Nederlandse Molendatabase
Den Dungen-Maaskantje, Noord-Brabant
Database nr. 551
Inventaris nr. NB091
Ten-Bruggencatenr. 01546
Naam De Pelikaan
Bouwjaar 1864 / 1924
Type Beltmolen
Kenmerken Ronde stenen molen
Functie Korenmolen
Ligging Hoogstraat 91
5271 XA St. Michielsgestel
Rijksdriehoek X: 153876 Y: 407769
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente St. Michielsgestel
Kadaster Gemeente Sint-Michielsgestel, sectie H, nr. 294
Monumentennummer 33638
Eigenaar J. Toelen
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Vh. het malen van graan, thans buiten bedrijf
Molenaar Jan Toelen
Telefoon 073-5941271
Bezoekmogelijkheid Op afspraak

© Foto: Marcel Stroo (7-7-2013).
Constructie
Romp Ronde stenen molen
Kap Gedekt met Icopal
Vlucht 26,80 m.
Wiekenvorm Systeem-Van Bussel met neusremkleppen op beide roeden
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Pot?binnen?1924aanw.26.80 m.
klik voor meer info Pot1593buiten18901924aanw.26.80 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Penn & Comp, F.J.005018531924?aanw.04.50 m.
Kruiwerk Engels; kruilier
Vang Vlaamse vang; vangbalk met haak; vangtrommel
Inrichting Eén koppel 17der kunststenen; mengketel; sleepluiwerk
Op de begane grond een koppel maalstenen, aangedreven door een Blackstone dieselmotor (1926)
Overbrengingen Bovenwiel 69 kammen
Bovenschijfloop 35 staven, steek 12,8 cm.
Spoorwiel 84 kammen
Steenschijfloop 27 staven, steek 10,6 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 6,13
Versiering
Eenvoudige achterbaard, rood geverfd met het opschrift '8-8-1925'.
Dit slaat op het gereedkomen van het herstel na de brand.

Kleine windvaan in de vorm van een pelikaan.
Verwijzingen
Eigen website De Pelikaan
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger (korenmolen), Den Dungen
Geschiedenis
De molen werd in 1864 gebouwd in opdracht van C. van de Westelaken. Na 1870 waren van deze familie de eigenaren: Francis, Antony en Andreas (tot 1908). Daarna werd H.A. Eetgerink eigenaar.

In de nacht van 14 op 15 maart 1923 brandde de molen geheel uit. Vervolgens werd de molen herbouwd door de molenmakers gebrs. van Aspert uit Heeswijk. In de zomer van 1925 volgde de heringebruikname. In de molen zouden onderdelen verwerkt zijn van een Helmondse molen.

Vanaf de herbouw was de molen in handen van de familie Toelen. Eerst was dit Martinus Toelen en vanaf 1949 J.C. Toelen, die in de molen een mechanische maalderij begon, waardoor voor de molen een periode van verval begon.

In 1975 werd een flinke restauratie uitgevoerd, waarbij de molen ook weer maalvaardig werd gemaakt. In 1984 werden fokken (van redwood) aangebracht.

Voorheen in de molen en sinds 2006 in een nieuw winkelgebouw ernaast, is een druk beklante meng- en diervoederzaak. In 1980 werden een oude Blackstone dieselmotor met een maalstoel in de molen teruggeplaatst. Hiermee wordt ca. een ton per week mee gemalen,  voornamelijk paarden- en kippenvoer.

Ondertussen ging het in de jaren '90 van de 20ste eeuw met het onderhoud minder goed: de stenen romp lekte op diverse plaatsen. Grotendeels nog een gevolg van de brand van 1923:  felle brand levert een stenen molen meestal blijvende schade op, omdat de bakstenen als gevolg van eerst de grote hitte en daarna de afkoeling (door het bluswater) poreus worden. Zo ook hier.
In 2003 werd de molen in de steigers gezet. Helaas: door tegenvallers kon dit werk niet worden voltooid. Later werd de steiger verwijderd, zonder dat het metselwerk volledig was hersteld. Als noodvoorziening werden plastic zeilen over de romp gespannen. Wel werd er zo nu en dan nog gedraaid.

In de zomer van 2008 kregen veel molens in Nederland subsidie toegewezen, maar vielen andere, zoals deze, buiten de prijzen. Eigenaar Jan Toelen, die vele jaren had geprobeerd, zijn molen gerestaureerd te krijgen, was de situatie beu en vroeg een gedeeltelijke sloopvergunning aan. Dit veroorzaakte een schok in de molenwereld, juist omdat het hier ging om een eigenaar die alles voor zijn molen over had. 
Later werd toch weer een poging gedaan om restauratiesubsidie te krijgen, maar de situatie gaf veel zorgen.

Ondertussen werden op 4 december 2008 fokken en ophekking verwijderd. De roeden mochten, op last van de RACM, niet worden gestreken.
Eén dag later kwam, als prettig Sinterklaaskado, het verheugende nieuws dat de molen alsnog een forse subsidie van de Provincie Noord-Brabant zou krijgen. Hiermee was het grootste gevaar voor deze molen afgewend.

In de zomer van 2010 werden beide roeden alsnog gestreken en de molen in de steigers gezet.  In het najaar van 2010 werden slechte stukken van de molenromp en het voegwerk vervangen en een goot rond de kap aangebracht. Verder werden de rotte balkkoppen van de zolders gerepareerd met epoxyhars.

In juni 2011 werd een extra bijdrage toegekend voor het restaureren van beide Potroeden. Na opnieuw gestoken te zijn zullen deze worden voorzien van het systeem-Van Bussel met remkleppen.

Eind 2012 werden beide roeden opnieuw gestoken en kort daarna was de molen weer draaivaardig. 9 juni 2013 werd de molen officieel in gebruik gesteld. 
Aanvullingen
Trivia:
Uit de Noord-Brabantsche Courant, febr. 1929: "De landbouwer H. De Dee te Den Dungen had voor de veiligheid een sigarenkistje met geld verborgen in een zak koren. Zonder te weten welke zak hij nam bracht hij het koren naar den molenaar, doch ongelukkigerwijs was het juist de zak waarin het geld was verborgen. De molenaar Toelen schudde den zak in een maalbak ledig en bemerkte ook niet dat een kistje met geld zich daarin bevond. Opeens hoorde hij een geweldig gekraak en lichtte hij den maalsteen op en de rijksdaalders en guldens kwamen hem tegengerold. Bij nader onderzoek bleek dat 30 rijksdaalders en twee gouden tientjes nog ongeschonden waren. Naar schatting was een bedrag van over de 200 gulden in het kistje aanwezig. De rest van het geld was fijngemalen".
Overige foto's

© Foto: Rob Pols (20-7-2006).

© Foto: Marcel Stroo (21-4-2005).

© Foto: Ton Koorevaar (11-7-2013).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zaterdag 20 juli 2013 | Foto

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Pelikaan, Den Dungen-Maaskantje home vorige pagina