Nederlandse Molendatabase  
Oudeschild, Noord-Holland
Database nr. 694
Inventaris nr. NH003
Naam De Traanroeier
Bouwjaar 1902
Type Stellingmolen
Kenmerken Achtkante molen
Functie Korenmolen
Ligging Barentszstraat 21
1792 AD Oudeschild
Rijksdriehoek X: 118864 Y: 561435
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Texel
Kadaster Gemeente Texel, sectie D, nr. 4416
Monumentennummer 35157
Landsch. waarde Bijzonder groot; domineert de wijde omgeving
Eigenaar Stichting tot behoud van molen De Traanroeier sinds 2000
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Het malen van graan, thans op vrijwillige basis
Molenaar W. Keijzer
Bezoekmogelijkheid Tegelijk met het Maritiem- en Juttersmuseum.
N.B. Als men alleen de molen wil bekijken, schijnt er niet te kunnen worden afgedongen. Bezoek komt daardoor al gauw neer op € 8,50 per persoon. 

© Foto: Martijn Scholtens (15-07-2009)   
Constructie
Romp Houten achtkant, gedekt met riet, op stenen onderbouw
Kap Gedekt met riet
Vlucht 22,50 m.
Wiekenvorm Systeem Dekker met zelfzwichting en neusremkleppen op beide roeden
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Bremer0043binnen19631963aanw.22.50 m.
klik voor meer info Bremer0044buiten19631963aanw.22.50 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje069518701902aanw.-
Kruiwerk Engels met 29 rollen; kruirad
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met duim; vangstok; pal
Inrichting EŽn koppel 17der en ŽŽn koppel 16der kunststenen (steenzolder); op de begane grond de inmiddels afgekoppelde generator en andere restanten uit de periode van elektriciteitsopwekking.
Overbrengingen Bovenwiel 55 kammen
Bovenbonkelaar 28 kammen
Spoorwiel 97 kammen
Steenschijfloop 16der steen 32 staven
Steenschijfloop 17der steen 34 staven
Overbrengingsverhoudingen 1 : 5,95 en 1 : 5,60
Hoogte van de stelling: 6,50 m.
Molenmaker K. Kuiper, De Hoorn (1902)
Versiering
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd met enige gele versieringen en het jaartal '19' '02'
Verwijzingen
Eigen website De Traanroeier
Ten-Bruggencatenr. 01639
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Afkomstig uit De Traanroeier, Zaandam-Oost
Geschiedenis
Al in 1363 werd er een korenmolen - ongetwijfeld een standerdmolen - op Texel gebouwd. Uiteraard is het aantal korenmolens gezien de geringe bevolking van het eiland in de loop der tijd beperkt gebleven. In 1814 waren er drie korenmolens en twee pelmolens. De pelmolens en een van de korenmolens stonden bij Den Burg. Verder was er een korenmolen bij Den Hoorn en tussen De Waal en Oosterend.
Voorzover bekend heeft te Oudeschild in het verleden nooit een korenmolen gestaan. Wel werd er in 1895 aan Arie Dros Albertsz. vergunning verleend om in deze plaats op het havenland nabij de haven een stoomgraanmaalderij op te richten. Deze was niet alleen bestemd om graan te malen maar ook ingericht voor het snijden van zeegras, het fabriceren van houtwol en het breken van veekoeken.

In 1902 kreeg een ander bedrijf, de firma Dros en Co., vergunning tot het oprichten van een molen, welke uitgerust zou gaan worden met drie koppel maalstenen en een inrichting om voederkoeken te breken. Nog in hetzelfde jaar werd de voor sloop verkochte Zaandamse pelmolen De Traanroeier afgebroken en door de uit de Zaanstreek afkomstige, maar inmiddels op Texel wonende molenmaker Klaas Kuiper te Oudeschild herbouwd.

De in 1935 buiten bedrijf gestelde molen werd in 1942 met sloop bedreigd. Om dit te voorkomen werd hij in 1943 door de gemeente Texel aangekocht, waarna herstelwerkzaamheden werden uitgevoerd. Aan het eind van de tweede wereldoorlog is de molen nog weer in bedrijf geweest, maar spoedig daarna buiten bedrijfsgesteld.

In de jaren vijftig bleek hij echter alweer aan restauratie toe te zijn. Omdat inmiddels op Texel geen graan meer werd verbouwd, was herstel als korenmolen tamelijk zinloos. Dit leidde tot de in 1963 uitgevoerde grote restauratie, waarbij de molen als proefobject geschikt werd gemaakt voor de opwekking van elektriciteit.
In verband met deze situatie werd het bovenwiel in 1964 voorzien van een conische stalen tandkrans, die een stalen bonkelaar met kunststofkammen aandrijft. Via een lange stalen buisspil en snaaroverbrenging wordt de generator in beweging gebracht. De werking van de molen was zodanig geautomatiseerd dat hij in feite zonder enig toezicht in bedrijf zou kunnen zijn. Regelmatig was de molen volautomatisch in bedrijf.
Maar ook hier veranderde het tij: de belangstelling voor elektriciteitsopwekking door traditionele windmolens nam af. Zelfs op het zeer windrijke Texel bleek het moeilijk om een molen continu in bedrijf te houden en waren er vele technische problemen. Zo werd het uit 1722 daterende achtkant (dat in 1943 nog uitvoerig was gerepareerd) door de druk van het gaandewerk zwaar belast en moest tussentijds grotendeels worden vernieuwd.

Uiteindelijk werd de elektriciteitsproductie beëindigd en de molen en in 1999 weer als korenmolen ingericht. Dit werk werd uitgevoerd door molenmaker J.T. Poland & Zn. uit Broek op Langedijk in samenwerking met de fa. Vaags te Aalten. Hierbij is o.a de genoemde stalen tandkrans op het bovenwiel en de stalen bonkelaar verwijderd: in plaats daarvan kreeg het bovenwiel een nieuwe gang kammen en werd de bonkelaar dor een houten exemplaar vervangen. Uiteraard waren een nieuw spoorwiel, twee steenspillen met rondsels en twee koppel stenen nodig.
Aanvullingen
Over de naam:
In zijn Zaanse periode (1727 - 1902) was dit een pelmolen met de naam 'De Traanroeier'. Na de herbouw op Texel was deze naam nog wel bekend, evenwel wilde men deze molen "De Nijverheid" noemen. Een naambord werd echter niet aangebracht.
Bij de grote ombouw tot 'elektriciteitsmolen' in 1963, herkreeg deze molen de oude naam uit zijn Zaanse periode.

© Foto: Martijn Scholtens (15-07-2009)

© Foto's: Martijn Scholtens (15-07-2009)

© Foto's: Peter Lieskamp ( 21-02-2012)
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: vrijdag 6 juni 2014 | Bezoekmogelijkheid

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Traanroeier, Oudeschild home vorige pagina