Nederlandse Molendatabase
Hensbroek, Noord-Holland

Molen Hensbroek

668

Molen Hensbroek

1866 / 1918
Grondzeiler
Achtkante Binnenkruier
Poldermolen
Oudelandsdijkje 7
1711 SB Hensbroek
X: 119833 Y: 519370
N 52.660662 O 4.867422
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Koggenland
Gemeente Hensbroek, sectie G, nr. 223
Stichting De Westfriese Molens
Stichting De Westfriese Molens sinds 2001, daarvoor het Waterschap West-Friesland.
Maalvaardig
Bemalen van de polder Hensbroek, thans op vrijwillige basis
Harry Bus
Niet te bezichtigen
Zeer groot
NH051
01000
21576

Molen Hensbroek

Constructie

Constructie

Grenen achtkant, gedekt met riet, op lage voet. De onderste ca. 2 meter gedekt met geverfde gepotdekselde planken.
Gedekt met riet
25,70 / 25,90 m.
Systeem Dekker op beide roeden
Sinds 1934 heeft deze molen op beide roeden het systeem Dekker.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Pos. bouw Jaar Steek Positie Verdw. Lengte
klik voor meer info Straathof 0009 buiten 1984 1984 buiten aanw. 25.90
klik voor meer info Straathof 0008 binnen 1984 1984 binnen aanw. 25.70
klik voor meer info Pot ? binnen ? 1918? binnen 1984 25.60
klik voor meer info Pot ? buiten ? 1918? buiten 1984 25.60
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje 0418 1866 1918 aanw.
klik voor meer info Enthoven & Co, L.I. 0461 1867 1867 1915 07.60
63 houten rollen; binnenkruirad
Deels losse, deels vaste Vlaamse blokvang uit vijf stukken; vangbalk met klos; vangstok; pal
Stalen vijzel, Ø 1,55 m.
Woning in de molen
Bovenwiel 52 kammen
Bovenschijfloop 27 staven, steek 16,0 cm.
Onderbonkelaar 26 /36 kammen
Vijzelwiel 37 kammen, steek 16,5 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 1,35 / 1 : 1,87
K. Klay, Winkel (1866)

Molen Hensbroek

Molen Hensbroek

Verwijzingen

Verwijzingen

bezoek allemolens.nl voor historische foto’s en documenten.

Molen Hensbroek

Geschiedenis

Geschiedenis

De molen van de polder Hensbroek is een in 1866 gebouwde achtkante binnenkruier. Hij bemaalt tezamen met een dieselgemaal met twee vijzels de 530 ha. grote polder Hensbroek op de Vereenigde Raaksmaats- en Niedorperkoggeboezem.
Het gebied dat de huidige polders Hensbroek, Obdam, De Wogmeer en Ursem omvat, vormde vanouds een watergemeenschap, die al voor 1544 werd bemalen op de Waard. Nadat in het begin van de 17de eeuw Ursem en in 1659 Obdam zich hadden afgescheiden, kaadde ook Hensbroek, hoewel niet voor 1844, zich af van de ringsloot van de Wogmeer. Sinds 1659 maalde de Wogmeer dus alleen nog uit op het polderwater van Hensbroek dat weer door drie molens - waarvan twee van de Wogmeer - werd afgemalen op de Raaksmaatsboezem.

Nadat één molen voor de bemaling onvoldoende bleek te zijn geworden, werd in 1866 op ca. 0,4 km ten noordoosten van de oude molen, op de plaats waar voordien nooit een molen had gestaan, een nieuwe vijzelmolen gebouwd door molenmaker Klaas Klay uit Winkel voor ƒ 19.950,-. De oude molen dateerde zo te zien van het einde van de 16de of het begin van de 17de eeuw en was al voor 1863 vervijzeld.
In 1879 werd de bemaling versterkt door pal naast de oude molen een stoomvijzelgemaal te bouwen. Als gevolg hiervan werd deze molen buiten bedrijf gesteld en onttakeld. De romp bleef in gebruik als machinistenwoning tot hij op 9 februari 1927 verbrandde. Inmiddels was al in 1908 de overgebleven molen buiten dienst gesteld en het stoomgemaal tot hoofdgemaal geworden.

Naar aanleiding van een in september 1915 gedaan verzoek werd de haspelkruis-as van deze molen verkocht aan de polder Obdam en in de molen aldaar geplaatst. De onttakelde molen werd evengoed in 1918 weer maalvaardig gemaakt en in bedrijf genomen: de bovenas was een reserve-as uit de Schermer; beide roeden afkomstig van De Knevelaar van de Eilandspolder nabij Groot-Schermer.

In 1934 moest het stoomgemaal vanwege een onbetrouwbare ketel buiten bedrijf worden gesteld, waarna de bemaling weer geheel op windkracht plaatsvond. Om een maximaal profijt van de molen te hebben werd hij voorzien van Dekkerwieken en werd tevens licht en zwaar werk aangebracht. De polder is uitsluitend op windkracht bemalen totdat in 1948 het oude stoomgemaal tot dieselgemaal werd verbouwd.
In 1962 is de molen in het kader van een in de polder uitgevoerde ruilverkaveling geschikt gemaakt voor diepere bemaling; hierbij werd de vijzel iets versmald.

Molen Hensbroek

Aanvullingen

Aanvullingen


Deze molen wordt vernoemd naar de polder die hij kan bemalen.

Deze molen is in 1866 gebouwd en, overeenkomstig die tijd, gemaakt van grenenhout. Grenenhout is duidelijk minder 'stijf' dan eiken (waarvan de meeste molens in die omgeving zijn gemaakt) maar wel veerkrachtig. Eén van de molenaars die hier woonde en maalde had, dankzij het ietwat beweeglijke achtkant, een opvallende aanwijzing om te gaan zwichten: dit deed hij pas als het derde lepeltje van het rek viel!

Nel van Leijen, 'De familie Van Leijen uit de Schermer', in: Molens 62 (2001) 12 - 15.

Molen Hensbroek

Overige foto's
Molen Hensbroek, Hensbroek, Foto: Henk van Steenbergen (30-3-2004).
© Foto: Henk van Steenbergen (30-3-2004).
Molen Hensbroek, Hensbroek, Dronefoto: René Pronk (18-9-2014).
© Dronefoto: René Pronk (18-9-2014).

Bezoek allemolens.nl voor historische foto’s van deze molen.
Draag zelf bij
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Molen Hensbroek, Hensbroek home vorige pagina