Nederlandse Molendatabase  
Oterleek, Noord-Holland
Database nr. 691
Inventaris nr. NH077
Naam De Otter
Bouwjaar 1900
Type Grondzeiler
Kenmerken Achtkante Molen
Functie Korenmolen
Ligging Noordschermerdijk 1
1842 EL Oterleek
Rijksdriehoek X: 117311 Y: 516252
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Schermer
Kadaster Gemeente Schermer, sectie E, nr. 253
Monumentennummer 33097
Landsch. waarde Bijzonder groot. Domineert vanuit het zuidwesten maar begroeiing van het zeer nabij gelegen dorp Oterleek in het noordoosten werkt storend.
Eigenaar Schermer Molens Stichting sinds 1-01-2014
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Omwentelingen
2012: 83.390
2013: 125.400
Bestemming Het malen van graan op professionele basis
Molenaar Peter Volmer / Ed van Deelen / Johan Hartman / Annet van der Lende / Jan van der Heide
Telefoon 06-57645295 (contact molen) / 072-5038212 (winkel )
Bezoekmogelijkheid Molen: in principe iedere zaterdag 10.00 - 15.00 uur en de eerste zondag van de maand (april t/m september op Leeghwaterdag) 10.00 - 16.00 uur.
Winkel: maandag t/m vrijdag 10.00 - 16.00 uur, zaterdag 10.00 - 15.00 uur.

© Foto: Donald Vandenbulcke (23-3-2012).   
Constructie
Romp Houten achtkant, gedekt met riet, op lage gemetselde voet
Kap Gedekt met riet
Vlucht 23,80 m. / 24,20 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen In 1961 werd deze molen op beide roeden voorzien van het systeem-Faul (fokwieken) met remkleppen. Dit is, nadat de molen buiten bedrijf kwam, vrij snel weer teruggewijzigd in Oud-Hollands.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Pot1708binnen1894?aanw.23.80 m.
klik voor meer info Pot1258buiten1881?aanw.24.20 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Seret & Barneveldg.n.18881900caanw.-
Kruiwerk Engels met 27 rollen; kruihaspel
Vang Losse stutvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; pal
Inrichting Enkoppel 16der blauwe enn koppel 16der kunststenen (op maalstoelen); sleepluiwerk; steenkraan; twee silo's; mengketel; jakobsladder; borstelbuil (elektrisch aangedreven).
Overbrengingen Bovenwiel 49 kammen
Bovenbonkelaar 28 kammen, steek 12,5 cm
Spoorwiel 87 kammen
Steenschijflopen 27 staven, steek 8,5 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 5,64
Molenmaker J. Levendig, Dirkshorn (1900)
Versiering
Aardig gesneden baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met de opschriften 'Anno 1900' en in een cartouche de naam 'De Otter'|
Verwijzingen
Eigen website De Otter
Ten-Bruggencatenr. 00170
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger De Otter, Oterleek
Geschiedenis
En van de eerste aanwijzingen voor een korenmolen te Oterleek dateert van 1633. In dat jaar werd aan Claes Gerritszoon vergunning verleend om in plaats van een klein watermolentje een korenmolentje te mogen zetten in het noordeind van Oterleek. Daar stond een molen die waarschijnlijk het zuidelijk deel van de polder Oterleek bemaalde op de Heerhugowaard. Door de droogmaking van het meer veranderde de waterstaatkundige situatie, waardoor de molen zijn bemalingsfunctie verloor.
Mogelijk is hij daarna door Claes Gerritszoon tot korenmolen verbouwd. Omstreeks 1646 zal op de huidige plaats een korenmolen zijn gebouwd. Op 30 maart 1646 werd daarvoor een windbrief gegeven aan Jan Wyerse te Ursem. Op een in 1680 uitgegeven kaart staat op deze plaats een korenmolen aangegeven. In 1831 stond hier een achtkante, met riet gedekte molen met een vlucht van 82 voet en twee koppels stenen.

Het zal deze molen zijn geweest die op 2 december 1899 afbrandde. In 'De Molenaar' staat naar aanleiding hiervan de volgende advertentie: "wegens gevorderden leeftijd van den eigenaar en gemis van een opvolger, het huis, erf en molenerf aan het vaarwater te OTERLEEK bij ALKMAAR, op welk erf de op 2 december 1899 verbrande korenmolen "de Otter" welke een flink bestaan heeft opgeleverd, heeft gestaan, met de overblijfselen van den molen en de verordening wegens brandschade ten laste van de Brandwaarborgmaatschappij onder verplichting om de molen op te bouwen. Te bevragen bij den heer P. KALIS te OTERLEEK, bij wien nadere inlichtingen te bekomen zijn."

In 1900 werd door Jan Levendig, timmerman en molenmaker te Dirkshorn, op deze plaats een nieuwe molen gebouwd. Hij kocht op 21 september van dat jaar van Pieter Kalis het erfpachtrecht van de molenwerf ten behoeve van zijn zoon Pieter Levendig, toen molenaar te Oterleek, maar daarvoor te Dirkshorn. In 1919 ging de molen in eigendom over naar ene Gardenbroek die afkomstig was van een graanmaalderij te Apeldoorn. De molen die op zeker moment van een hulpmotor werd voorzien bleef tot 1963 als windmaalwerktuig in bedrijf.

In 1963 werd het maalbedrijf beindigd en werd de molen verkocht aan de gemeente Oterleek, die hem op haar beurt in 1974 overdroeg aan de Stichting De Schermer Molens. De molen draait vaak en maalt geregeld.

In de schuur naast de molen is een bakkerij met winkel ondergebracht. Het molenbedrijf wordt gerund door De Raphaelstichting. Deze stichting heeft ook nog een zelfde soort bedrijf in Het Roode Hert in Oudorp.

Constructie
Bij de herbouw van deze molen is grotendeels gebruik gemaakt van molenonderdelen die van afbraak elders afkomstig waren. Het achtkant is gemaakt van tamelijk ruw bewerkt eikehout. Aan de plaats van vroegere houtverbindingen is duidelijk te zien dat het achtkant voorheen wijder is geweest. Bij de herbouw is de onderste bintlaag verplaatst en de gehele constructie van nieuwe veldkruisen en regels voorzien. Vermoedelijk is ook het boventafelement bij die gelegenheid vernieuwd. Aan de beide voeghouten van de kap zijn de sporen van een vroegere hangelier te zien, zodat mag worden aangenomen dat ze ooit een binnenkruier afkomstig zijn.

Het wiekenkruis bestaat uit twee ingekorte ijzeren roeden. De binnenroe is in 1894 gemaakt voor rekening van C. Coppens te Chaam. Bovenwiel en bonkelaar zijn ongetwijfeld van Zaanse herkomst evenals waarschijnlijk de bovenas. Bij de restauratie in 1961 is onder andere de koningspil vernieuwd en zijn spoorwiel en beide steenschijven vervangen door de huidige wielen, afkomstig uit de in 1958 afgebroken korenmolen te Vragender (Gelderland). Dat dit gaandewerk in deze molen terechtkwam, had ongetwijfeld te maken met de intensieve contacten tussen de molenaarsfamilies Berkhout (Oudorp) en Gunnewick (Vragender).

Op de begane grond liggen op een maalstoel twee koppel stenen. Voorheen was een elektromotor aanwezig als hulpkracht. Deze dreef via een drijfriem de koningspil, en daarmee het hele gangwerk, aan. Ook was er een door de molen aangedreven koekenbreker en een elektrische haverpletter.
Aanvullingen
Over de naam:
De naam "De Otter" is al zeer lang in gebruik, ook bij de in 1899 verbrande voorganger. Aangenomen moet worden dat dit bedoeld is als woordspeling op de dorpsnaam 'Oterleek'.

© Foto: Frits Kruishaar (28-07-2012)

© Foto: Julius Meijer (2-9-2012).

© Foto: Donald Vandenbulcke (23-3-2012).

© Foto: Julius Meijer (2-9-2012).

© Foto: Julius Meijer (2-9-2012).

© Foto: Piet Glasbergen (28-5-2012).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: vrijdag 11 april 2014 | Bezoekmogelijkheid

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Otter, Oterleek home vorige pagina