Nederlandse Molendatabase  
Kaatsheuvel, Noord-Brabant
Database nr. 540
Inventaris nr. NB126
Naam De Couwenberg
Bouwjaar 1849 / 1881 / 1996
Type Beltmolen
Kenmerken Ronde stenen molen
Functie Korenmolen
Ligging Vaartstraat 102
5171 JG Kaatsheuvel
Rijksdriehoek X: 131877 Y: 408059
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Loon op Zand
Kadaster Gemeente Loon op Zand, sectie M, nr. 2769
Monumentennummer 527688
Landsch. waarde Groot maar wordt verminderd door beplantingen
Eigenaar Ben Mandemakers
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Het malen van graan op vrijwillige basis
Molenaar Sjef Robben / Wim Coppens
Telefoon 06-81931907 / 06-51490930
Bezoekmogelijkheid Donderdag 13.00 - 16.30 uur en op afspraak.

© Foto: Rob Pols (21-10-2011).   
Constructie
Romp Ronde stenen molen; berg afgegraven en vervangen door een rond stenen pakhuis, tot juli 2014 in gebruik als restaurant.
Kap Gedekt met dakleer
Vlucht 26,55 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Van 1944 tot 1950 had deze molen op beide roeden het systeem-Van Bussel.
Bij de rehabilitatie in 1996 is Oud-Hollandse ophekking aangebracht.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0842binnen19961996aanw.26.55 m.
klik voor meer info Derckx0843buiten19961996aanw.26.55 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Gieterij Hardinxveld006619951995aanw.-
Kruiwerk Engels; kruirad
Vang Vlaamse vang; vangbalk met haak; vangtrommel
Inrichting EŽn koppel 17der kunststenen; mengketel; ŽŽn koppel kunststenen, aangedreven door Ruston-dieselmotor; klopbuil
Overbrengingen Bovenwiel 65 kammen
Bovenschijfloop 31 staven
Spoorwiel 79 kammen
Steenrondsel 27 staven
Overbrengingsverhouding 1 : 6,14
Molenmaker Mommersteeg (1849)
Versiering
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met de jaartallen '1849', '1945' en '1997' en de naam 'Couwenberg'.

De 'achterbaard' is voorzien van de tekst 'Gerest. 1994 1997' en de naam Wijten plus een wapen.

Gevelsteen met het opschrift:
Den eersten steen gelegd door Ant. H. Couwenberg en J.J. Lombarts in de jare 1849.
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 00375
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Geschiedenis
Deze molen is in 1849-50 gebouwd door molenmaker Mommersteeg voor molenaar Couwenberg. De molen was ingericht met drie koppel maalstenen; op de maalzolder lag een koppel schorsstenen. De inrichting was te vergelijken met de molen van Hilvarenbeek, nl. een aandrijving van de schorsstenen door een lang staakijzer.

Molenaar Couwenberg zag zijn molen op 2 september 1881 uitbranden, maar liet deze prompt herbouwen. In 1994/95, toen de stenen romp ingrijpend werd hersteld, kwamen nog diverse brandsporen tevoorschijn. Duidelijk werd dat de vuurhaard vooral boven in de molen moet hebben gezeten.

De familie Couwenberg verkocht aan het eind van de 19e eeuw de molen aan Van den Bosch, een aangetrouwd familielid. Later kwam hij in het bezit van de familie Krielaars.
In 1927 werd de molen aangekocht door de familie Robben, nadat hun de standerdmolen op De Hill (een buurtschap dat inmiddels door Kaatsheuvel is opgeslokt) als gevolg van storm was afgebrand. Robben was een windmolenaar in hart en nieren. Ondanks de moeilijke tijd voor de molens bleef hij zijn werktuig trouw.

In 1944 werden Van Busselwieken aangebracht door molenmaker Bos uit Almkerk. Helaas heeft Robben hier maar weinig plezier van mogen beleven, want tijdens de bevrijding van Kaatsheuvel (oktober 1944) werd hij door de Engelsen bestookt, omdat het vermoeden was dat de Duitsers in de kap een uitkijkpost hadden. Ook sloeg toen in de nabijheid een V1 in, hetgeen nog meer schade opleverde.
Diverse malen heeft Robben getracht geld bijeen te krijgen voor herstel, maar dat mocht niet lukken. In 1950 werd de molen daarom door Bos onttakeld.

Tot 1994 werd er gemalen met de 50 PK Ruston dieselmotor. In dat jaar was de molen aangekocht door Berry Wijten, eigenaar van een bouwbedrijf in het nabijgelegen De Moer. Met hulp van een aantal collega-molenaars lukte het hem om de molen, vrijwel geheel in zijn vrije tijd, te restaureren. Die collega's waren molenmaker Straver, Bram van der Wiel (van de fa. Bos) en Paul Groen. Om uit de hoge kosten te komen werd onderin de molen een restaurant ingericht.
De restauratie was omvangrijk: het metselwerk was erg slecht, het nog aanwezige spoorwiel was vrijwel 'opgegeten' door allerhande houtvreters en moest worden gekopieerd. Het koppel maalstenen, bij de restauratie van 1944 nieuw aangebracht, kon nog wel hergebruikt worden.

Al met al stond er, nadat de kap was geplaatst en de roeden gestoken en opgehekt, een zeer licht lopende en goed werkende molen die zonder meer een aanwinst bleek voor het toeristisch ingestelde dorp Kaatsheuvel. De Efteling bevindt zich slechts op enige honderden meters...

Berrie Wijten, initiatiefnemer en inspirator tot de herbouw, overleed in de nacht van 12 op 13 maart 2009, slechts 61 jaar oud. Zijn naam blijft letterlijk aan de molen verbonden, want die staat op de achterbaard.

Het in de molen gevestigde specialiteitenrestaurant, compleet met Michelinster, werd op 10 juli 2014 gesloten. Dit vanwege de economische crisis, hoge kosten en achterblijvende omzet.
Wat de gevolgen zijn voor het draaien en de bezoekmogelijkheid, is nog niet duidelijk.
Aanvullingen
Over de naam:
Deze molen heeft de naam 'De Couwenberg' vermoedelijk al vanaf de bouw in 1849.
In 1881, als de molen uitbrandt, wordt de naam ook genoemd (Tilburgsche Courant, 4-09-1881).

© Foto's Ton Koorevaar (7-7-2011).

© Foto: Rob Pols (21-10-2011).

© De molen zonder kap, staart en wiekenkruis rond 1955.
Foto: verzameling Ton Meesters.
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zaterdag 12 juli 2014 | Geschiedenis

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Couwenberg, Kaatsheuvel home vorige pagina