Nederlandse Molendatabase
Wanroij, Noord-Brabant
Database nr. 609
Inventaris nr. NB107
Ten-Bruggencatenr. 12219
Naam De Ster / De Hamse Molen
Bouwjaar 1811 / 1978
Type Standerdmolen
Kenmerken Gesloten standerdmolen met drie zolders.
Functie Korenmolen
Ligging Molenstraat 23
5446 PL Wanroij
Rijksdriehoek X: 186175 Y: 407353
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Sint Anthonis
Kadaster Gemeente Wanroij, sectie K, nr. 862
Monumentennummer 369534
Landsch. waarde Zeer groot, bijzonder fraai gelegen.
Eigenaar Gemeente Sint Anthonis
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Het malen van graan, thans op vrijwillige basis
Molenaar Jan Selten / Jos Verberk
Telefoon 0485- 452587 / 578243 / 478818
Bezoekmogelijkheid Zaterdag 13.00 - 16.00 uur en op afspraak

Foto: Willem Jans (12-3-2006).
Constructie
Romp Paraplu hout met dakleer, staartwerk hout; ommuring onderbouw cylindrisch; kast overwegend lichtgeel geverfd, donkerrood afgebiesd.
Kap Gedekt met dakleer
Vlucht 26,50 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Van 1950 tot 1974 had deze molen op beide roeden het systeem-Van Bussel.
Bij de herbouw op de nieuwe locatie is gekozen voor Oud-Hollands.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0261buiten19781978aanw.26.50 m.
klik voor meer info Derckx0262binnen19781978aanw.26.50 m.
klik voor meer info Franseng.n.buiten19231923?197426.50 m.
klik voor meer info Franseng.n.binnen19101910?197426.25 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Asselbergs???1974-
klik voor meer info Stork Werkspoor bv.g.n.19781978aanw.-
Kruiwerk Zetelkruiwerk; kruilier
Vang Vlaamse vang; vangbalk met haak; binnenvangstok
Inrichting Eén koppel 17der (I) en één koppel 15der kunstenen (II); kammenluiwerk
Overbrengingen Bovenwiel (tandkrans trapzijde) 73 kammen, steek 13.2 cm
Steenschijfloop 17der stenen 14 staven.
Overbrengingsverhouding 1 : 5,21

Bovenwiel (tandkrans borstzijde) 73 kammen, steek 12,1 cm.
Steenschijfloop 15der stenen 12 staven.
Overbrengingsverhouding 1 : 6,08
Versiering
Op de beide zijkanten van de kast is een grote achtpuntige ster geschilderd.
In de steenbalk komen de inkervingen: JS 26-4-1981 en JV 28-4-1999 voor.
Verwijzingen
Eigen website De Ster / De Hamse Molen
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Hamse Molen/ De Ster, Wanroij
Geschiedenis
De geschiedenis van "de Hamse Molen" gaat terug tot het jaar 1810, toen in Wanroij werd besloten om een eigen standerdmolen te plaatsen. Tot die tijd bevond zich in Wanroy geen molen. Drie personen vormden een compagnonschap om de molen te gaan exploiteren.
Tijdens de bouw kocht één ervan, J. Reijnen, beide andere deelgenoten uit en werd hierdoor de eerste molenaar van Wanroij en stamvader van het muldersgeslacht Reijnen.
Op 10 mei 1811 draaide "de Hamse Molen" voor het eerst. De naam van de molen was afgeleid van de vlakte waarop de molen werd gebouwd, "het Hamse veld".

Vijf generaties Reijnen hebben de Hamse molen geëxploiteerd. Vooral in de oorlogsjaren 1944-1945 was de molen een zegen voor de Wanroijse bevolking: er werd vooral 's nachts gemalen om de controleurs zoveel mogelijk te ontlopen.
Na de oorlog begon de molen tekenen van verval te vertonen. In 1947 deelde de vereniging "De Hollandsche Molen" aan het gemeentebestuur mee, dat de Hamse Molen hoog nodig aan herstel toe was. Met financiële medewerking van het Ministerie van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen en de gemeente Wanroij werd de molen in 1950 door eigenaar H. Reijnen sr. gerestaureerd. Opmerkelijk was de wijziging van het uiterlijk: de grote achtpuntige ster op beide zijde van de kast werd een vijfpuntige.

In 1959 werd door H. Reijnen jr. aan de Dorpstraat een nieuwe elektrische graanmaalderij opgericht. Dit had tot gevolg dat de molen vrijwel niet meer gebruikt werd.
In 1961 werd de molen en de grond eigendom van N.V. Van Gemert, die de grond wilde gaan gebruiken als bedrijfsterrein. Met de molen gebeurde helemaal niets, met als gevolg dat er snel verval optrad. In de loop van de jaren '60 ging de molen ook duidelijk voorover hellen.

Weer werden er pogingen ondernomen om de molen te restaureren. Ook aan verplaatsing van de molen werd gedacht. Door molenmaker Beijk uit Afferden werd een begroting opgesteld. De kosten werden geraamd op ƒ 70.000,-; de verplaatsing van de molen op ƒ 40.000,-.
Door onvoorziene omstandigheden kon de restauratie niet door gaan. Het gemeentebestuur van Wanroij zat echter niet stil. Allerlei acties werden gevoerd tot behoud.
Op het moment dat bijna alles geregeld was en de molen uiteindelijk eigendom zou worden van de gemeente sloeg het noodlot toe: op 3 juli 1974 viel de molen van pure verwaarlozing om. Temidden van de ravage stond alleen de standerd nog overeind. Al enige jaren had de molen voornamelijk op de binnenroede geleund, tot ook die de zware en oneigenlijke last niet meer aankon.

Er werd vervolgens hard gewerkt om deze molen, door "De Hollandsche Molen" aangeduid als "cultuurmonument enig in zijn soort in geheel Nederland", te herbouwen. Op 23 september 1974 kwam het verlossende antwoord van het Ministerie van CRM, alleen zou de subsidie pas in 1977 uitgekeerd worden.
De plaatselijke commissie van de ruilverkaveling Wanroij wees de gemeente een perceel toe op enkele honderden meters van de plaats waar de ingestorte molen had gestaan.
Op 12 januari 1977 besloot de gemeenteraad van Wanroij een krediet van ƒ 293.580,- beschikbaar te stellen voor de herbouw. Gedeputeerde Staten gaven goedkeurig aan het voorstel, waarmee met de herbouw kon worden gestart. Het had wel zeer, zeer veel inspanning gekost.

In maart 1977 startte aannemersbedrijf Gebr. Van der Zanden B.V. met de onderbouw, terwijl molenbouwer Beijk in augustus met de overige werkzaamheden begon. Tijdens de bouw waren er nog wel problemen met de as (de oude insteekas was tijdens de val van de molen gebroken) maar ook deze moeilijkheden werden opgelost. Er kwam een nieuw gegoten ijzeren askop in de bestaande houten as. Van de oude molen werden houten gedeelte van de bovenas, standerd en bovenwiel opnieuw gebruikt.
De herbouw van de standerdmolen "De Hamse Molen" kostte uiteindelijk ƒ 313.800,-.

In latere jaren liep de omgeving van de molen gevaar vanwege de voorgenomen uitbreiding van het industrieterrein. Nadat aanvankelijk was besloten, de molen opnieuw te verplaatsen, werd daar eind 2005 van afgezien; bij de aanleg van het terrein houdt men rekening met de molen.
Aanvullingen
Over de naam:
Het terrein waarop de molen gebouwd werd, werd vroeger "het Hamse veld" genoemd. De meer gebruikelijk geworden naam, De Ster, slaat ongetwijfeld op de grote ster die aan beide zijden van de kast is aangebracht.
Uniek aan deze molen:
Eén van de weinige standerdmolens met drie zolders. Destijds, bij de ineenstorting van 1974 was dit zelfs de enige: toentertijd lag de soortgelijke molen van Haaksbergen opgeslagen (om later in Usselo te worden herplaatst) en moest die van Brielle nog worden bedacht en gebouwd.
Overige foto's

© Foto: Jan van der Molen (1-4-2004).

© Foto: Frits Kruishaar (9-6-2012).

© Foto: John Scholte (29-7-2013).

© Foto: John Scholte (29-7-2013).

© Foto n.n., ca. 1940 (ingezonden door Arie Hoek).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: maandag 1 december 2014 | Geschiedenis

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Ster / De Hamse Molen , Wanroij home vorige pagina