Nederlandse Molendatabase
Luyksgestel, Noord-Brabant
549
De Deen
1839 / 1914c / 1968
Beltmolen
Ronde stenen molen
Korenmolen
Rijt 22
5575 CD Luyksgestel
X: 150020 Y: 367025
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Bergeijk
Gemeente Luyksgestel, sectie D, nr. 650
Gemeente Bergeyk
Maalvaardig
2014: 7.679 (teller sinds november 2014)
Het malen van graan, thans op vrijwillige basis
0499-371824 / 06-53447908
In principe de 1e en 3e zaterdag van de maand 11.00 - 16.00 uur, of via SMS of mail.

Groot maar wordt ontsierd door (overwegend lage) industriële bebouwing in de omgeving. Van N tot O is de waarde groot (akkers) maar beplantingen rukken op.

NB053
02506
26323
Constructie
Ronde stenen molen, geheel gewit
Gedekt met dakleer
22,95 m.
Oud-Hollands
Van 1941 tot de storm van 18 november 1963 had deze molen op beide roeden het systeem Van Bussel.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Pot ? binnen ? 1940 22.95
klik voor meer info Pot ? buiten ? 1940 22.95
klik voor meer info Fransen g.n. binnen 1904 1904 1940? 25.60
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info NSBM Fyenoord g.n. 1837 1968 aanw.
Engels; kruilier
Vlaamse vang; vangbalk met haak; vangtrommel
Een koppel 17der blauwe en een koppel 17der kunststenen; sleepluiwerk
Bovenwiel 65 kammen
Bovenbonkelaar 32 kammen, steek 11,7 cm.
Spoorwiel 54 kammen
Steenschijflopen 23 staven, steek 11,0 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 4,77
? (1839)
? (1914)
Fa. Adriaens, Weert (1968)
Zeer eenvoudige baard, op de koppen van voeghouten en steunder aangebracht, donkergroen geverfd met het opschrift „De Deen Anno 1839".
(N.B. Het was eerst niet de bedoeling, dat er weer tekst op de baard zou komen).

Sierlijke achterbaard (1968), donkergroen geverfd, met enig houtsnijwerk.
Verwijzingen
Geschiedenis
Constructietechnisch is dit een bijzonder interessante molen: dit was oorspronkelijk een grondzeiler met zetelkap; de vlucht was toen 25,60 m. Omstreeks 1914 is de molen verbouwd tot bergmolen met Engels kruiwerk, waarbij hij zijn huidige gedaante (met veel kleinere vlucht) kreeg. De molen had zeer grote overeenkomst met de in 1845 gebouwde molen aan de Koningstraat in Lommel. Lang geleden was naast een maalwerk ook een oliewerk aanwezig.

Tussen 1868 en 1875 was de molen eigendom van A. Mulders en C. Gijsbers. Daarna kwam de molen in bezit van de familie T(h)euwens. Achtereenvolgens waren de eigenaren van deze molen in deze familie:
  • P. Teuwens (1875 - 1908)
  • F. Theuwens (1908 - 1913)
  • A. Teuwens (1913 - 1915)
  • Grard Kuylaars (1915 - 1922)
  • N. Buenen (1922 - 1952)
  • G. Broeren (1952 - 1953)
  • H. Derks (1953 - 1959).
In 1959 werd de Coöp. Handelsvereniging van de N.C.B. te Veghel (kortweg C.A.V.) eigenaar. Als mulder huurde Cor in 't Veld de molen. Deze, vooral van 1931 tot 1970 op de Grenswachter actief, maalde hier van 1970 tot 1980 en daarna nog lang op vrijwillige basis. Hij overleed op 30 december 2008 op 91-jarige leeftijd.

Twee keer in zijn bestaan werd deze molen door storm zwaar beschadigd: de eerste keer bij de beruchte storm van 14 november 1940 (tezamen met de eerdergenoemde molen van Lommel).
Bij het herstel, in 1941, werden as en roeden van korenmolen De Hoop in Giessendam gebruikt. Ook kreeg de molen een nieuwe ijzeren lange spruit (oude molenroede) en een eiken korte spruit. Verder een ijzeren staartbalk (eveneens een oude roede). De windpeluw en voeghouten werden afgedekt tegen inregenen. Tenslotte werd de kapbekleding vernieuwd in het rode Icopal en werd op de roeden het stroomlijnsysteem Van Bussel aangebracht.

Op 18 november 1963 ging het wederom mis, nu door een windhoos. De molen raakte zwaar beschadigd: het wiekenkruis tolde van de molen af, toen de as het begaf. De kap schoof deels van de romp.

Na dit onheil werd de molen gemeentelijk eigendom; in 1968 volgde herstel. Zo werd de as van de stenen molen van Haaren (NB) gestoken; de roeden konden worden hersteld. Het bovenwiel dat na de ramp van 1963 werd geplaatst, is van Noord-Nederlandse herkomst (grenen kruisarmen). Het vermoeden dat dit wiel afkomstig zou zijn van de molen van Sint-Jansklooster (Ov.) bleek onjuist: de steek klopt niet met die van de daar nog aanwezige bonkelaar.

Anno 2008 was de situatie slecht: de molen stond toen al geruime tijd stil met doorslaand muurwerk; ook had de molen te kampen met ongedierte als boktor en bonte knaagkever.

Op 25 november 2009 werd, met het strijken van de roeden, begonnen met een hoogst noodzakelijke restauratie.
Vroeger kwam dit vaker voor, maar inmiddels is dit zeldzaam geworden: staartbalk en lange spruit bestaan uit oude ijzeren molenroeden. Deze konden gehandhaafd blijven.
In juli 2010 werden de gerepareerde roeden weer gestoken en de herstelde staart geheel zwart geteerd. De baard is weer volgens oud model gereconstrueerd.

In maart 2011 was de molen weer maalvaardig.
Aanvullingen

De naam „De Deen" dateert uit 1968 en is ontleend aan de uit Denemarken afkomstige mulder J. Pleek, die de molen na het bestand met het juist gevormde België liet bouwen. De betreffende mulder was met een uit Luyksgestel afkomstige weduwe van zijn broer, Cornelia Rombauts, en haar zoon Peter na de Napoleontische tijd naar dit dorp gekomen.
Vóór 1968 werd wel gesproken van „De Witte Molen" (ter onderscheiding van de andere Luyksgestelse „De Zwarte Molen", die geheel geteerd was). Tegenwoordig wordt die laatste molen „De Grenswachter" genoemd.
Overige foto's
De Deen, Luyksgestel, Foto
© Foto's: Gerard Sturkenboom (18-3-2011).
De Deen, Luyksgestel, De molen kort voor voltooiing.  Foto: John Scholte (3-8-2010).
© De molen kort voor voltooiing.
Foto: John Scholte (3-8-2010).
De Deen, Luyksgestel, Foto: Martin E. van Doornik (19-3-2010).
© Foto: Martin E. van Doornik (19-3-2010).
De Deen, Luyksgestel, Foto: Jan Buijs (19-7-2014).
De Deen, Luyksgestel, Opname uit ca. 1935 van een nog volop malende molen.  Foto: n.b. (verzameling Ton Meesters).
© Opname uit ca. 1935 van een nog volop malende molen.
Foto: n.b. (verzameling Ton Meesters).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: woensdag 7 januari 2015 | Foto Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Deen, Luyksgestel home vorige pagina