Nederlandse Molendatabase  
Willemstad, Noord-Brabant
Database nr. 612
Inventaris nr. NB111
Naam D`Orangemolen
Bouwjaar 1734 / 1951
Type Stellingmolen
Kenmerken Ronde stenen molen
Functie Korenmolen
Ligging Bovenkade 11
4797 AT Willemstad
Rijksdriehoek X: 89621 Y: 412072
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Moerdijk
Kadaster Gemeente Willemstad, sectie E, nr. 599
Monumentennummer 38950
Landsch. waarde Bijzonder groot, uit sommige richtingen van kilometers zichtbaar. Enige hinder op Z-ZO door hoge bomen en op W wat last van bebouwing.
Eigenaar A.J.J. Bussing
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Omwentelingen 2009: 148.888
2010: 181.967
2011: 225.122
2012: 194.080
2013: 208.688
Bestemming Vh. het malen van graan, thans buiten bedrijf
Molenaar Marijn Kaufman
Telefoon 06-41263808 (molenaar)
Bezoekmogelijkheid Op afspraak

© Foto: Marijn Kaufman (28-3-2007).   
Constructie
Romp Ronde stenen molen, gedeeltelijk gepleisterd en gewit
Kap Gedekt met dakleer
Vlucht 25,08 / 25,12 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Tussen 1940 en 1944 is deze molen uitgerust geweest met het systeem-Van Bussel. Het systeem ging toen verloren, waarschijnlijk als gevolg van een asbreuk. Bij herstel in 1951 is weer Oud-Hollandse ophekking toegepast.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Pot?-?1951199825.06 m.
klik voor meer info Straathof0128buiten19981998aanw.25.12 m.
klik voor meer info Straathof0129binnen19981998aanw.25.08 m.
klik voor meer info Pot2523binnen19231951199825.06 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje101218761951aanw.05.45 m.
Kruiwerk Engels; kruilier
Vang Deels losse, deels vaste Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel
Inrichting En koppel 17der blauwe enn koppel 17der kunststenen; sleepluiwerk; afschietwerk
Overbrengingen Bovenwiel 65 kammen
Bovenschijfloop 32 staven, steek 12,0 cm.
Spoorwiel 86 kammen
Steenschijflopen 27 resp. 33 staven, steek 8,9 cm.
Overbrengingsverhouding resp. 1 : 6,47 en 1 : 5,29
Molenmaker Pieter Jansz. Timmers, Krimpen en Hendrik Roubos, Rotterdam (1734)
Fa. Wed. Dirkse, Mijnsheerenland (1951)
Versiering
Eenvoudige baard, enigszins meegebogen met de molenromp, groen geverfd, wit afgebiesd, en de opschriften 'anno' '1734' en daaronder 'd'Orange molen'

Eenvoudige gevelsteen met het opschrift
d'Orange
molen
1734
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 01864
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger De Oranjeboom voorganger, Willemstad
Geschiedenis
De voorganger van de huidige molen, een standerdmolen, werd in 1584 elders in Willemstad gebouwd en vr 1589 naar deze plaats gebracht. De huidige molen werd in 1734 gebouwd in opdracht van de Nassause Domeinraad ter vervanging van de standerdmolen en op 14 juli 1734 aanbesteed voor 8000,-.
In 1584 ontving Willem van Oranje als schenking de provisorische sterkte in de schorrenpolder Ruygenhil, welke later uitgebouwd werd tot het klassieke Hollandse vestingtype. De Heren van Oranje-Nassau oefenden in deze stad de heerlijkheidsrechten uit.

Oorspronkelijk waren er drie koppel maalstenen aanwezig. Twee zijn nog compleet; van het derde koppel zijn nog onderdelen aanwezig o.a. ringhout, steenkuip en steenbus (los opgeslagen op de steenzolder), ijzerbalk en vonderbalk.

Over het functioneren van de molen is weinig bekend. Aan oude afleveringen van 'De Molenaar' is wel meer te ontlenen: na ongeveer vijf jaar stilstand kreeg d'Orangemolen in 1940 een grondige opknapbeurt, waarbij ook allerlei zaken werden verbeterd: zo waren allereerst de voeghouten en windpeluw mooi watervrij gemonteerd. Het achterkeuvelens liet men achteroverhellen, zodat de korte spruit niet kon inwateren. De kap werd met Icopal gedekt, zodat het jaarlijkse teren niet meer hoefde gebeuren. De stelling werd voor de helft vernieuwd en de molen kreeg een nieuw Engels kruiwerk. Ook kwam er een mengketel op windkracht. Tenslotte waren de roeden gestroomlijnd met het systeem Van Bussel. Vereniging De Hollandsche Molen had reeds vele jaren de eigenaar B. van der Linden hiervan trachten te overtuigen, maar had toen pas resultaat.
Op 7 september 1940 werd de molen in aanwezigheid van talrijke belangstellenden officieel in gebruik genomen.

Tijdens de Tweede Wereldoorlog verloor de molen as en roeden, vermoedelijk in 1944.
In 1951 volgde herstel door molenmakerij fa. Wed. H. Dirkse uit Mijnsheerenland (ZH). Op 9 november dat jaar werd de molen in bedrijf gesteld door de weduwe van de in 1950 overleden molenaar Van der Linden. De zoon van Van der Linden maalde vervolgens nog enkele jaren op windkracht. Bij de restauratie in 1951 was het systeem Van Bussel overigens niet meer aangebracht.

In 1964 volgde een nieuwe restauratie waarbij de molen werd bepleisterd en gewit. Ook de stelling werd vernieuwd.

De molen wordt al jaren permanent bewoond, de staat van onderhoud is uitstekend en wordt er sinds enige jaren ook weer vaak gedraaid.
In november 2004 is voor het eerst sinds vermoedelijk 50 jaar weer gemalen: n van de koppels stenen verkeerde, ondanks jaren van onbruik, in maalvaardige staat.
Het malen met deze molen stuit overigens op praktische problemen vanwege de bewoning.
Aanvullingen
Over de naam:
De molen is vernoemd naar de familie van Oranje-Nassau, die vanouds een sterke band met Willemstad had en heeft.
Literatuurverwijzingen:
Ton Meesters, 'Wiekverbeteringen in West-Brabant', in: Meule 67 (2010) 34 - 35

© Foto: Marijn Kaufman (27-3-2012).

© Foto: Rob Pols (7-7-2004).

© Foto: Marijn Kaufman (april 2006).

© Foto: Ton Koorevaar (20-5-2011).

© Foto: Ton Koorevaar (20-5-2011).

© Foto: Rob Pols (22-7-2009).

© Foto: John Scholte (21-3-2011).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: woensdag 1 januari 2014 | Tellerstand

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen D`Orangemolen, Willemstad home vorige pagina