Nederlandse Molendatabase
Heensche Molen, Noord-Brabant
531
De Vos / Heense Molen
1714
Grondzeiler
Ronde stenen molen
Korenmolen
Rijksweg 51, 4681 RC Nieuw-Vossemeer
X: 75881 Y: 402191
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Steenbergen
Gemeente Nieuw-Vossemeer, sectie B, nr. 1366
Gemeente Steenbergen
Gemeente Steenbergen is eigenaar sinds 1997, daarvoor de vm. gemeente Nieuw-Vossemeer; daarvoor A. Baauw
Maalvaardig
Het malen van graan, thans op vrijwillige basis
Lodie Baauw / Ger van Dijk / Jan-Willem van Beers
0167-502074
Op afspraak
Zeer groot
NB065
01869
30610
Constructie
Ronde stenen molen, geheel gewit
Gedekt met dakleer
24,00 m.
Oud-Hollands
Op deze molen is nooit een wiekverbetering toegepast.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Pannevisg.n.buiten??198024.00 m.
klik voor meer info Derckx0348buiten19801980aanw.24.00 m.
klik voor meer info Derckx0349binnen19801980aanw.24.00 m.
klik voor meer info Pot2719binnen19341934?198024.00 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Penn & Bauduin05441909?aanw.05.30 m.
Engels; kruilier
IJzeren hoepelvang; vangbalk met haak; vangstok
Twee koppel 17der kunststenen; sleepluiwerk
Bovenwiel 75 kammen
Bovenschijfloop 39 staven, steek 13,8 cm.
Spoorwiel 80 kammen
Steenschijflopen 26 resp. 24 staven, steek 9,5 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 5,92 en 1 : 6,07
van de berg: ca. 4,00 meter
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met het opschrift '1714' en 'De Vos'.

Gevelsteen, grotendeels verweerd, met als enig leesbaar opschrift '1714'.
Verwijzingen
Geschiedenis
Deze molen is gebouwd in 1714 als opvolger van een in dat jaar omgewaaide standerdmolen. Diverse onderdelen van de standerdmolen zijn in de huidige molen, de eerste stenen molen van West-Brabant, verwerkt.

Voor een grondzeiler is de opzet opmerkelijk en doet denken aan 'De Zwaan' te Lienden: grote inrijpoorten (oorspronkelijk één, een tweede sinds ca. 1839) en de maalzolder op de eerste verdieping. Overigens staan beide poorten niet recht, maar iets gedraaid ten opzichte van elkaar.

Deze molen stond goed in de wind en heeft nooit een wiekverbetering gekregen. Tot 1961 werd er op windkracht gemalen; dat hield ineens op toen de al tamelijk slechte kap tijdens het kruien verzakte. Hierdoor bleef de molen vervolgens heel lang op het noordoosten staan.

In 1979, toen de molen werd overgenomen door de gemeente, was de toestand zeer slecht. De restauratie werd gegund aan de fa. Van Beek, maar uitgevoerd door de fa. Bos uit Almkerk. Kap en wiekenkruis werden vernieuwd; ook het metselwerk moest zeer grondig worden aangepakt.

Opvallende details waren waren de ijzeren vangstok en het ontbreken van een vanghaak: het vangtouw werd tijdens het malen simpelweg aan de staartbalk vastgezet. De vanghaak werd los in de molen bewaard....

Eigenaren waren onder meer:
  • Jan de Bruijn 1815 - 1837
  • Ary Jacobus van Nieuwenhuijzen 1837 - 1866
  • Willem Bierens Rzn. 1866 - 1881
  • Jacoba Johanna Bierens-Beurkens 1881 - 1890
  • Johannes Pieter Vogelaar 1890 - 1899
  • Adriaan Jan de Wit 1899 - 1927
  • Kornelis Petrus Marinus Huijsmans 1927
  • Antonius Petrus Maria Peeters 1927 - 1929
  • H. Akkermans 1929 - 1930
  • Cornelis Jacob Bart Zeedijk 1930 - 1957
  • Arie Baauw 1957 - 1979
  • Gemeente Nieuw-Vossemeer 1979 - 1997
  • Gemeente Steenbergen 1997 - heden

De molen vormde voorheen tezamen met molenaarswoning en schuur een zeer fraai geheel. Helaas brandde de woning in 1992 af en werd de schuur in 1998 wegens bouwvalligheid gesloopt en vervangen.

Aanvullingen

De aanduiding "Heensche Molen" is al zeer oud en dateert minimaal van 1866. In de Zierikzeesche Nieuwsbode van 11 april 1866 wordt de molen per advertentie onder die naam te koop aangeboden.

L. Baauw en T. Meesters: Korenmolen "De Vos" te Heense Molen. In historisch en technisch perspectief bekeken. Uitgave Vereniging 'De Westbrabantse Molens'. Roosendaal 2000.
Heense Molen: voortbestaan kleinste motormaalderij van Nederland op het spel!, in: Molenwereld 134 (feb. 2010), pp. 64 - 68.
Overige foto's
De Vos / Heense Molen, Heensche Molen, Foto: Ton Koorevaar (7-7-2011).
© Foto: Ton Koorevaar (7-7-2011).
De Vos / Heense Molen, Heensche Molen, Foto: Willem Jans (26-3-2006).
De Vos / Heense Molen, Heensche Molen, Foto: Rob Pols (22-10-2013).
© Foto: Rob Pols (22-10-2013).
De Vos / Heense Molen, Heensche Molen, Foto: Ton Koorevaar (7-7-2011).
© Foto: Ton Koorevaar (7-7-2011).
De Vos / Heense Molen, Heensche Molen, Foto: Ton Koorevaar (7-7-2011).
© Foto: Ton Koorevaar (7-7-2011).
De Vos / Heense Molen, Heensche Molen, Foto: Ton Koorevaar (7-7-2011).
© Foto: Ton Koorevaar (7-7-2011).
De Vos / Heense Molen, Heensche Molen, Foto: 1959 (verzameling Ton Meesters).
© Foto: 1959 (verzameling Ton Meesters).
Draag zelf bij
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Vos / Heense Molen, Heensche Molen home vorige pagina