Nederlandse Molendatabase
Burgerbrug, Noord-Holland
Database nr. 646
Inventaris nr. NH018
Ten-Bruggencatenr. 00322
Naam Molen F
Bouwjaar 1890
Type Grondzeiler
Kenmerken Achtkante Binnenkruier
Functie Poldermolen
Ligging Grote Sloot 33
1754 JA Burgerbrug
Rijksdriehoek X: 108397 Y: 528539
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Schagen
Kadaster Gemeente Zijpe, sectie F, nr. 1349
Monumentennummer 41920
Landsch. waarde Zeer groot
Eigenaar Stichting De Zijper Molens
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Bemalen van de afdeling F van de Zijpe en Hazepolder, thans op vrijwillige basis
Molenaar Klaas Zaal sr. en jr.
Bezoekmogelijkheid Op afspraak

© Foto: Eric van der Eijk (16-2-2008).
Constructie
Romp Grenen achtkant, gedekt met riet, op lage voet. De onderste ca. twee meter gedekt met geteerde gepotdekselde planken.
Kap Gedekt met riet
Vlucht 21,80 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Op deze molen is nooit een wiekverbetering toegepast.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Vaags0291buiten20132013aanw.21.80 m.
klik voor meer info Vaags0292binnen20132013aanw.21.80 m.
klik voor meer info Burgerg.n.buiten19681968201321.85 m.
klik voor meer info Burgerg.n.binnen19681968201321.85 m.
klik voor meer info Pot2702buiten19321933?196821.80 m.
klik voor meer info Pot2703binnen19321933?196821.60 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje099918751890aanw.-
Kruiwerk 55 houten rollen; binnenkruirad
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vijf stukken; vangbalk met duim; vangstok; pal
Inrichting Stalen vijzel Ø 1,21 m; woning in de molen (niet in gebruik).
Overbrengingen Bovenwiel 48 kammen
Bovenschijfloop 19 staven, steek 16,0 cm.
Onderbonkelaar 38 kammen
Vijzelwiel 36 kammen, steek 11,5 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 2,67
Versiering
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met de opschriften 'AFD F' en '1890'
Verwijzingen
Eigen website Molen F
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Molen F (3e), Burgerbrug
Geschiedenis
Al in augustus 1564, ten tijde van de eerste bedijking van de Zijpe, werd besloten om in de afdeling F een molen te bouwen, die tevens de afdeling L zou moeten bemalen. Toen in 1567 het bestuur van de polder overging tot de benoeming van molenmeesters bleek de molen al te zijn opgericht.
Op een kaart uit omstreeks 1571 staat hij aangegeven op de plaats van de huidige molen. Na het weer aan de zee prijsgeven van de in 1570 overstroomde polder is ook De F verdwenen en wel in of voor 1584. Blijkens de van 1600 daterende kaart van de Zijpe werd op dezelfde plaats bij de tweede bedijking weer een molen gebouwd. In het begin van de vorige eeuw is het oppervlak van de afdeling F als gevolg van de aanleg van het Noord-Hollands Kanaal kleiner geworden.

In 1881 werd op de plaats van de schepradmolen door molenmaker Klaas Bol uit De Zijpe voor ƒ 10.694,- een geheel nieuwe vijzelmolen gebouwd.
Deze molen was geen lang leven beschoren: in de nacht van 4 oktober 1889 brandde hij door blikseminslag tot de grond toe af; hetzelfde lot trof (in alle opzichten) de nabijgelegen molen van de Groeterpolder. Beide molens werden vlot herbouwd: polders hadden hun molens doorgaans goed tegen brand verzekerd.
Naar het schijnt is blikseminslag in dit deel van de polder een vaker voorkomend gebeuren. Molen F kreeg tijdens zwaar onweer op 12 juni 1930 wederom een voltreffer, waardoor een halve roede afgeslagen werd; in dezelfde bui brandden twee nabij de molen gelegen boerderijen af en werden de noordelijker gelegen molens Noorder- en Zuider-G getroffen. Al met al was dit voor de toenmalige bewoners van molen F reden om de molen te verlaten; sindsdien is deze in feite niet meer bewoond geweest.

In 1943 is op de stalen vijzel een elektromotor geplaatst en, na in de Tweede Wereldoorlog nog op windkracht te hebben gemalen, is de molen buiten bedrijf gesteld. De in 1943 geplaatste elektrische aandrijving werd in 1967 vervangen door een nieuwe automatisch werkende elektrische installatie. De mogelijkheid om de vijzel op windkracht te kunnen aandrijven is toen vervallen; het vijzelwiel bleef los in de molen bewaard.

In 1967 ging de inmiddels in verval geraakte molen in eigendom over naar de Stichting De Zijper Molens, waarna in 1968 restauratie volgde. Zo werden beide roeden vervangen door nieuwe gelaste exemplaren en vanaf 1970 werd molen F weer regelmatig in werking gesteld. Dit laatste was toen een nieuw verschijnsel: dit draaien gebeurde geheel op vrijwillige basis en als zodanig nieuw voor Nederland. Klaas Zaal behoorde tot de allereerste groep geslaagde vrijwillige molenaars van Nederland.

Na jaren alleen maar draaivaardig te zijn geweest, werd molen F in 1987 ook weer maalvaardig gemaakt.

In 2002 is door het waterschap de elektromotor met daarbij de ijzeren hulpaandrijving verwijderd. Nabij de molen is een nieuw elektrisch gemaal geplaatst; het moleninterieur kon vervolgens in authentieke staat worden hersteld.

In juli 2013 werden beide inmiddels 45 jaar oude gelaste roeden vervangen door nieuwe exemplaren.
Aanvullingen
Over de naam:
De molen wordt aangeduid naar de polderafdeling die hij kan bemalen.
Overige foto's

© Foto's: Hessel de Vries (5-8-2006).

© Foto: Rob Pols (2-8-2007).

© Foto: Rob Pols (2-8-2007).

© Foto: Rob Pols (30-7-2013).

© Foto: Rob Pols (30-7-2013).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: woensdag 5 november 2014 | Geschiedenis

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Molen F, Burgerbrug home vorige pagina