Nederlandse Molendatabase
Alkmaar-Koedijk, Noord-Holland
674
NH067
00312
De Sluismolen
1575 / 2002
Grondzeiler
Achtkante binnenkruier
Poldermolen
Oude Helderseweg 85A
1817 BJ Alkmaar
X: 111522 Y: 519337
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Alkmaar
Gemeente Alkmaar, sectie H, nr. 614
7235
Groot; na gedurende jaren nogal ingegroeid te zijn geraakt, is er in 2005 veel verbeterd, met name aan de oostkant.
Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier
Maalvaardig
Bemalen van de Sluispolder, thans op vrijwillige basis
072-5121853
Op afspraak
Constructie
Eiken achtkant, gedekt met riet, op lage voet. De onderste ca. 2 meter gedekt met geteerde gepotdekselde planken.
Gedekt met riet
21,20 m.
Systeem Fauël met steekborden op beide roeden
Totaan de brand van 2001 had deze molen geen wiekverbetering ondergaan. Bij de grote restauratie na de brand werd deze molen op beide roeden voorzien van het systeem Fauël (fokwieken) met steekborden.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info ?g.n.binnen??1962?21.20 m.
klik voor meer info Bremer0052binnen19621963/2002aanw.21.20 m.
klik voor meer info Bremer0053buiten19621963/2002aanw.21.20 m.
klik voor meer info Pot2099buiten19081908?196221.30 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Gieterij Hardinxveld009820022002aanw.05.42 m.
klik voor meer info De Prins van Oranje098518751875?2001-
56 houten rollen; binnenkruirad
Vaste stutvang uit vier stukken; vangbalk met duim; vangstok; pal
IJzeren scheprad (fabr. Vaags) in de molen, Ø 4.60 m.; breedte 0.40 m.
Woning in de molen
Bovenwiel 60 kammen
Bovenschijfloop 29 staven
Onderschijfloop 18 staven (vh. 21)
Onderwiel: 73 kammen (vh. 70)
Overbrengingsverhouding: 1,96 : 1 (vh. 1,61 : 1)
Onbekend (1575)
Fa's. Anbo, Poland en Vaags (2002)
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met de opschriften '1732' '2002'
Verwijzingen
Geschiedenis
De windbemaling moet in dit gebied al in de eerste helft van de 16de eeuw zijn ingevoerd. Op een kaart uit omstreeks 1540 staat op ca. 0,4 km zuidelijk van de huidige molen een wipmolentje aangegeven. Het noordelijke deel van de huidige Sluispolder was toen naar het schijnt nog niet onder bemaling gebracht, hetgeen een verklaring zou kunnen zijn voor de standplaats.
In deze situatie zal verandering zijn gekomen als gevolg van de droogmaking van de Egmonder- en Bergermeer rond 1565. Op een kaart uit het midden van de 17de eeuw staat de molen als binnenkruier aangegeven op de huidige noordelijker gelegen plaats.

Uit de constructie kan worden afgeleid dat de molen na te zijn gebouwd ooit een keer geheel gedemonteerd moet zijn geweest en daarna weer herbouwd.
Verder vertoont hij kenmerken die op een vrij hoge ouderdom wijzen. Het is mogelijk dat de huidige molen nog op de zuidelijker gelegen plaats is gebouwd, maar later noordwaarts is verplaatst. Bij die gelegenheid moet dan de onderste bintlaag zijn aangebracht.

De molen is tot 1926 in vol bedrijf geweest. In dat jaar werd een Ericsson-installatie (elektrische hulpaandrijving d.m.v. schijfloop op het scheprad) aangebracht, waarna van de windkracht weinig gebruik meer is gemaakt. Omdat in 1944 de stroomvoorziening dreigde uit te vallen werd de molen snel weer maalvaardig gemaakt. Dit duurde evenwel maar kort: vanweg een onbetrouwbare roede volgde buitenbedrijfstelling.

In 1948 werd het scheprad vervangen door een elektrisch aangedreven vijzel. Vervolgens sleet de molen jarenlang zijn dagen als statisch object en weekendverblij. Slechts bij uitzondering ging het wiekenkruis rond, als de molen als seinmolen voor de Schermerboezem nodig was.

Pas in de loop van de jaren '80 werd de molen weer regelmatig in bedrijf gesteld door vrijwillige molenaars, evenwel in niet-maalvaardige staat. Geleidelijkaan werd de molen in eigen beheer opgeknapt en raakte in steeds betere staat.

In de nacht van 17/18 november 2001 ging het goed mis, toen de molen door brandstichting zwaar beschadigd werd. De eigenaar, het waterschap Het Lange Rond, nam de herbouw snel ter hand: iets meer dan een jaar later stond er een maalvaardige molen.
Het achtkant kon na de brand nog worden gebruikt; de kap moest grotendeels worden vernieuwd; alleen penbalk en windpeluw zijn na de brand hergebruikt, evenals de maanijzers en de sabel van de vang. De bovenas was zwaar aangetast en brak, eenmaal gestreken, in drie stukken. Daarentegen hoefden beide Bremer-roeden alleen maar te worden gerepareerd.
Jammer genoeg werd bij de brand de inmiddels antiek te noemen elektrische Ericsson-installatie uit 1926 totaal vernield. Het was de allereerste (en dus oudste) in Nederland.

De oude seinlamp, tot de opheffing van het seinsysteem in 1981 verplicht in de molen aanwezig, bleef wél bewaard.
Aanvullingen

Deze molen wordt vernoemd naar de polder die hij kan bemalen.

Ed van Gerven, 'Sluismolen ook geveld door brandstichting', in: Molens 65 (2002) 15 - 17.
Overige foto's
De Sluismolen, Alkmaar-Koedijk, Foto: Martijn Scholtens (2-5-2009).
© Foto: Martijn Scholtens (2-5-2009).
De Sluismolen, Alkmaar-Koedijk, Foto
© Foto's: Martijn Scholtens (2-5-2009).
De Sluismolen, Alkmaar-Koedijk, Foto: Julius Meijer (19-7-2012).
© Foto: Julius Meijer (19-7-2012).
De Sluismolen, Alkmaar-Koedijk, Foto: Julius Meijer (15-9-2013).
© Foto: Julius Meijer (15-9-2013).
De Sluismolen, Alkmaar-Koedijk, Foto: Julius Meijer (15-9-2013).
© Foto: Julius Meijer (15-9-2013).
De Sluismolen, Alkmaar-Koedijk, Vogelvluchtopname van molen en erf.  Foto: Michiel Hooijberg (1-11-2014).
© Vogelvluchtopname van molen en erf.
Foto: Michiel Hooijberg (1-11-2014).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: woensdag 3 december 2014 | Geschiedenis Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Sluismolen, Alkmaar-Koedijk home vorige pagina