Nederlandse Molendatabase
Edam, Noord-Holland

Molen van de Zuidpolder

651

Molen van de Zuidpolder

1635c
Grondzeiler
Achtkante binnenkruier
Poldermolen
Burg. Versteeghsingel 2
1135 VT Edam
X: 132643 Y: 502623
N 52.510833 O 5.057882
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Edam-Volendam
Gemeente Edam, sectie C, nr. 1741
Vereniging De Hollandsche Molen
Tijdelijk niet maalvaardig (zie 'Geschiedenis')

2013: 424.023
2012: 328.407
2011: 284.117
Bemalen van de Zuidpolder, thans op vrijwillige basis
Op afspraak
Door bebouwing en begroeiing is deze nogal beperkt geworden
NH102
01156
14400

Molen van de Zuidpolder

Constructie

Constructie

Eiken achtkant op lage voet, gedekt met riet
Gedekt met riet
21,65 m.
Oud-Hollands
Op deze molen is nooit een wiekverbetering toegepast.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Pos. bouw Jaar Steek Positie Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx 0237 binnen 1978 1978 binnen aanw. 21.65
klik voor meer info Derckx 0238 buiten 1978 1978 buiten aanw. 21.55
klik voor meer info Pot 2434 binnen 1919 1960? binnen 1978 21.65
klik voor meer info Pot 2808 binnen 1942 1942? binnen 1960? 21.60
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Schretlen & Co, D.A. 0243 1887 ? 1994
klik voor meer info Gieterij Hardinxveld 0064 1995 1995 aanw.
40 houten rollen; binnenkruirad
Vaste Vlaamse blokvang (gewijzigde stutvang) uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; pal
Houten vijzel Ø 1,60 m.
Woning in de molen
Bovenwiel 46 kammen
Bovenschijfloop 18 staven, steek 16,0 cm.
Onderbonkelaar 31 kammen
Vijzelwiel 30 kammen, steek 15,5 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 2,64

Molen van de Zuidpolder

Versiering

Aardige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met daarop het gemeentewapen van Edam, geflankeerd door twee gele cirkels met rode stip

Molen van de Zuidpolder

Verwijzingen

Molen van de Zuidpolder

Geschiedenis

Geschiedenis

In de vroege Middeleeuwen behoorde wat nu de Zuidpolder wordt genoemd waterstaatkundig gezien tot het noordelijk van Edam gelegen veenachtige gebied van de Zeevang. In dit gebied lag de IJe, een veenriviertje dat bij het huidige Volendam in de Zuiderzee uitstroomde en waarvan de monding als haven van Edam dienst deed.
Nadat deze haven door dichtslibbing onbruikbaar was geworden werd kort na 1357, als nieuwe uitweg naar zee, de huidige haven het Oorgat, gegraven. Hierdoor werd het zuidelijke deel van de Zeevang van de rest van het gebied afgesneden, wat later na de inpoldering tot de naam Zuidpolder zal hebben geleid. Blijkens een kaart uit 1630 lag de polder toen gemeen met de naburige polder Katwoude en was er nog geen molen aanwezig.

Het exacte bouwjaar van deze molen staat niet vast. Waarschijnlijk is het rond 1635 geweest. Het vaak veronderstelde jaartal 1670 is zeker niet correct, gezien de opbouw van het eiken achtkant met slechts één bintlaag. Nadien is er niets vernieuwd aan het staande werk, waardoor het zeer authentiek is. Wel zijn er, waarschijnlijk tijdens de vervijzeling, extra veldkruisen aangebracht om de constructie te versterken.
In het tijdvak tussen 1864 en 1894 is de molen van een vijzel voorzien. In 1875 werd de bemaling van de polder versterkt met een stoomvijzelgemaal.
In 1949 werd de capaciteit hiervan opgevoerd, zodat de windmolen buiten gebruik werd gesteld.

In 1962 volgde een beperkte restauratie (die de molen wel draaivaardig maakte). In 1978 volgde veelomvattend herstel, met een maalvaardige molen als resultaat. Helaas is in diezelfde periode de omgeving van de molen, zowel door bebouwing als begroeiing, erg slecht geworden, zodat er weinig kan worden gemalen.

De huidige bovenas kwam in september 1995 in de plaats van een vrij lichte Schretlen-as, waarvan één van de ashuizen op 12 december 1994 brak na problemen tijdens het zgn. 'doorschuiven' van de roeden.

De molen ondergaat nu (zomer 2015) een uitgebreide restauratie waarbij het binnenwerk wordt aangepakt. Inmiddels is het rietdek op de kap en op zes velden van het achtkant is vervangen.
De woning in de molen werd in 2014 gerenoveerd. Hierbij werden twee ondertafelementdelen vervangen en een achtkantstijl aan de onderzijde aangelast. In één van de vervangen ondertafelementsdelen zat nog de uitsparing voor het lager van het oorspronkelijke scheprad.

Helaas is de molen momenteel niet maalvaardig te noemen: de waterlopen verkeren in zeer matige staat en zijn op diverse plaatsen lek. De molen is als gevolg onderloops.  Er kan voorlopig dan ook niet worden gemalen.

Molen van de Zuidpolder

Aanvullingen

Aanvullingen


Deze molen wordt wel aangeduid naar de polder die hij kan bemalen.

Joep Kemper, vrijwillig molenaar van het eerste uur, die deze molen bijna 40 jaar bewoonde en ook geregeld liet malen, overleed op 19 mei 2009. 

Molen van de Zuidpolder

Overige foto's
Molen van de Zuidpolder, Edam, Foto: Mark Ravesloot (22-8-2015)
© Foto: Mark Ravesloot (22-8-2015)
Molen van de Zuidpolder, Edam, Molen met nieuw rietdek, nieuwe raamindeling achtkant zichtbaar.Foto: Mark Ravesloot (4-8-2015)
© Molen met nieuw rietdek, nieuwe raamindeling achtkant zichtbaar.
Foto: Mark Ravesloot (4-8-2015)
Molen van de Zuidpolder, Edam, Foto's: Piet Glasbergen (boven: 28-1-2013, onderste twee; 6-2-2015).
© Foto's: Piet Glasbergen (boven: 28-1-2013, onderste twee; 6-2-2015).
Molen van de Zuidpolder, Edam, Foto: Mark Ravesloot (22-2-2013).
© Foto: Mark Ravesloot (22-2-2013).

Bezoek allemolens.nl voor historische foto’s van deze molen.
« De Hoop    |    Bosmolen »
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zondag 23 augustus 2015 | Foto Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Molen van de Zuidpolder, Edam home vorige pagina