Nederlandse Molendatabase
Edam, Noord-Holland
651
NH102
01156
Zuidpoldermolen
Gedacht wordt aan 1670, maar waarschijnlijk tussen 1626 en 1635
Grondzeiler
Achtkante binnenkruier
Poldermolen
Burg. Versteeghsingel 2
1135 VT Edam
X: 132643 Y: 502623
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Edam-Volendam
Gemeente Edam, sectie C, nr. 1741
14400
Door bebouwing en begroeiing is deze nogal beperkt geworden
Vereniging De Hollandsche Molen
Maalvaardig

2013: 424.023
2012: 328.407
2011: 284.117
Bemalen van de Zuidpolder, thans op vrijwillige basis
Op afspraak
Constructie
Eiken achtkant op lage voet, gedekt met riet
Gedekt met riet
21,65 m.
Oud-Hollands
Op deze molen is nooit een wiekverbetering toegepast.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0237binnen19781978aanw.21.65 m.
klik voor meer info Derckx0238buiten19781978aanw.21.55 m.
klik voor meer info Pot2808binnen19421942?1960?21.60 m.
klik voor meer info Pot2434binnen19191960?197821.65 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Gieterij Hardinxveld006419951995aanw.-
klik voor meer info Schretlen & Co, D.A.02431887?1994-
40 houten rollen; binnenkruirad
Vaste Vlaamse blokvang (gewijzigde stutvang) uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; pal
Houten vijzel Ø 1,60 m.
Woning in de molen
Bovenwiel 46 kammen
Bovenschijfloop 18 staven, steek 16,0 cm.
Onderbonkelaar 31 kammen
Vijzelwiel 30 kammen, steek 15,5 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 2,64
Aardige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met daarop het gemeentewapen van Edam, geflankeerd door twee gele cirkels met rode stip
Verwijzingen
Geschiedenis
De molen is naar alle waarschijnlijkheid tussen 1626 en 1635 gebouwd. Het vaak veronderstelde jaartal 1670 is zeker niet correct, gezien de opbouw van het eiken achtkant met slechts één bintlaag. Nadien is er niets vernieuwd aan het staande werk, waardoor het zeer authentiek is. Wel zijn er, waarschijnlijk tijdens de vervijzeling, extra veldkruisen aangebracht om de constructie te versterken.

In de vroege Middeleeuwen behoorde wat nu de Zuidpolder wordt genoemd waterstaatkundig gezien tot het noordelijk van Edam gelegen veenachtige gebied van de Zeevang. In dit gebied lag de IJe, een veenriviertje dat bij het huidige Volendam in de Zuiderzee uitstroomde en waarvan de monding als haven van Edam dienst deed.
Nadat deze haven door dichtslibbing onbruikbaar was geworden werd kort na 1357, als nieuwe uitweg naar zee, de huidige haven het Oorgat, gegraven. Hierdoor werd het zuidelijke deel van de Zeevang van de rest van het gebied afgesneden, wat later na de inpoldering tot de naam Zuidpolder zal hebben geleid.
Blijkens een kaart uit 1630 lag de polder toen gemeen met de naburige polder Katwoude en was er nog geen molen aanwezig.

In het tijdvak tussen 1864 en 1894 is de molen van een vijzel voorzien. In 1875 werd de bemaling van de polder versterkt met een stoomvijzelgemaal.
In 1949 werd de capaciteit hiervan opgevoerd, zodat de windmolen buiten gebruik werd gesteld.

In 1962 volgde een beperkte restauratie (die de molen wel draaivaardig maakte). In 1978 volgde veelomvattend herstel, met een maalvaardige molen als resultaat. Helaas is in diezelfde periode de omgeving van de molen, zowel door bebouwing als begroeiing, erg slecht geworden, zodat er weinig kan worden gemalen.

De huidige bovenas kwam in september 1995 in de plaats van een vrij lichte Schretlen-as, waarvan één van de ashuizen op 12 december 1994 brak na problemen tijdens het zgn. 'doorschuiven' van de roeden.

Joep Kemper, vrijwillig molenaar van het eerste uur, die deze molen bijna 40 jaar bewoonde en ook geregeld liet malen, overleed op 19 mei 2009. 
Aanvullingen

Deze molen is vernoemd naar de polder die hij kan bemalen.
Overige foto's
Zuidpoldermolen, Edam, Foto: Gerard Roomer (26-6-2009).
© Foto: Gerard Roomer (26-6-2009).
Zuidpoldermolen, Edam, Foto
© Foto's: Piet Glasbergen (boven: 28-1-2013, onderste twee; 6-2-2015).
Zuidpoldermolen, Edam, Foto: Tony Hop (25-7-2012).
© Foto: Tony Hop (25-7-2012).
Zuidpoldermolen, Edam, Foto: Piet Glasbergen (2-1-2013).
© Foto: Piet Glasbergen (2-1-2013).
Zuidpoldermolen, Edam, Foto: Mark Ravesloot (22-2-2013).
© Foto: Mark Ravesloot (22-2-2013).
Zuidpoldermolen, Edam, Foto: n.b. (verzameling Rob Pols).
© Foto: n.b. (verzameling Rob Pols).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: donderdag 12 februari 2015 | Foto Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Zuidpoldermolen, Edam home vorige pagina