. Hierdoor onstond ook schade in de kap (zoals kambreuk in bovenwiel en -bonkelaar) en moest de molen een tijd stilstaan. In 1988 werd alles grondig hersteld.
Bij het vernieuwen van de staart werd helaas de historische kruilier afgevoerd en vervangen door een groot kruirad.
Aanvullingen

De molen is vernoemd naar de polder die hij nog steeds kan bemalen.
Overige foto's
De Grebmolen, Schoorldam, Een landschappelijk plaatje met de aanvoersloot op de voorgrond. In de verte de onvermijdelijke windturbines.  Foto: Rob Pols (13-8-2014).
© Een landschappelijk plaatje met de aanvoersloot op de voorgrond. In de verte de onvermijdelijke windturbines.
Foto: Rob Pols (13-8-2014).
De Grebmolen, Schoorldam, Foto: Rene Pronk (18-07-2015)
© Foto: Rene Pronk (18-07-2015)
De Grebmolen, Schoorldam, Foto: Eric van der Eijk (1-9-2007).
© Foto: Eric van der Eijk (1-9-2007).
De Grebmolen, Schoorldam, Foto: Willem Jans (13-5-2006).
© Foto: Willem Jans (13-5-2006).
De Grebmolen, Schoorldam, Foto: Gerard Barendse (2007).
© Foto: Gerard Barendse (2007).

Bezoek allemolens.nl voor historische foto’s van deze molen.
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zondag 19 juli 2015 | Foto Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Grebmolen, Schoorldam home vorige pagina