Nederlandse Molendatabase  
Halsteren, Noord-Brabant
Database nr. 527
Inventaris nr. NB038
Naam Sancto Antonio / St. Antonius
Bouwjaar 1817 / 1947
Type Beltmolen
Kenmerken Ronde stenen molen
Functie Korenmolen
Ligging Halsterseweg 57
4661 KM Halsteren
Rijksdriehoek X: 77925 Y: 392623
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Bergen op Zoom
Kadaster Gemeente Halsteren, sectie C, nr. 4933
Monumentennummer 19991
Landsch. waarde Groot
Eigenaar Familie Moerland
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Het malen van graan, thans op vrijwillige basis
Molenaar Corneel Droogers
Bezoekmogelijkheid Zondag 13.00 - 17.00 uur

© Foto: Rob Simons (1-4-2006).   
Constructie
Romp Ronde stenen molen, geheel gewit
Kap Gedekt met dakleer
Vlucht 24,50 m.
Wiekenvorm Binnenroede systeem Van Bussel met remkleppen; buitenroede Oudhollands
Wiekverbeteringen In 1937 bracht molenmaker M. van Riet (Goes) hier een experimenteel wieksysteem aan met draaibare voorzoom. De kleppen werden bediend met een zwichtring.
Bij het herstel na oorlogsschade (met andere as en roeden) kreeg de molen het systeem-Van Bussel.
In 1958 kreeg de molen op de binnenroede het systeem-Fauël met regelborden (die later werden vastgezet). De buitenroede bleef de Busselneus houden, tot dit eind jaren '80 weer gewijzigd werd in Oud-Hollands.
In 2004 kreeg de nieuwe binnenroede het systeem-Van Bussel met regelkleppen; de nieuwe buitenroede behield de Oudhollands ophekking.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Pot?buiten?1947200424.50 m.
klik voor meer info Pot?binnen?1947200224.50 m.
klik voor meer info Derckx0987binnen20042004aanw.24.30 m.
klik voor meer info Derckx0986buiten20042004aanw.24.30 m.
klik voor meer info Pot2762binnen19371937?194724.50 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Aerschot, vang.n.??1947/48? m.
klik voor meer info De Prins van Oranje133818881947/48aanw.04.00 m.
Kruiwerk Engels; kruilier
Vang Vlaamse vang; vangbalk met haak; vangstok; pal (gedem.)
Inrichting Twee koppel 17der kunststenen; één regulateur, haverpletter, sleepluiwerk, elektrisch aangedreven mengketel
Overbrengingen Bovenwiel 66 kammen
Bovenschijfloop 37 staven, steek 12, 0 cm.
Spoorwiel 71 kammen
Steenschijflopen resp. 21 en 20 staven, steek 11,5 cm.
Overbrengingsverhoudingen resp 1 : 6,03 en 1 : 6,33
Versiering
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, met grove letters:
ANNO 1817

Op de windpeluw staat in dezelfde letter 'St. Antonius' geverfd.

Op de sluitsteen boven de inrijpoort staat boven een bloemafbeelding: SANCTO ANTONIO XIII JUNII MDCCCXVII.

Eenvoudige windwijzer in de vorm van een molen

Opvallend is de met seringenstruiken begroeide molenbelt; in bloei geeft dit de molen een zeer apart aanzien.
Verwijzingen
Eigen website Sancto Antonio / St. Antonius
Ten-Bruggencatenr. 00709
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Geschiedenis
Opdracht tot bouw van deze molen werd in 1817 gedaan door de Bergen op Zoomse broodbakkers Henricus Daverveldt, Adriaan Dietvorst en Johannes Goossens. Later was Johannes Dietvorst eigenaar. In 1844 werd hij opgevolgd door de Wouwse herbergier en grutter Petrus Antonius Sprangers die later de molen overdeed aan Cornelis Schrier.
Daarna kwam de molen in bezit van de familie Moerland. De in 1951 opgerichte firma Anthonie Moerland en Zonen ging in 1969 over in de firma G. Moerland en Zoon.

Molenmaker De Groote uit Kloetinge herstelde in 1947-48 de opgelopen oorlogsschade. Hiervoor werd gebruik gemaakt van de roeden van de verdwenen korenmolen te Dinteloord. Omdat de oude askop (uitgerust met boutgaten) voor deze roeden te nauw was, kreeg de molen ook een andere as, namelijk die van de in september 1944 verongelukte molen van Kleppe te Ritthem (Zld.).

Al die jaren was de molen zo mogelijk dagelijks in bedrijf voor het malen van graan.
Frans 'Suus' Moerland was niet bang uitgevallen en liet zijn molen vaak flink doorlopen. Hij had destijds ook de regelborden in de fokken dichtgetimmerd, omdat die hem te vaak open gingen!

Op 12 augustus 2002 brak tijdens het malen de binnenroede. Moerland maalde daarna tot in 2004 met één roede; in april 2004 is de molen stilgezet voor een noodzakelijke restauratie. Zeer veel werd als sponsoring door locale bedrijven gedaan (o.m. levering van hout en verfwerk). Grote rol hierbij speelde de Stichting Vrienden van de Antoniusmolen.

Frans Moerland overleed onverwacht op 1 maart 2011 op 77-jarige leeftijd. Hij was niet getrouwd en had ook geen opvolger. Inmiddels wordt de molen regelmatig in beweging gesteld door Corneel Droogers.

In 2012 heeft de molen geruime tijd in de steigers gestaan: het voegwerk van de romp is onder handen genomen, de balkkoppen gerepareerd, de vloeren vernieuwd en een nieuwe korte spruit. Het werk uitgevoerd door John de Jongh uit Oerle. Op 24 november werd de molen weer in gebruik genomen. Daarmee werd de restauratie voorlopig afgerond.
Voorlopig, want in het onderste gedeelte van het metselwerk zitten nog slechte stukken. Die zullen nog worden aangepakt.
Aanvullingen
Over de naam:
De molen kwam gereed op de feestdag van Sint Antonius (13 juni), wat nog te lezen is op de sluitsteen boven de inrijpoort.
Overige wetenswaardigheden:

Molen, molenaarswoning met bijbehorend erf met  voormalige stallen, weiland en schuur staan thans te koop voor € 380.000,-.
Daarbij is aangegeven dat de molen als maalwerktuig gehandhaafd dient te blijven, en de molen wordt beheerd door Stichting Vrienden van de Antoniusmolen, en de molen in 2012 gerestaureerd zal worden.

Trivia:
De volgende ontboezeming bereikte de redactie in februari 2008:
"Ben absoluut geen kenner van de technische kanten van de molen. Ik heb er echter wel mijn hele jeugd tegenover gewoond, en heb op die wijze een emotionele band ermee. Elke dag wakker worden, uit het raam kijken en de molen zien vormt je. Mij heeft het in ieder geval een warm hart voor molens gebracht en in het bijzonder die in Halsteren! Ben blij te zien dat hij er weer zo mooi bij staat tegenwoordig! En te horen dat Suus (Frans) nog steeds maalt! Ik zal nooit vergeten dat hij mij als klein kind de molen liet zien (inclusief het stof, de geur van het graan, de muizen en het wankele trapje naar de kap!)".

© Foto's: Frits Kruishaar (3-9-2011).

© Foto: Ton Koorevaar (20-5-2011).

© Foto: Frits Kruishaar (3-9-2011).

© Foto: Anna Meesters (13-2-2013).

© Foto's: Rob Simons (1-4-2006).

© Foto: Rob Simons (1-4-2006).

© Zeer oude foto van de molen. Let vooral eens op de houten borstroeden.
Foto: verzameling Ton Meesters.
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: woensdag 4 december 2013 | Foto

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Sancto Antonio / St. Antonius, Halsteren home vorige pagina