Nederlandse Molendatabase
Vorstenbosch, Noord-Brabant
|
© Foto: Frank Geenen (30-04-2008). De molen draaiend na de recente herstelbeurt. |
Constructie
| Romp | Ronde stenen molen, deels conisch, deels cylindrisch gemetseld; geheel gewit | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Kap | Gedekt met dakleer | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vlucht | 25,00 m. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekenvorm | Oud-Hollands | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekverbeteringen | Deze molen heeft zeer lang zelfzwichting (met Oud-Hollandse voorzomen) gehad, eerst op beide roeden, later op één. Vermoedelijk in 1935 is het systeem-Van Bussel op beide roeden aangebracht, waarbij de zelfzwichting op de binnenroede gehandhaafd bleef en de buitenroede neusremkleppen kreeg. Bij de restauratie van 1970 is weer Oud-Hollands (met zeilen) aangebracht. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekenkruis |
Bovenas |
Kruiwerk |
Engels; kruilier |
Inrichting |
Eén koppel 16der kunststenen; sleepluiwerk |
Overbrengingen |
Bovenwiel 67 kammen |
Bovenschijfloop 32 staven, steek 12,6 cm. Spoorwiel 73 kammen Steenschijfloop 28 staven, steek 9,3 cm. Overbrengingsverhouding 1 : 5,46 Verwijzingen
Geschiedenis
Deze beltmolen is oorspronkelijk gebouwd als grondzeiler. Bij de bouw moet gebruik zijn gemaakt van al bestaand materiaal: zo draagt het opvallend grote bovenwiel het jaartal 1723. Opmerkelijk is ook de oorspronkelijke brede inrit met een smalle deur ertegenover. Zo'n brede deur is voor een grondzeiler vrij zeldzaam (vgl. bijvoobeeld de Heensche Molen). Het gewelf boven de inrit is op een bijzondere wijze gemetseld.
In 1900 vond verhoging van grondzeiler tot beltmolen plaats. Metselaar Antonius van de Wassenberg, schoonzoon van toenmalig eigenaar Piet Vermeulen, metselde de bovenste 2,5 m. van de romp zuiver te lood: zo kon de molen worden verhoogd, maar de kap daarbij gehandhaafd blijven. De ramen van de voormalige steenzolder zijn bij deze gelegenheid in verticale zin vergroot tot deuropeningen. Vervolgens zijn inrijpoorten gemaakt en een aarden wal rond de molen opgeworpen. Piet Rakels, afkomstig van een molenaarsgeslacht uit Deurne, was de laatste die hier de windkracht benutte. In 1950 gebeurde dit voor het laatst. Daarna stond de molen stil en raakte in verval. In 1970 onderging de molen, inmiddels eigendom van de gemeente, een flinke restauratie (met onder meer een nieuwe roede). Daarna draaide de molen zeer regelmatig; gemalen werd er niet meer. In de 21ste eeuw werd de toestand slechter en moest de molen worden stilgezet. Kruien was toen al geruime tijd niet meer mogelijk; ook moest de staande roede worden onderstopt, vanwege de slechte staat van de windpeluw. Tenslotte werden beide roeden kaalgezet en de staart verwijderd. In april 2008 werden nieuwe roeden gestoken, waarna weer kon worden gedraaid. In 2010 werd de molenberg tijdelijk voor een deel weggegraven om een toiletruimte te kunnen realiseren. Hiervoor werd handig gebruik gemaakt van de ingang die in 1900 (vanwege de verhoging tot beltmolen) was dichtgemetseld. Op 1 maart 2011 was de molen maalvaardig, nadat twee nieuwe molenstenen waren aangebracht en afgesteld. 18 maart 2011 werd voor het eerst sinds 1950 weer graan gemalen. Eigenaren van deze molen waren:
* Toon Smolenaars kwam op 28 december 1936 om het leven door een klap van de molen. ** Piet Rakels trouwde met de weduwe van Toon Smolenaars. 
©
Foto: Rob Pols (22-05-2009).
De molen staat in de vlaggetjes omdat er kermis in het dorp is. Sinds héél lang heeft de molen ook weer vier zeilen. 
©
Foto: Margot van Kleef (12-01-2005).
©
Foto uit 1925 van de Windlust met zelfzwichting op beide roeden.
Foto: n.b. (verzameling Rob Pols). Draag zelf bij
|
