Nederlandse Molendatabase
Oterleek, Noord-Holland
691
De Otter
1900
Grondzeiler
Achtkante Molen
Korenmolen
Noordschermerdijk 1
1842 EL Oterleek
X: 117311 Y: 516252
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Alkmaar
Gemeente Schermer, sectie E, nr. 253
Schermer Molens Stichting
Schermer Molens Stichting sinds 1-01-2014
Maalvaardig
2014: 109.517
2013: 125.400
2012: 83.390
Het malen van graan op professionele basis
Peter Volmer / Ed van Deelen / Johan Hartman / Annet van der Lende / Jan van der Heide
06-57645295 (contact molen) / 072-5038212 (winkel )
Molen: in principe iedere zaterdag 10.00 - 15.00 uur en de eerste zondag van de maand (april t/m september op Leeghwaterdag) 10.00 - 16.00 uur.
Winkel: maandag t/m vrijdag 10.00 - 16.00 uur, zaterdag 10.00 - 15.00 uur.
Bijzonder groot. Domineert vanuit het zuidwesten maar begroeiing van het zeer nabij gelegen dorp Oterleek in het noordoosten werkt storend.
NH077
00170
33097
Constructie
Houten achtkant, gedekt met riet, op lage gemetselde voet
Gedekt met riet
23,80 m. / 24,20 m.
Oud-Hollands
In 1961 werd deze molen op beide roeden voorzien van het systeem-Fauël (fokwieken) met remkleppen. Dit is, nadat de molen buiten bedrijf kwam, vrij snel weer teruggewijzigd in Oud-Hollands.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Pos. bouw Jaar Steek Positie Verdw. Lengte
klik voor meer info Pot 1708 binnen 1894 ? binnen aanw. 23.80
klik voor meer info Pot 1258 buiten 1881 ? buiten aanw. 24.20
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Seret & Barneveld g.n. 1888 1900c aanw.
Engels met 27 rollen; kruihaspel
Losse stutvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; pal
Eén koppel 16der blauwe en één koppel 16der kunststenen (op maalstoelen); sleepluiwerk; steenkraan; twee silo's; mengketel; jakobsladder; borstelbuil (elektrisch aangedreven).
Bovenwiel 49 kammen
Bovenbonkelaar 28 kammen, steek 12,5 cm
Spoorwiel 87 kammen
Steenschijflopen 27 staven, steek 8,5 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 5,64
J. Levendig, Dirkshorn (1900)
Aardig gesneden baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met de opschriften 'Anno 1900' en in een cartouche de naam 'De Otter'.
Verwijzingen
Geschiedenis
Eén van de eerste aanwijzingen voor een korenmolen te Oterleek dateert van 1633. In dat jaar werd aan Claes Gerritszoon vergunning verleend om in plaats van een klein watermolentje een korenmolentje te mogen zetten in het noordeind van Oterleek. Daar stond een molen die waarschijnlijk het zuidelijk deel van de polder Oterleek bemaalde op de Heerhugowaard. Door de droogmaking van het meer veranderde de waterstaatkundige situatie, waardoor de molen zijn bemalingsfunctie verloor.
Mogelijk is hij daarna door Claes Gerritszoon tot korenmolen verbouwd. Omstreeks 1646 zal op de huidige plaats een korenmolen zijn gebouwd. Op 30 maart 1646 werd daarvoor een windbrief gegeven aan Jan Wyerse te Ursem.
Op een in 1680 uitgegeven kaart staat op deze plaats een korenmolen aangegeven. In 1831 stond hier een achtkante, met riet gedekte molen met een vlucht van 82 voet en twee koppel stenen.

Het zal deze molen zijn geweest die op 2 december 1899 afbrandde. In 'De Molenaar' staat naar aanleiding hiervan de volgende advertentie: "wegens gevorderden leeftijd van den eigenaar en gemis van een opvolger, het huis, erf en molenerf aan het vaarwater te OTERLEEK bij ALKMAAR, op welk erf de op 2 december 1899 verbrande korenmolen "de Otter" welke een flink bestaan heeft opgeleverd, heeft gestaan, met de overblijfselen van den molen en de verordening wegens brandschade ten laste van de Brandwaarborgmaatschappij onder verplichting om de molen op te bouwen. Te bevragen bij den heer P. KALIS te OTERLEEK, bij wien nadere inlichtingen te bekomen zijn."

In 1900 werd door Jan Levendig, timmerman en molenmaker te Dirkshorn, op deze plaats een nieuwe molen gebouwd. Hij kocht op 21 september van dat jaar van Pieter Kalis het erfpachtrecht van de molenwerf ten behoeve van zijn zoon Pieter Levendig, toen molenaar te Oterleek, maar daarvoor te Dirkshorn. In 1919 ging de molen in eigendom over naar ene Gardenbroek die afkomstig was van een graanmaalderij te Apeldoorn. De molen die op zeker moment van een hulpmotor werd voorzien bleef tot 1963 als windmaalwerktuig in bedrijf.

In 1963 werd het maalbedrijf beëindigd en werd de molen verkocht aan de gemeente Oterleek, die hem op haar beurt in 1974 overdroeg aan de Stichting De Schermer Molens. In 1963 werd het maalbedrijf beëindigd en de molen verkocht aan de gemeente Oterleek, die hem op haar beurt in 1974 overdroeg aan de Stichting De Schermer Molens. Af en toe werd er mee gedraaid.

In 1988 is de molen gerestaureerd, de Potroeden opgeknapt en de molen voorzien van nieuw riet. Vrijwillig molenaar P.C. Koger, die zelf de roeden Oud-Hollands ophekte, heeft onder meer ook de maalstoel vernieuwd zodat na de restauratie de molen maalvaardig was met één koppel stenen.  Vervolgens is dhr. Koger gaan malen en, bijgestaan door zijn vrouw, heeft hij een klantenkring opgebouwd zodat reeds in 1990 een ton graan per week werd vermalen. Het bedrijf "De Otter" heeft tot 2005 bestaan.
Kort daarna is de bouwvallige schuur gesloopt en verrees een nieuwe schuur met daarin een bakkerij (vanaf 2008) en een winkel, gerund door De Raphaelstichting. Deze stichting heeft ook nog een zelfde soort bedrijf in Het Roode Hert in Oudorp.

Constructie
Bij de herbouw van 1899 is grotendeels gebruik gemaakt van onderdelen die van elders afkomstig waren. Het achtkant is gemaakt van tamelijk ruw bewerkt eikehout. Aan de plaats van vroegere houtverbindingen is duidelijk te zien dat het achtkant voorheen wijder is geweest: de onderste bintlaag is verplaatst en de gehele constructie van nieuwe veldkruisen en regels voorzien. Vermoedelijk is ook het boventafelement bij die gelegenheid vernieuwd. Aan de beide voeghouten van de kap zijn sporen van een vroegere hangelier te zien, zodat mag worden aangenomen dat ze ooit een binnenkruier hebben gediend.
Het wiekenkruis bestaat uit twee ingekorte ijzeren roeden. De binnenroe is in 1894 gemaakt voor rekening van C. Coppens te Chaam. Bovenwiel en bonkelaar zijn ongetwijfeld van Zaanse herkomst evenals waarschijnlijk de bovenas.
Bij de restauratie in 1961 is onder andere de koningspil vernieuwd en zijn spoorwiel en beide steenschijven vervangen door de huidige wielen, afkomstig uit de in 1958 afgebroken korenmolen te Vragender (Gelderland). Dat dit gaandewerk in deze molen terechtkwam, had ongetwijfeld te maken met de uitstekende contacten tussen de molenaarsfamilies Berkhout (Oudorp) en Gunnewick (Vragender).

Op de begane grond liggen op een maalstoel twee koppel stenen. Het noorderkoppel is later  opgeknapt en voorzien van een elektromotor zodat deze zowel op wind als op de motor kan draaien. Deze dreef via een drijfriem de koningspil, en daarmee het hele gangwerk, aan. Ook was er een door de molen aangedreven koekenbreker en een elektrische haverpletter.
Aanvullingen

De naam "De Otter" is zeer lang in gebruik, want ook de in 1899 verbrande voorganger had deze al. Aangenomen moet worden dat de naam ook bedoeld is als woordspeling op de dorpsnaam 'Oterleek'.
Overige foto's
De Otter, Oterleek, Foto: Abel van Loenen (17-6-2015)
© Foto: Abel van Loenen (17-6-2015)
De Otter, Oterleek, Foto: Frits Kruishaar (28-07-2012)
© Foto: Frits Kruishaar (28-07-2012)
De Otter, Oterleek, Foto: Donald Vandenbulcke (23-3-2012).
© Foto: Donald Vandenbulcke (23-3-2012).
De Otter, Oterleek, Foto: Julius Meijer (2-9-2012).
© Foto: Julius Meijer (2-9-2012).
De Otter, Oterleek, Foto: Julius Meijer (2-9-2012).
© Foto: Julius Meijer (2-9-2012).
De Otter, Oterleek, Foto: Abel van Loenen (17-6-2015)
© Foto: Abel van Loenen (17-6-2015)
De Otter, Oterleek, Dronefoto: René Pronk (31-8-2014).
© Dronefoto: René Pronk (31-8-2014).

Bezoek allemolens.nl voor historische foto’s van deze molen.
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: maandag 22 juni 2015 | Foto Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Otter, Oterleek home vorige pagina