Nederlandse Molendatabase
Zundert, Noord-Brabant
Database nr. 620
Inventaris nr. NB118
Naam De Akkermolen
Bouwjaar 1600c / 1961
Type Standerdmolen
Kenmerken Open standerdmolen
Functie Korenmolen
Ligging Akkermolenweg 13
4881 BL Zundert
Rijksdriehoek X: 104985 Y: 388010
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Zundert
Kadaster Gemeente Zundert, sectie K, nr. 6824
Monumentennummer 41113
Landsch. waarde Groot maar wordt verminderd door beplantingen
Eigenaar Gemeente Zundert sinds 1959, daarvoor de fam. Herrijgers
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Vh. het malen van graan, thans buiten bedrijf
Molenaar Willem van Breenen / Jac Brosens / Jan van Elteren
Telefoon 076-5973019
Bezoekmogelijkheid 1e zaterdag van de maand 13.00 - 16.00 uur en op afspraak

© Foto: Willem van Breenen (30-12-2007).
Constructie
Romp Kast gedekt met verticale planken; lichtgrijs geverfd, wit afgebiesd; borst gedekt met horizontale geteerde delen.
Kap Gedekt met dakleer
Vlucht 23,00 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Op deze molen is nooit een wiekverbetering toegepast.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info (Belgisch)?binnen?1961199123.00 m.
klik voor meer info De Jongh g.n.buiten20062006aanw.23.00 m.
klik voor meer info Derckx0673binnen19911991aanw.23.00 m.
klik voor meer info Adriaensg.n.buiten19611961199523.00 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info ?g.n.?1961aanw.-
Kruiwerk Zetelkruiwerk; kruihaspel
Vang Deels vaste, deels scharnierende Vlaamse blokvang uit vijf stukken; vangbalk met haak; vangtrommel; pal
Inrichting Eén koppel 17der kunststenen; kammenluiwerk
Overbrengingen Bovenwiel (tandkrans trapzijde) 71 kammen
Steenschijfloop 15 staven, steek 12,6 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 4,73

Bovenwiel (tandkrans borstzijde) 66 kammen, steek 12,2 cm.
Rest maalwerk niet meer aanwezig
Hoogte van de berg: ca. 1,00 m.
Molenmaker ?? (1625)
Fa. Adriaens, Weert (1961)
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 02002
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Windmolen in de Akker/ Akkermolen, Zundert
Geschiedenis
Deze standerdmolen heeft een voorganger gehad. Die voorganger is vermoedelijk gebouwd ter vervanging van een watermolen die nabij de grens tussen Zundert-Nassau en Zundert-Hertog stond en aangeduid werd als 'De Poelmolen'. Deze watermolen bestond al in 1438.
Aangenomen wordt dat de voorganger in 1584 door Spaanse troepen is verwoest en dat herbouw vervolgens de nodige jaren op zich heeft laten wachten. In 1605 wordt de Akkermolen weer genoemd; men veronderstelt dat deze rond 1600 is herbouwd.

Vanouds was De Akkermolen een dwangmolen: eigenaren  waren de markiezen van Bergen op Zoom. In 1794 werd stadhouder Willem V, als Baron van Breda, eigenaar. In 1830 werd de molen particulier eigendom en wisselde daarna veelvuldig van eigenaar; meestal waren dit bakkers en brouwers. Deze verpachtten de molen vervolgens aan een molenaar. In 1905 kocht pachter Jacobus Wilhelmus Herrijgers de molen van bakker Wilhelmus van der Stappen.

In september 1950 brak de bovenas, waardoor het wiekenkruis op de grond te pletter viel. Dat wiekenkruis bestond toen nog uit een houten as met ijzeren kop en twee houten borstroeden.

Vervolgens brak een periode van grote onzekerheid aan, waarbij het voortbestaan van deze molen diverse malen in gevaar kwam. Eigenaar en gemeente voelden beiden voor herstel, maar het kwam maar niet van de grond.
Uiteindelijk kocht de gemeente Zundert de molen in 1959 aan van de familie Herrijgers. Een ingrijpende restauratie door de fa. Adriaens volgde in 1961. De molen kwam niet meer in bedrijf, maar draaide sindsdien wel af en toe.

Na 30 jaar was de molen wederom aan groot herstel toe: de gehele molen werd gedemonteerd op 15 januari 1991. Alle losse onderdelen werden naar de werkplaats van de fa. Adriaens vervoerd. Zeer veel moest worden vernieuwd: waterlijsten, bovendeel staartbalk, steenbalk, vangbalk, steenring, bovenbalk in trapbint, steenlijsten; ook werden reparaties verricht aan stijlen, zij- en trapgebint. De standerd bleek bij nader onderzoek deels hol en moest daarom ook worden vervangen. Een nieuw koppel 17der kunststenen werd geplaatst; het koppel 17der blauwe stenen (dunne opgestorte stenen) staat sindsdien beneden op de molenwerf.
Met de opbouw ter plaatse werd begonnen op 17 juni 1991; op 7 april 1992 volgde de oplevering.

Een grappig detail anno 2006: de enkele delen uit de vroegere borstroeden worden verzaagd tot kruipalen.

In 1961 was er één nieuwe houten borstroede gestoken en kwam er daarnaast een tweedehands ijzeren roede van Belgisch fabrikaat. Pas sinds kort is bekend dat deze afkomstig is geweest van de al lang gesloopte beltmolen te Kessenich (B.). De gietijzeren insteekkop blijkt een Duits verleden te hebben en is afkomstig van de Kriemhildsmühle te Xanten.
De buitenroede was dus vanouds een borstroede en wat de instanties betreft moest dit zo blijven. Probleem was dat, toen de buitenroede wederom onbetrouwbaar werd, er lang niets gebeurde. Na aldus geruime tijd met één roede te hebben gestaan, werd op 17 februari 2006 eindelijk een nieuwe houten borstroede gestoken.
Aanvullingen
Over de naam:
Al in 1557 is sprake van "de molen in de Sundertsche Acker"; hier ging het dus om de voorganger. Later is de aanduiding "molen in den Akker" overgegaan in "De Akkermolen".
Literatuurverwijzingen:
A. Delahaye, 'De Akkermolen van Zundert', in: Jaarboek van de Geschied- en Oudheidkundige Kring van Stad en Land van Breda "De Oranjeboom", Deel XIV. (Breda 1961) 1 - 16.
Frank Kools, Acht eeuwen molens in Zundert en Rijsbergen (1992.

© De constructie van de borstroede.
Foto: Rob Pols (30-3-2008).

© Foto: Rob Pols (30-03-2008). en (25-3-2012) Inscripties in de rechter steenlijst.

© Foto: Gebr. Adriaens BV (juli 1991).

© Foto: Ton Koorevaar (20-5-2011).

© Foto: Ton Koorevaar (20-5-2011).

© Foto: Ton Koorevaar (20-5-2011).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: donderdag 29 augustus 2013 | Geschiedenis

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Akkermolen, Zundert home vorige pagina