Nederlandse Molendatabase  
Ouderkerk aan de Amstel, Noord-Holland
Database nr. 693
Inventaris nr. NH158
Naam De Zwaan
Bouwjaar 1638
Type Grondzeiler
Kenmerken Achtkante Molen
Functie Poldermolen
Ligging Binnenweg 2
1191 AA Ouderkerk a/d Amstel
Rijksdriehoek X: 122099 Y: 479596
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Ouder Amstel
Kadaster Gemeente Ouder-Amstel, sectie C, nr. 140
Monumentennummer 31952
Landsch. waarde Groot maar wordt verminderd door beplantingen.
Eigenaar Vereniging De Hollandsche Molen sinds 1972; daarvoor de Stichting Molen bij Ouderkerk
Bedrijfsvaardigheid Draaivaardig
Bestemming Vh. bemalen van de Klein-Duivendrechtse en Binnenbullewijkerpolder, thans buiten bedrijf. Woning
Molenaar E.J. Jonker
Bezoekmogelijkheid Niet te bezichtigen

© Foto: Piet Glasbergen (28-5-2013).   
Constructie
Romp Eiken achtkant, gedekt met riet; aan de onderzijde vier velden met stenen muren en vier velden met laag metselwerk en gepotdekselde delen
Kap Gedekt met riet
Vlucht 25,52 / 25,62 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Op deze molen is nooit een wiekverbetering toegepast.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0679buiten19911991aanw.25.62 m.
klik voor meer info Derckx0680binnen19911991aanw.25.52 m.
klik voor meer info Pot1834binnen1899?199025.50 m.
klik voor meer info Pot0830buiten1874--25.25 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Sterkman & Zn, wed.A.?1863?aanw.-
Kruiwerk 47 ijzeren rollen; kruirad met lage bank
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; scharnierende stut
Inrichting Gaandewerk, op bovenwiel na, geheel uitgebroken. Vh. ijzeren scheprad in de molen.
Woning in de molen
Overbrengingen Bovenwiel 63 kammen, steek 13,2 cm.
Rest gaandewerk niet meer aanwezig
Versiering
Aardige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met enige ornamenten en het opschrift 'De Zwaan'

Op de begane grond aan de schepradzijde twee gevelstenen met resp. de tekst
"IN STEEN VERNIEUWD IN DEN JARE 1888" (dit slaat op de vernieuwing in steen van de waterlopen en vier velden van de onderbouw)

"ZOO OVERHEID ALS BURGER
VOOR 'T SCHOON VAN NEERLANDS ERF
ONTRUKTEN DEZEN MOLEN
AAN 'T SLOOPENDE BEDERF
Ao DI 1950"
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 00280
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Geschiedenis
De omstreeks 1638 als binnenkruier gebouwde molen bemaalde voorheen de 356 ha. grote Klein-Duivendrechtse en Binnenbullewijkerpolder op de Amstel (de boezem van Amstelland).
Op 22 juli verkregen de ingelanden van de buurt Klein-Duivendrecht en een deel van de Binnenbullewijk octrooi tot bedijking van hun voordien met Amstellands boezem gemeen liggende landen.
Ten oosten grensde de daardoor ontstane polder aan de Westbijlmer- en Laanderpolder, waarvan hij slechts gescheiden was door afdamming van sloten en door een eigen windmolen bemalen werd. In 1879 kwam ten behoeve van een in het gebied van beide polders uit te voeren vervening, door samenvoeging de Verenigde Westbijlmer- en Klein Duivendrechtse polder tot stand.

De uitgeveende gronden zijn begin 1900 drooggemaakt en de hierdoor ontstane polder, de Nieuwe Bullewijk genoemd, werd bij Statenbesluit van 21 december 1909 gereglementeerd. Bij overeenkomst van 20 mei 1909 werd bepaald dat het resterende deel van de Verenigde Westbijlmer- en Klein Duivendrechtse polder haar overtollig water onder zekere voorwaarden op de veel dieper gelegen droogmakerij mocht laten aflopen. De taak van de beide windmolens was daarmee in feite overgenomen door het stoomgemaal van de polder Nieuwe Bullewijk. Begin 1910 trad de overeenkomst in werking. De molen van de Westbijlmer- en laanderpolder is nadien half afgebroken en uiteindelijk geheel verdwenen.

De molen van de Klein-Duivendrechtse en Binnenbullewijkerpolder bleef staan, maar raakte sterk in verval. In 1949 werd hij overgedragen aan de speciaal ten behoeve van het behoud van deze molen opgerichte "Stichting Molen bij Ouderkerk", waarna in 1950 een restauratie plaatsvond.
Na jaren als vakantieverblijf en weekendwoning te hebben gediend, volgde in 1972 overdracht aan Vereniging "De Hollandsche Molen" te Amsterdam.

In 1975 werd de molen uitwendig gerestaureerd en inwendig geheel tot woning ingericht. Alle gaande werken, behalve het toen al niet meer aanwezige onderwiel, werden verwijderd. Het was toen al duidelijk, dat deze molen toch nooit meer op één of andere manier maalvaardig zou kunnen worden. Vanwege de verzwaring van de Amsteldijk werd ook de voorwaterloop gedicht. Scheprad en wateras zijn voor gebruik elders ter beschikking gesteld aan de Stichting De Utrechtse Molens. Sinds de voltooiing van de laatste restauratie wordt de molen af en toe door de bewoner aan het draaien gebracht.

In 2009 kreeg de molen een geheel nieuw rietdek en werd de windpeluw vernieuwd.
Aanvullingen
Over de naam:
De familie De Zwaan uit Amsterdam schonk in 1950 een fors bedrag om deze molen, die toen al geruime tijd stilstond en in verval was, te restaureren. Als tegenprestatie kreeg de familie de molen als weekendverblijf en later de molen de familienaam.

© Foto: Donald Vandenbulcke (11-7-2011).

© Foto: Bert Visser (20-9-2008).

© Foto's: Piet Glasbergen (28-5-2013).

© Foto: Piet Glasbergen (28-5-2013).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: woensdag 5 juni 2013 | Geschiedenis

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Zwaan, Ouderkerk aan de Amstel home vorige pagina