Nederlandse Molendatabase
Schermerhorn, Noord-Holland
711
Bovenmolen G
1633 / 1985
Grondzeiler
Achtkante Binnenkruier
Poldermolen
Molendijk 8
1636 VK Schermerhorn
X: 120875 Y: 513238
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Alkmaar
Gemeente Schermer, sectie K, nr. 169
Schermer Molens Stichting
Schermer Molens Stichting sinds 1-01-2014, daarvoor de Stichting de Schermer Molens sinds 1964, daarvoor het Waterschap de Schermeer.
Maalvaardig (in principe)
2014: 617.008
2013: 708.737
2012: 726.403
2011: 678.214
2010: 613.581
Bemalen van het waterschap de Schermer (4e trap), thans op vrijwillige basis; woning
Fred Oudejans
Niet te bezichtigen
Bijzonder groot
NH086
00116
33102
Constructie
Eiken achtkant, gedekt met riet, op lage voet. De onderste ca. 2 meter gedekt met geteerde gepotdekselde planken.
Gedekt met riet
25,30 m.
Oud-Hollands
Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Straathof0109buiten19951995aanw.25.30 m.
klik voor meer info Conijng.n.buiten19681985199525.30 m.
klik voor meer info Bremer0075binnen1964-aanw.24.80 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Sterkman & Zn, wed. A.029218641864?aanw.-
60 iepenhouten rollen; binnenkruirad met 16 spaken
Vaste stutvang uit drie stukken; vangbalk met klos; vangstok; pal
Houten vijzel; woning met authentieke indeling met spilkast en bedsteden (gereconstrueerd 1986).
Bovenwiel 50 kammen
Bovenschijfloop 22 staven, steek 17 cm
Onderbonkelaar 27 kammen
Vijzelwiel 31 kammen, steek 16,5 cm.
Overbrengingvehouding 1 : 1,98
Zeer eenvoudige baard, geheel zwart geteerd, zonder opschrift.
Verwijzingen
Geschiedenis
Bovenmolen G is eind 1633 of begin 1634 gebouwd als bovenmolen voor de toen nog droog te malen Schermeer. Het is de enig overgebleven bovenmolen van een grotendeels verdwenen molengroep tussen Schermerhorn en Ursem, die in drie trappen de binnenboezem van de Schermer afmaalde op de Schermerboezem. Als enige van de nog bestaande Schermermolens is deze nooit in het kader van de droogmaking verplaatst en staat hij dus nog op zijn originele plaats.

De molen werd in 1854 vervijzeld en kwam in 1928, als gevolg van de elektrificatie van de bemaling van de Schermer, buiten bedrijf. Nadien is in verband met invoering van elektrische bemaling de tussenboezem of kolk tussen de middel- en bovenmolens doorgraven. Na de buitenbedrijfstelling diende de molen steeds als woning en werd, eenmaal eigendom van de Stichting De Schermer Molens, rond 1970 weer draaivaardig gemaakt. Daarna hebben bewoners de molen ook weer regelmatig in werking gesteld.
Opmerkelijk is, dat in 1949 een sloopvergunning was verleend; hiervan heeft het Waterschap de Schermeer (gelukkig) geen gebruik gemaakt.

Op vrijdagavond 23 september 1983 raakte de molen in brand. Door snel en juist ingrijpen van de brandweer bleef de molen grotendeels behouden. Boven de kapzolder was er veel beschadigd maar de zware eiken constructie bleef intact. De roeden werden pas op 1 juli 1984 verwijderd, de bovenas overleefde de brand. De oorzaak was waarschijnlijk een felle leeslamp die lange tijd op een bureaublad gericht had gestaan.

Maandenlang bleef het karkas onaangeroerd staan. Pas in de loop van 1984 startte een groep vrijwilligers, met een zeer beperkt budget, de herstelwerkzaamheden. Het achtkant werd schoongekrabt, de molen rechtgezet, grondig gerestaureerd en verbrande onderdelen, zoals de kap, vervangen.
De buitenroede - een oude potroede - werd vervangen door een "krijgertje", een afgekeurde en ingekorte roede van korenmolen De Bloem te Amsterdam (waarvan de heklatgaten flink werden bijgestoken om een juiste zeeg te verkrijgen).
In het najaar van 1984 kwam er nieuw riet op de molen, in de zomer daarna werden de roeden weer gestoken en aldus kon in oktober 1985 voor het eerst weer worden gedraaid.
De woning in de molen kwam in augustus 1986 gereed, de officiële opening was op 13 september 1986. Sindsdien draaide de molen zeer vaak.

Op 3 februari 1995 brak een end van de buitenroede op 1,5 meter uit de as af terwijl de molen met vier halve zeilen draaide. Een constructiefout bleek de oorzaak. Gedurende 10 maanden daarna draaide Bovenmolen G met één roe totdat op 2 december 1995 de nieuwe roe werd gestoken. Die oude roe ligt nu bij het museumgemaal Wilhelmina.

In het kader van het geheel maalvaardig maken van alle resterende Schermermolens heeft Bovenmolen G rond 2002 een zeer grote ingreep ondergaan: nieuwe houten vijzel, vijzelwiel, wachtdeur en kroosbrug (de keukenvloer is opgehoogd om de vijzel te kunnen herbergen). De fundering is geheel vernieuwd, de ondergrondse voorwaterloop naar de Schermerringvaart opengegraven, nieuwe kammen in het bovenwiel, nieuwe bovenschijf gemaakt (de oude in 1983 verbrande was niet hersteld), rolvloer waterpas gemaakt, het erf opgehoogd en een nieuw hek om de molen geplaatst.
Later is de bovenkolk over ongeveer 80 meter opnieuw uitgegraven, zodat de molen, zij het maar heel beperkt, water naar de ringvaart kan verplaatsen.
Aanvullingen

De molen werd, ter onderscheiding van de talrijke buurmolens, aangeduid met een letter.
Overige foto's
Bovenmolen G, Schermerhorn, Foto
© Foto's: Gerard Roomer (28-4-2010).
Bovenmolen G, Schermerhorn, Foto
© Foto's: mw. N. van Oort (16-7-2009).
Bovenmolen G, Schermerhorn, Foto
Bovenmolen G, Schermerhorn, Links Ondermolen K, rechts Bovenmolen G.  Foto: Piet Glasbergen (28-5-2012).
© Links Ondermolen K, rechts Bovenmolen G.
Foto: Piet Glasbergen (28-5-2012).
Bovenmolen G, Schermerhorn, Foto: Daan van Rooijen (4-8-2007).
© Foto: Daan van Rooijen (4-8-2007).
Bovenmolen G, Schermerhorn, Links het gemaal Wilhelmina.  Foto: Piet Glasbergen (28-5-2012).
© Links het gemaal Wilhelmina.
Foto: Piet Glasbergen (28-5-2012).
Bovenmolen G, Schermerhorn, Dronefoto: René Pronk (24-8-2014).
© Dronefoto: René Pronk (24-8-2014).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: vrijdag 27 februari 2015 | Eigenaar Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Bovenmolen G, Schermerhorn home vorige pagina