Nederlandse Molendatabase  
Luyksgestel, Noord-Brabant
Database nr. 549
Inventaris nr. NB053
Naam De Deen
Bouwjaar 1839 / 1914c / 1968
Type Beltmolen
Kenmerken Ronde stenen molen
Functie Korenmolen
Ligging Rijt 22
5575 CD Luyksgestel
Rijksdriehoek X: 150020 Y: 367025
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Bergeijk
Kadaster Gemeente Luyksgestel, sectie D, nr. 650
Monumentennummer 26323
Landsch. waarde

Groot maar wordt ontsierd door (overwegend lage) industriŰle bebouwing in de omgeving. Van N tot O is de waarde groot (akkers) maar beplantingen rukken op.

Eigenaar Gemeente Bergeyk
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Het malen van graan, thans op vrijwillige basis
Molenaar Minke Bozuwa / Jan Buijs
Telefoon 040-8443069 / 06-51570739
Bezoekmogelijkheid Op afspraak

© Foto: Gerard Sturkenboom (18-3-2011).   
Constructie
Romp Ronde stenen molen, geheel gewit
Kap Gedekt met dakleer
Vlucht 22,95 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Pot?binnen?1940-22.95 m.
klik voor meer info Pot?buiten?1940-22.95 m.
klik voor meer info Franseng.n.binnen190419041940?25.60 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info NSBM Fyenoordg.n.18371968aanw.03.66 m.
Kruiwerk Engels; kruilier
Vang Vlaamse vang; vangbalk met haak; vangtrommel
Inrichting EÚnákoppel 17der blauwe en ÚÚn koppel 17der kunststenen; sleepluiwerk
Overbrengingen Bovenwiel 65 kammen
Bovenbonkelaar 32 kammen, steek 11,7 cm.
Spoorwiel 54 kammen
Steenschijflopen 23 staven, steek 11,0 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 4,77
Molenmaker ? (1839)
? (1914)
Fa. Adriaens, Weert (1968)
Versiering
Zeer eenvoudige baard, op de koppen van voeghouten en steunder gemonteerd, donkergroen geverfd met het opschrift "De Deen Anno 1839".
(N.B. Het was eerst niet de bedoeling, dat er weer tekst op de baard zou komen).

Sierlijke achterbaard (1968), donkergroen geverfd, met enig houtsnijwerk.
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 02506
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Geschiedenis
Constructietechnisch is dit een bijzonder interessante molen: dit was oorspronkelijk een grondzeiler met zetelkap; de vlucht was toen 25,60 m. Omstreeks 1914 is de molen verbouwd tot bergmolen met Engels kruiwerk, waarbij hij zijn huidige gedaante (met veelákleinere vlucht) kreeg. De molen had zeer grote overeenkomst met de in 1845 gebouwde molen aan de Koningstraat in Lommel. Lang geleden was naast een maalwerk ook een oliewerk aanwezig.

Tussen 1868 en 1875 was de molen eigendom van A. Mulders en C. Gijsbers. Daarna kwam de molen in bezit van de familie T(h)euwens. Achtereenvolgens waren de eigenaren van deze molen in deze familie:
  • P. Teuwens (1875 - 1908)
  • F. Theuwens (1908 - 1913)
  • A. Teuwens (1913 - 1915)
  • Grard Kuylaars (1915 - 1922)
  • N. Buenen (1922 - 1952)
  • G. Broeren (1952 - 1953)
  • H. Derks (1953 - 1959).
In 1959 werd de Co÷p. Handelsvereniging van de N.C.B. te Veghel (kortweg C.A.V.) eigenaar. Als mulder huurde Cor in 't Veld de molen. Deze, molenaar op de Grenswachter van 1931 tot 1970, maalde hier van 1970 tot 1980 en daarna nog lang op vrijwillige basis. Hij overleed op 30 december 2008 op 91-jarige leeftijd.

Twee keer in zijn bestaan werd deze molen door storm zwaar beschadigd: de eerste keer bij de beruchte storm van 14 november 1940 (tezamen met de eerdergenoemde molen van Lommel).
Bij het herstel, in 1941, werden as en roeden van korenmolen De Hoop in Giessendam gebruikt. Ook kreeg de molen een nieuwe ijzeren lange spruit (oude molenroede) en een eiken korte spruit. Verder een ijzeren staartbalk (eveneens een oude roede). De windpeluw en voeghouten werden afgedekt tegen inregenen. Tenslotte werd de kapbekleding vernieuwd in het rode Icopal en werd op de roeden het stroomlijnsysteem Van Bussel aangebracht.
Op 18 november 1963 ging het wederom mis, nu door een windhoos. De molen raakte zwaar beschadigd: het wiekenkruis tolde van de molen af, toen de as het begaf. De kap schoof deels van de romp.

Na dit onheil werd de molen gemeentelijk eigendom; in 1968 volgde herstel. Zo werd de as van de stenen molen van Haaren (NB) gestoken; de roeden konden worden hersteld. Het bovenwiel dat na de ramp van 1963 werd geplaatst, is van Noord-Nederlandse herkomst (grenen kruisarmen). Het vermoeden dat dit wiel afkomstig was van de molen van Sint-Jansklooster (Ov.) bleek onjuist: de steek klopt niet met die van de daar nog aanwezige bonkelaar.

Anno 2008 was de situatie slecht: de molen stond toen al geruime tijd stil met doorslaand muurwerk; ook had de molen te kampen met ongedierte als boktor en bonte knaagkever.

Op 25 november 2009 werd, met het strijken van de roeden, begonnen met een hoogstnoodzakelijke restauratie.
Vroeger kwam dit vaker voor maar inmiddels is dit zeldzaam geworden: staartbalk en lange spruit bestaan uit oude ijzeren molenroeden. Deze konden gehandhaafd blijven.
Inájuli 2010 werden de gerepareerde roeden weer gestoken en de herstelde staart geheel zwart geteerd. De baard is weer volgens oud model gereconstrueerd.

In maart 2011 was weer sprake van een maalvaardige molen.
Aanvullingen
Over de naam:
De naam 'De Deen' dateert uit 1968 en is ontleend aan de uit Denemarken afkomstige mulder J. Pleek, die de molen na het bestand met het juist gevormde BelgiŰ liet bouwen. De betreffende mulder was met een uit Luyksgestel afkomstige weduwe van zijn broer, Cornelia Rombauts, en haar zoon Peter na de Napoleontische tijd naar dit dorp gekomen.
Vˇˇr 1968 werd wel gesproken van 'de Witte Molen' (ter onderscheiding van de andere Luyksgestelse "De Zwarte Molen", die geheel geteerd was). Tegenwoordig wordt die laatste molen "De Grenswachter" genoemd.

© Foto's: Gerard Sturkenboom (18-3-2011).

© De molen kort voor voltooiing.
Foto: John Scholte (3-8-2010).

© Foto: Martin E. van Doornik (19-3-2010).

© Opname uit ca. 1935 van een nog volop malende molen. Foto: n.b. (verzameling Ton Meesters).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: vrijdag 9 mei 2014 | Molenaar

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Deen, Luyksgestel home vorige pagina