Versiering

Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd met het opschrift 'MARIA ANTOINETTE'

Verwijzingen

Ten-Bruggencatenr.	01587
allemolens.nl	zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger	Marie-Antoinette, Zeilberg
Afkomstig uit	Nieuw Wateringveldsepolder, Middelmolen, Wateringen

Geschiedenis

Over de herkomst van deze molen heeft lange tijd onduidelijkheid bestaan: vanwege de herkomst van de bovenas werd verondersteld dat dit een overgeplaatste 'Zuidplasmolen' (uit Waddinxveen) was, maar dit kon, omdat sommige details anders waren, niet juist zijn.
Molenhistoricus J.S. Bakker uit Moerkapelle heeft de herkomst van de molen vast kunnen stellen: deze molen is in 1847 gebouwd als middenmolen van de nieuwe driegang van de polder Wateringseveld te Wateringen.
Deze molengang kwam buiten bedrijf, nadat in 1887 de bovenmolen tijdens een zware bui na blikseminslag in brand raakte. Die molen werd niet herbouwd, maar men ging over op stoombemaling. De daardoor overbodig geworden onder- en middenmolen werden stilgezet en te koop aangeboden. Pas in 1893 kon deze molen worden verkocht en in Deurne herbouwd als koren- en oliemolen.
De ondermolen van deze molengroep, die na het verbranden van de bovenmolen eveneens werkloos was geworden, is destijds ook verkocht en te Elspeet herbouwd als de nog bestaande korenmolen 'De Hoop'. De gelijkenissen tussen 'Deurne' en 'Elspeet' zijn in de details bijzonder groot.
Met de ontdekking van de herkomst van de huidige molen kwam ook het verhaal over het vermeende Zuidplasverleden 'uit de mouw': de huidige molen heeft een voorganger gehad en dat was inderdaad een Zuidplasmolen: molen T. Deze was in 1876, nadat een grote groep molens voor de sloop te koop was aangeboden, door P. Truyen aangekocht en in Deurne als beltkorenmolen herbouwd.
Deze molen verbrandde echter op 21 september 1892, waarna een andere sloopmolen werd aangekocht: die uit Wateringen dus. De bovenas uit de verbrande molen bleek evenwel bruikbaar en werd in de nieuwe molen geplaatst.

De molen was in een groot deel de twintigste eeuw beleggingsobject van de conferentie van de H. Antonius van Padua der Sint Vincentiusvereniging van de parochie van Zeilberg. (N.B. St. Vincentiusverenigingen waren in katholieke gedeelten van Nederland actief op het gebied van armenzorg).

In 1964 werd de molen grondig gerestaureerd door de firma Adriaens uit Weert. Hierbij werden o.m. enkele achtkantstijlen vernieuwd. Voor de restauratie was de romp gedekt met dakleer, was het wiekenkruis verbusseld en was de molen sober geschilderd.
Bij de restauratie werd het achtkant met riet gedekt, de molen Oud-Hollands opgehekt, staart en zoomlatten wit geschilderd en kreeg de molen een vangstok. Er werd wel weer een kruilier aangebracht, maar die werd later vervangen door het thans nog aanwezige kruirad. Vanaf toen werd er weer regelmatig gedraaid door molenaar Piet van Aarssen.

Uiteindelijk trad er toch weer stilstand op en ook verval. Latere eigenaar Willy Crommentuijn moest zijn streven tot restauratie na enige vergeefse pogingen opgegeven en verkocht de molen aan Harmonie Excelsior, die de onderbouw sindsdien gebruikt als clubhuis.
De toestand bleef echter langere tijd onverminderd ongunstig: gedurende jaren stond de molen met kale roeden en - vooral - een gebrek aan duidelijke toekomst.

Pas in 2010 werd gunstig over restauratie beslist. In het voorjaar van 2012 stond de romp er, opnieuw met riet gedekt, weer fraai bij. Men heeft kennelijk besloten, de molen te restaureren in de stijl van 1964, dus met een 'Hollands' uiterlijk. De kap werd ter plekke op de grond gerestaureerd en in juni 2012 herplaatst. De oude roeden konden worden gerepareerd en werden vervolgens weer gestoken (alleen zijn zij wat al smal opgehekt).
De Maria-Antoinette is op 7 oktober 2012 feestelijk heropend en draait sindsdien weer regelmatig.

Aanvullingen

Over de naam:
In 1964 kreeg de molen zijn huidige naam, naar de twee dochters van toenmalig eigenaar-molenaar Piet van Aarssen. Daarvoor werd de molen wel aangeduid als de 'Vincentiusmolen', naar de vereniging die de molen in eigendom had.

Literatuurverwijzingen:
J.S. Bakker, 'Wateringen (3) in het Westland, in de Peel, op de Veluwe', in: Molenwereld nr. 1 (2000) 8 - 14

---

Laatst bijgewerkt:	vrijdag 1 maart 2013 | Geschiedenis