Nederlandse Molendatabase
Oudeschild, Noord-Holland
694
De Traanroeier
1902
Stellingmolen
Achtkante molen
Korenmolen
Barentszstraat 21
1792 AD Oudeschild
X: 118864 Y: 561435
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Texel
Gemeente Texel, sectie D, nr. 4416
Stichting tot behoud van molen De Traanroeier
Stichting tot behoud van molen De Traanroeier sinds 2000
Maalvaardig
Het malen van graan, thans op vrijwillige basis
W. Keijzer
Tegelijk met het Maritiem- en Juttersmuseum.
N.B. Als men alleen de molen wil bekijken, schijnt er niet te kunnen worden afgedongen. Bezoek komt daardoor al gauw neer op € 8,50 per persoon. 
Bijzonder groot; domineert de wijde omgeving
NH003
01639
35157
Constructie
Houten achtkant, gedekt met riet, op stenen onderbouw
Gedekt met riet
22,50 m.
Systeem Dekker met zelfzwichting en neusremkleppen op beide roeden
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Bremer 0043 binnen 1963 1963 aanw. 22.50
klik voor meer info Bremer 0044 buiten 1963 1963 aanw. 22.50
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje 0695 1870 1902 aanw.
Engels met 29 rollen; kruirad
Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met duim; vangstok; pal
Eén koppel 17der en één koppel 16der kunststenen (steenzolder); op de begane grond de inmiddels afgekoppelde generator en andere restanten uit de periode van elektriciteitsopwekking.
Bovenwiel 55 kammen
Bovenbonkelaar 28 kammen
Spoorwiel 97 kammen
Steenschijfloop 16der steen 32 staven
Steenschijfloop 17der steen 34 staven
Overbrengingsverhoudingen 1 : 5,95 en 1 : 5,60
van de stelling: 6,50 m.
K. Kuiper, De Hoorn (1902)
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd met enige gele versieringen en het jaartal '19' '02'
Verwijzingen
Geschiedenis
Al in 1363 werd er een korenmolen - ongetwijfeld een standerdmolen - op Texel gebouwd. Uiteraard is het aantal korenmolens gezien de geringe bevolking van het eiland in de loop der tijd beperkt gebleven. In 1814 waren er drie korenmolens en twee pelmolens. De pelmolens en een van de korenmolens stonden bij Den Burg. Verder was er een korenmolen bij Den Hoorn en tussen De Waal en Oosterend.
Voorzover bekend heeft te Oudeschild in het verleden nooit een korenmolen gestaan. Wel werd er in 1895 aan Arie Dros Albertsz. vergunning verleend om in deze plaats op het havenland nabij de haven een stoomgraanmaalderij op te richten. Deze was niet alleen bestemd om graan te malen maar ook ingericht voor het snijden van zeegras, het fabriceren van houtwol en het breken van veekoeken.

In 1902 kreeg een ander bedrijf, de firma Dros en Co., vergunning tot het oprichten van een molen, welke uitgerust zou gaan worden met drie koppel maalstenen en een inrichting om voederkoeken te breken. Nog in hetzelfde jaar werd de voor sloop verkochte Zaandamse pelmolen De Traanroeier afgebroken en door de uit de Zaanstreek afkomstige, maar inmiddels op Texel wonende molenmaker Klaas Kuiper te Oudeschild herbouwd.

De in 1935 buiten bedrijf gestelde molen werd in 1942 met sloop bedreigd. Om dit te voorkomen werd hij in 1943 door de gemeente Texel aangekocht, waarna herstelwerkzaamheden werden uitgevoerd. Aan het eind van de tweede wereldoorlog is de molen nog weer in bedrijf geweest, maar spoedig daarna buiten bedrijfsgesteld.

In de jaren vijftig bleek hij echter alweer aan restauratie toe te zijn. Omdat inmiddels op Texel geen graan meer werd verbouwd, was herstel als korenmolen tamelijk zinloos. Dit leidde tot de in 1963 uitgevoerde grote restauratie, waarbij de molen als proefobject geschikt werd gemaakt voor de opwekking van elektriciteit.
In verband met deze situatie werd het bovenwiel in 1964 voorzien van een conische stalen tandkrans, die een stalen bonkelaar met kunststofkammen aandrijft. Via een lange stalen buisspil en snaaroverbrenging wordt de generator in beweging gebracht. De werking van de molen was zodanig geautomatiseerd dat hij in feite zonder enig toezicht in bedrijf zou kunnen zijn. Regelmatig was de molen volautomatisch in bedrijf.
Maar ook hier veranderde het tij: de belangstelling voor elektriciteitsopwekking door traditionele windmolens nam af. Zelfs op het zeer windrijke Texel bleek het moeilijk om een molen continu in bedrijf te houden en waren er vele technische problemen. Zo werd het uit 1722 daterende achtkant (dat in 1943 nog uitvoerig was gerepareerd) door de druk van het gaandewerk zwaar belast en moest tussentijds grotendeels worden vernieuwd.

Uiteindelijk werd de elektriciteitsproductie beëindigd en de molen en in 1999 weer als korenmolen ingericht. Dit werk werd uitgevoerd door molenmaker J.T. Poland & Zn. uit Broek op Langedijk in samenwerking met de fa. Vaags te Aalten. Hierbij is o.a de genoemde stalen tandkrans op het bovenwiel en de stalen bonkelaar verwijderd: in plaats daarvan kreeg het bovenwiel een nieuwe gang kammen en werd de bonkelaar dor een houten exemplaar vervangen. Uiteraard waren een nieuw spoorwiel, twee steenspillen met rondsels en twee koppel stenen nodig.
Aanvullingen

In zijn Zaanse periode (1727 - 1902) was dit een pelmolen met de naam „De Traanroeier". Na de herbouw op Texel was deze naam nog wel bekend, evenwel wilde men deze molen „De Nijverheid" noemen. Een naambord werd echter niet aangebracht.
Bij de grote ombouw tot 'elektriciteitsmolen' in 1963, herkreeg deze molen de oude naam uit zijn Zaanse periode.
Overige foto's
De Traanroeier, Oudeschild, Foto: Martijn Scholtens (15-7-2009).
© Foto: Martijn Scholtens (15-7-2009).
De Traanroeier, Oudeschild, Foto
© Foto's: Martijn Scholtens (15-7-2009).
De Traanroeier, Oudeschild, Foto
© Foto's: Peter Lieskamp ( 21-2-2012).
De Traanroeier, Oudeschild, Foto: Piet Glasbergen (13-4-2015).
© Foto: Piet Glasbergen (13-4-2015).
De Traanroeier, Oudeschild, Foto: Nell Jansen (13-4-2015).
© Foto: Nell Jansen (13-4-2015).
De Traanroeier, Oudeschild, Foto: Nell Jansen (13-4-2015).
© Foto: Nell Jansen (13-4-2015).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zondag 19 april 2015 | Foto Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Traanroeier, Oudeschild home vorige pagina