Nederlandse Molendatabase  
Amsterdam-Slotermeer, Noord-Holland
Database nr. 633
Inventaris nr. NH135
Naam De 1100 Roe
Bouwjaar 1674 / 1965
Type Grondzeiler
Kenmerken Achtkante Molen
Functie Poldermolen
Ligging Herman Bonpad 6
1067 SN Amsterdam
Rijksdriehoek X: 114621 Y: 486793
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Amsterdam
Kadaster Gemeente Sloten NH, sectie I, nr. 2163
Monumentennummer 5551
Landsch. waarde Niet onbelangrijk maar wordt verminderd door beplantingen
Eigenaar Hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht sinds 1997; daarvoor de gemeente Amsterdam.
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Inmaler voor het park Ookmeer op vrijwillige basis
Molenaar R. Klungel
Bezoekmogelijkheid Niet te bezichtigen

© Foto: Piet Glasbergen (17-6-2013).   
Constructie
Romp Eiken achtkant, gedekt met riet, op gemetselde voet van ca. 2 meter hoog
Kap Gedekt met riet
Vlucht 25,90 m.
Wiekenvorm Systeem FauŽl met steekborden op beide roeden
Wiekverbeteringen Sinds de overplaatsing van 1965 heeft deze molen op beide roeden het systeem-FauŽl (fokwieken) met steekborden. Op de oude locatie was deze molen uitgerust met Oud-Hollands opgetuigde roeden.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0341buiten1980-aanw.25.90 m.
klik voor meer info Derckx0342binnen1980-aanw.25.90 m.
klik voor meer info Pot1570binnen18891889?196225.80 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Kon.Ned.Grofsmederijg.n.19021902?aanw.-
Kruiwerk Engels met 38 rollen; kruirad
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vijf stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel; pal
Inrichting Stalen vijzel, ō 1,00 m., zowel op wind- als op motorkracht
Woning in de molen
Overbrengingen Bovenwiel 65 kammen
Bovenbonkelaar 35 kammen, steek 13,5 cm.
Onderbonkelaar 43 kammen
Vijzelwiel 41 kammen, steek 13,5 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 1,95
Molenmaker ?? (1674)
Fa. Poland, Heerhugowaard (1965)
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 10136
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Ookmeerpolder, Amsterdam
Afkomstig uit Sloterbinnen- en Middelveldse Gecombineerde Polders, De 1100 Roe, Amsterdam (v/h Sloterdijk)
Geschiedenis
Molen De 1100 Roe is een zeer waarschijnlijk in of kort na 1674 gebouwde achtkante bovenkruier. Hij dient thans voor het op peil houden van het hoger gelegen water in het ca. 50 ha. grote sportpark Ookmeer, waartoe aan de Osdorperbinnenpolder onttrokken water wordt opgemalen.

Oorspronkelijk is deze molen gebouwd voor de bemaling van de Sloterbinnen- en Middelveldse gecombineerde polder onder Sloten. Hij stond tot 1962 als De 1100 Roe aan de Haarlemmerweg, ca. 0,4 km ten oosten van de nog bestaande molen De 1200 Roe.
Zoals de naam al aangeeft bestond de polder oorspronkelijk uit twee aan elkaar grenzende, maar geheel gescheiden en zelfstandige polders. Van de grootste, de Sloterbinnenpolder, is bekend dat daar al eind 16de eeuw getracht werd tot een algehele omdijking te komen. Het zou echter tot 1628 duren eer de ring van deze polder geheel gesloten was. In de toestand van beide polders kwam grote verandering toen in 1631 de Haarlemmertrekvaart en de ernaast lopende weg werden aangelegd.
Het noordelijke deel van beide polders grensde voordien aan de zuidelijke IJdijk maar werd nu afgesneden en tot twee nieuwe polders met eigen molens gemaakt. Ook vloeide hieruit het besluit voort van de commissarissen van het Haarlemse Zandpad van 6 september 1631 om aan de ingelanden van de Middelveldse polder É 1000,- voor de bouw van een molen te geven en de daarvoor benodigde grond aan de trekvaart gratis af te staan. In 1673 was vernieuwing van deze molen nodig, hetgeen aanleiding was om de Sloterbinnenpolder en de Middelveldse polder te combineren en gezamenlijk een achtkante watermolen te bouwen in het Middelveld.

In de Sloterbinnenpolder lag het Sloterdijkermeer, dat krachtens octrooi van 19 juli 1642 werd drooggemaakt en in 1644 droogviel. Dit meertje werd als ca. 111 ha grote onderbemaling bemalen door een molen die in 1893 afbrandde. Ter plaatse werd een windmotor met centrifugaalpomp gebouwd, die niet voldeed en vervangen werd door een achtkante vijzelmolen. Deze molen werd Witte Molen, maar ook wel Slangemolen genoemd en deed tot 1925 dienst, om vier jaar later te worden onttakeld en in 1954 geheel te worden afgebroken.

De met inbegrip van de Sloterdijkermeerpolder ca. 1812 ha grote Sloterbinnen- en Middelveldse gecombineerde polder werd tot in de tweede helft van de vorige eeuw bemalen door drie achtkante molens. In het noorden van de polder stond de in 1872 vervijzelde molen De 1100 Roe die uitmaalde op de Haarlemmertrekvaart, zijnde Rijnlands boezem. Aan de oostkant stonden twee molens die uitmaalden op de Kostverlorenvaart, die deel uitmaakte van het stadswater van Amsterdam.
De zuidelijke, en met een vlucht van ca 21,3 m de kleinste van de twee, was in 1869 nog vervijzeld, maar werd al in 1878 afgebroken om plaats te maken voor een stoomgemaal. De niet ver van daar staande andere molen, de grotere Noordermolen, kwam nadien, maar al in of voor 1894, buiten gebruik en werd omstreeks 1900 afgebroken.
In 1921 is de gemeente Sloten waarin polder en molens gelegen waren bij Amsterdam gevoegd. Bij raadsbesluit van 18 juli 1935 werd daarna het Algemeen Uitbreidingsplan voor Amsterdam vastgesteld, waarin de aan de westkant van de stad gelegen polders werden aangewezen voor de nieuw te bouwen tuinsteden.

Een nieuw, wat gewijzigd ontwerp werd aangenomen in 1938, waarna het uitgewerkte plan voor de tuinstad Slotermeer op 12 juli 1939 werd goedgekeurd. Hoewel al veel voorbereidingen waren gedaan moest de uitvoering in de oorlog worden gestaakt, om pas daarna te kunnen worden hervat.
Omstreeks 1950 kreeg het overblijvende deel van de polder een nieuw gemaal nadat het van 1878 daterende gemaal Kostverloren ten gevolge van stadsuitbreiding buiten dienst moest worden gesteld.
De in de jaren veertig buiten dienst gestelde molen werd in 1962 afgebroken om in 1965 op de huidige plaats weer te worden herbouwd. Sindsdien wordt bij weer min of meer regelmatig in bedrijf gesteld.

Constructie
Het eiken achtkant is geplaatst op een in 1965 nieuw gemaakte en met metselwerk omklede betonnen onderbouw met waterlopen. Duidelijk is te zien dat de onderste veldkruisen beneden de onderste, bijna op het ondertafelement gelegen veldregel zijn afgezaagd. Hieruit kan worden geconcludeerd dat het achtkant in de loop der tijd ooit zo'n 1,5 m. is ingekort. De afgezaagde, wellicht verrotte ondereinden van de achtkantstijlen en de houten beplanking zijn toen vervangen door ca. 2 m hoge veldmuren.
Het achtkant is in de loop der tijd al eens verstijfd met twee extra veldkruisen per veld en schoren onder de korbelen van de bovenste bintlaag. Deze schoren zijn nu echter niet meer aanwezig. Boventafelement, rolvloer, kuip en kap zijn al eens vernieuwd.
De molen is uitgerust met een stalen vijzel, die aanzienlijk kleiner is dan de vijzel op de oude locatie. Met die vijzel zou deze molen echter op de huidige plaats een veel te grote capaciteit hebben.

Aanvullingen
Over de naam:
De naam van deze molen is ontleend aan de afstand tot de Buitensingelgracht, die 1100 roeden ofwel ca. 4,1 km bedroeg.
Feitelijk doet deze naam thans geen opgeld meer, omdat de molen sinds 1965 op een andere, en ook duidelijk verdere, locatie van de oude stadsrand verwijderd is.
Trivia:
Deze molen werd niet opgenomen in de eerste uitgave van een Noord-Hollands molenboek (1964), omdat de molen op dat moment gedemonteerd was en feitelijk even niet bestond.

© Foto: Jan de Goede (31-5-2009).

© Foto's: Martijn Scholtens (juli 2010).

© Foto: Piet Glasbergen (3-3-2013).

© Foto: Piet Glasbergen (3-3-2013).

© Foto: Piet Glasbergen (3-3-2013).

© Foto: Rob Pols (30-7-2013).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zondag 29 september 2013 | Foto

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De 1100 Roe , Amsterdam-Slotermeer home vorige pagina