Nederlandse Molendatabase
Schermerhorn, Noord-Holland
|
© Foto: Gerard Roomer (28-04-2010) |
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Constructie
| Romp | Eiken achtkant, gedekt met riet, op lage voet. De onderste ca. 2 meter gedekt met geteerde gepotdekselde planken. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Kap | Gedekt met riet | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vlucht | 24,88 m. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekenvorm | Oudhollands | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekenkruis |
Bovenas |
Kruiwerk |
57 houten rollen; binnenkruirad met 16 spaken |
Vang |
Vaste stutvang uit drie stukken; vangbalk met klos; vangstok; pal |
Inrichting |
Woning met authentieke indeling met spilkast en bedsteden (in 1996 door de huidige bewoner en andere Schermer' molenaars gerealiseerd). De vijzel is in 1996 verwijderd. De achterwaterloop staat droog. De voorwaterloop is aanwezig. |
Overbrengingen |
Bovenwiel 50 kammen |
Bovenschijfloop 23 staven, steek 16,5 cm. Onderbonkelaar 27 kammen Vm. vijzelwiel 31 kammen, steek 16 cm. Overbrengingsverhouding 1 : 1,89 Het vijzelwiel (deels vergaan) en de oude vijzelbalk liggen los opgesteld op het molenterrein. Verwijzingen
Geschiedenis
Ondermolen K is een eind 1633, begin 1634 gebouwde achtkante binnenkruier. Aanvankelijk diende deze als middenmolen voor de toen droog te malen Schermeer. In 1636 werd deze molen in zijn geheel enige honderden meters verplaatst om zijn definitieve plaats en bestemming te krijgen als ondermolen.
Mogelijk zijn vanwege de verplaatsing op de kapzolder acht schuine gordingen (zeg maar: halve veldkruisen) aangebracht. Deze constructie moet al zeer oud zijn, maar is in geen andere nog bestaande Schermermolen aanwezig. De molen is in 1876 vervijzeld en in 1929 buiten bedrijf gekomen. De aanvoertocht achter de molen is daarna vergraven tot aanvoertocht voor het nieuwe gemaal en op een ca. 1,5 m. lager peil, het polderpeil, gebracht. Sindsdien staat de achterwaterloop van de molen droog. Door polderpeilverlaging van -4,70 naar -5,00 NAP in 1991 werd de situatie nog ongunstiger. In 1949 werd een sloopvergunning verleend; hiervan is echter geen gebruik gemaakt. In 1995 werden voor- en achterwaterloop vernieuwd, in 1996 penanten en veldmuren. Hierna is de oorspronkelijke molenaarswoning van 1850 (na de vervijzeling) gereconstrueerd, compleet met spilkast en bedsteden. In het voorjaar van 2002 is bekend geworden dat een subsidie is toegewezen door de Rijksdienst voor de Monumentenzorg en het VSB-fonds, bestemd voor het restaureren van alle 11 molens van de Schermer. Bij Ondermolen K is een nieuwe houten vijzel, vijzelwiel, wachtdeur en kroosbrug gemaakt, de keukenvloer opgehoogd voor het herbergen van de vijzel, nieuwe binnenroede, alle acht velden en de kap zijn van nieuw riet voorzien, de windpeluw, het voorwolf en het voorkeuvelens zijn vervangen en het bestaande schijfloop is op zijn plaats gebracht. Doordat de achterwaterloop (binnenboezemniveau) in 1929 is omgebouwd tot aanvoertocht voor het gemaal en daarmee het niveau van de poldersloten kreeg, heeft de molen geen aanvoer van water. Er wordt gewerkt aan een oplossing hiervoor en tevens aan een mogelijkheid om de onderkolk als bovenkolk naar Bovenmolen G door te trekken, zodat deze molens in een tweegang kunnen gaan samenwerken. Aanvullingen
Over de naam:
De molen werd, ter onderscheiding van de talrijke buurmolens, aangeduid met een letter.
Laatst bijgewerkt: zondag 29 augustus 2010 |
