Verwijzingen

Ten-Bruggencatenr.	?
Voorganger	Maalwaterpolder, Heiloo
Afkomstig uit	Varnebroekpolder, Heiloo

Geschiedenis

Het Varnebroekmoientje is een weidemolen die omstreeks het midden van de 19e eeuw moet zijn gebouwd. In 1974 werd deze molen verplaatst naar de huidige locatie. Hij bemaalt daar de ca. 85 ha grote polder Het Maalwater op de Schermerboezem.
Op de huidige standplaats stond tot ongeveer het midden van de 19e eeuw de molen van de polder Het Maalwater. Deze polder waterde in ieder geval al sedert een overeenkomst van 30 april 1859 op de Geestmolenpolder van de Egmondermeer af. Sinds 1922 is er echter weer een eigen bemaling.

Noch op een kadastrale kaart van 1821, noch op de in 1858 vervaardigde topografische kaart staat een molen aangegeven. Aangenomen moet worden dat het kort na 1858 is gebouwd, want in 1863 werd het 30 ha grote, toen aan één eigenaar toebehorende Varnebroekpoldertje bemalen door een kleine vijzelmolen met een vlucht van 8,56 m. Het zomerpeil van dit poldertje lag in die tijd ongeveer gelijk met het normale peil van de Schermerboezem, zodat de opvoerhoogte maximaal ca. 0,6 m bedroeg.

Tot 1959 vond de bemaling uitsluitend plaats op windkracht. In dat jaar is er onder in de molen een elektrisch aangedreven stalen vijzel geplaatst om de polder op peil te houden.
De molen dreigde als gevolg van de aanleg van de westelijke randweg om Alkmaar te verdwijnen en werd daarom door de gemeente Heiloo aangekocht en in 1972 weggehaald en tijdelijk opgeslagen.
In 1974 werd hij op de nieuwe standplaats weer opgebouwd, zij het alleen draaivaardig. De tweede fase van de restauratie, bestaande uit het aanbrengen van gaande werk en vijzel, werd in 1977 uitgevoerd en sindsdien wordt de molen vrij geregeld in werking gesteld.

Rond 2006/2007 stond de molen geruime tijd stil. Na het overlijden van de vorige vrijwillig molenaar is de draad nu weer opgepakt. Er was nogal wat achterstallig onderhoud: hoog opschietend onkruid, verveloos, heklatten van de binnenroede slecht, remkleppen van de buitenroede vastgeroest, keerwand van de vijzelkuip lek, vijzel in een bedenkelijke staat en het zelfkruien lukte niet door gebrek aan smering. Op 16 januari 2008 werd voorzichtig weer gedraaid. Er is nog meer herstel te verwachten.

Vergeleken met de situatie voor 1974 is er het nodige veranderd: zo is de onderbouw iets hoger geworden, waardoor de vlucht thans langer is dan op de oude locatie. Ook is de windvaan van het midden van het bovenhuis naar links verplaatst; op zich logisch, omdat de molen zichzelf zo minder snel uit de wind kan kruien.

Aanvullingen

Over de naam:
Deze molen heeft de naam van de polder die hij vroeger bemaald; niet van de polder die hij thans kan bemalen.

Overige wetenswaardigheden:
In oktober 2009 is de molen opnieuw stilgezet, voornamelijk vanwege de slechte staat van de vijzel. Naar verwachting duurt deze stilstand niet al te lang.

---

Laatst bijgewerkt: woensdag 1 september 2010