Nederlandse Molendatabase  
Hippolytushoef, Noord-Holland
Database nr. 669
Inventaris nr. NH006
Naam De Onderneming
Bouwjaar 1851
Type Grondzeiler
Kenmerken Achtkante molen
Functie Korenmolen
Ligging Koningsweg 75
1777 JR Hippolytushoef
Rijksdriehoek X: 125435 Y: 546236
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Hollands Kroon
Kadaster Gemeente Wieringen, sectie E, nr. 207
Monumentennummer 38925
Landsch. waarde Staat als fraai monument aan het begin van het dorp en tevens als molen op het industrie terrein "het Molenveld"
Eigenaar Vereniging De Wieringer Molens
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Vh. het malen van graan, thans buiten bedrijf
Molenaar Ton Maas / Henk Bakker / Evert Busser
Telefoon 0224-298805 / 0227-593366 / 0227-591904
Bezoekmogelijkheid Dinsdag en woensdag 9.00 - 16.00 uur en op afspraak

© Foto: Gerard Roomer (01-06-2009)   
Constructie
Romp Grenen achtkant, gedekt met riet, op stenen veldmuren van ca. 2 m. hoog
Kap Gedekt met riet
Vlucht 19,75 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Op deze molen is nooit een wiekverbetering toegepast.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Burgerg.n.binnen19641964aanw.19.75 m.
klik voor meer info Burgerg.n.buiten19641964aanw.19.75 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Penn & Comp, F.J.029918651942caanw.-
Kruiwerk Neutenkruiwerk met 24 neuten; kruihaspel
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met duim; vangstok; pal
Inrichting Eén koppel 17der blauwe en één koppel 16der kunststenen (op halfzolders); sleepluiwerk; koekenbreker
Overbrengingen Bovenwiel 48 kammen
Bovenschijf 22 staven
Spoorwiel 62 kammen
Groot steenrondsel 25 staven
Klein steenrondsel 23 staven
Overbrengingsverhoudingen 1 : 5,41 en 1 : 5,88
Versiering
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met de opschriften 'Anno 1851' en daaronder "De Onderneming"
Verwijzingen
Eigen website De Onderneming
Ten-Bruggencatenr. 00347
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Geschiedenis
Molen De Onderneming is een in 1851 als koren- en pelmolen gebouwde achtkante bovenkruier. Op de plaats van deze molen heeft voor zover bekend voor 1851 nooit een molen gestaan.
In de jaren 1930 is de windmolen buiten bedrijf gekomen, maar oorlogsomstandigheden maakten herstel en hernieuwde ingebruikstelling noodzakelijk. Aan deze nieuwe periode van bedrijvigheid kwam omstreeks 1950 een definitief eind, waarna de molen opnieuw in verval raakte.

In 1952 werd hij door de Stichting Oud-Wieringen aangekocht, waarna in 1964 een restauratie volgde. Na decennia van stilstand (waarbij de molen overigens wel werd onderhouden) was er pas rond 2000 weer sprake van een draai- en ook maalvaardige molen.

Constructie
Het grenen achtkant staat op ca. 2 m hoge veldmuren, wat voor Noord-Holland boven het IJ, zeker in vroeger tijd, weinig gebruikelijk was.
Hoewel deze molen voor molenbegrippen vrij jong is, heeft hij toch een wat opmerkelijke, voor die tijd bijna ouderwets te noemen wijze van constructie, want het achtkant heeft slechts één bintlaag en een veldkruis per veld. Hij komt hierin min of meer overeen met zijn ca. twee eeuwen oudere soortgenoot te Den Oever.
Tussen de begane grond en de kapzolder ligt aan de oostkant een halve zolder, die te zien aan de constructie, al vanaf de bouw aanwezig moet zijn geweest en waarin vroeger een pelsteen was opgenomen. Deze pellerij is tot omstreeks 1920 in gebruik geweest en nadien verwijderd.

Vóór 1964 had de molen houten roeden. De huidige bovenas is in de Tweede Wereldoorlog aangebracht ter vervanging van een houten exemplaar en afkomstig uit de in die tijd onttakelde korenmolen Welgelegen te Wognum. De as was hier in het begin van de 20e eeuw geplaatst en was ook toen al uit een andere molen afkomstig. Assen van de ijzergieterij Penn & Comp. te Dordrecht vond men hoofdzakelijk in het zuiden van Zuid-Holland.
Oorspronkelijk had de molen een stutvang, maar deze is later veranderd in een Vlaamse vang.
Aanvullingen
Over de naam:
De naamgeving dateert vermoedelijk vanaf de bouw, want op een in 1858 vervaardigde  topografische kaart staat de molen al met de naam "De Onderneming" aangegeven.

© Zo vrij staat de molen al lang niet meer....
Prachtige opname uit de verzameling van Ton Meesters (foto: ?).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: donderdag 20 februari 2014 | Geschiedenis

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Onderneming, Hippolytushoef home vorige pagina