Nederlandse Molendatabase
Geffen, Noord-Brabant
|
© Foto: Rob Pols (22-05-2009). |
Constructie
| Romp | Kast grotendeels donkerrood geverfd; borst gedekt met beplanking in visgraatverband, zwart geteerd. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Kap | Gedekt met dakleer | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vlucht | 24,80 m. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekenvorm | Oud-Hollands | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekverbeteringen | Deze molen kreeg in 1939 op beide roeden het systeem-Dekker. Bij de verplaatsing en restauratie van 1981 is weer gekozen voor Oud-Hollands en dit bleef zo na het grote herstel van de verwoesting door de storm van 18 januari 2007. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekenkruis |
Bovenas |
Kruiwerk |
Zetelkruiwerk; kruihaspel |
Vang |
Vlaamse blokvang; vangbalk met haak; vangtrommel |
Inrichting |
Eén koppel 17der kunststenen; kammenluiwerk |
Overbrengingen |
Bovenwiel (tandkrans trapzijde) 81 kammen |
Steenschijfloop 15 staven, steek 11,5 cm. Overbrengingsverhouding 1 : 5,40 Molenmaker |
?? (1870) |
Beijk Molenbouw, Afferden (1981) Beijk Molenbouw, Afferden (2008) Verwijzingen
Geschiedenis
Deze standerdmolen werd in 1621 gebouwd. In 1870 volgde verplaatsing vanwege de aanleg van de spoorlijn 's-Hertogenbosch-Oss-Nijmegen.
Tussen 1930 en 1940 werd de molen gemoderniseerd: allereerst werden beide roeden voorzien van het systeem-Dekker; in 1939 werd de galerij aan de achterzijde geheel omtimmerd. Dat laatste was zeker niet fraai maar wel praktisch. Omstreeks 1950 raakte de molen, min of meer tegelijk met de andere standerdmolen van dit dorp, buiten bedrijf. Na ongeveer 20 jaar was deze molen ernstig in verval. In 1981, nadat de toenmalige gemeente Geffen beide standerdmolens op haar grondgebied had aangekocht, volgde in verband met de aanleg van een nieuwe rijksweg afbraak en overplaatsing. Feitelijk stond er daarna een geheel nieuwe molen, want er was - op de standerd en de gietijzeren askop na - vrijwel niets meer bruikbaar gebleken. Helaas wijzigde ook het uiterlijk van de molen sterk door een totaal andere kleurstelling. Vóór 1981 was de kast wit geschilderd met groene randen. De kap en de paraplu waren gedekt met dakleer In 1991 werden standerd, kruisplaten en steekbanden geheel vernieuwd; ook de oude gietijzeren insteekas bleek niet meer betrouwbaar en werd vervangen door een nieuw gegoten exemplaar. Dus: sinds 1991 is geen enkel onderdeel ouder dan 1981! Op 18 januari 2007 overkwam deze molen de grootste ramp uit zijn geschiedenis: bij zware storm werd de kast van de standerd geblazen, dit nadat de stormpen was af gebroken. De schade was enorm; slechts de standerd bleef overeind. De onderdelen werden door molenmaker Beijk afgebroken en opgeslagen. Al heel kort daarna werd duidelijk dat men de molen wilde herbouwen. In april 2008 werd ter plaatse begonnen met de herbouw. Veel onderdelen van de ongewaaide molen konden worden hergebruikt; beide roeden werden gerepareerd en opnieuw gestoken. De borst van de molen is weer met beplanking in visgraatverband gedekt, zoals het vóór 1981 ook was. De rode kleur, beslist niet origineel op deze molen, bleef in 2008 gehandhaafd; van terugkeer van het Dekkersysteem of omtimmering van de galerij (situatie 1939) werd eveneens afgezien. Aanvullingen
Literatuurverwijzingen:
Bart Mols, 'Zuidwesterstorm verwoest Zeldenrust te Geffen', in: Molenwereld 101 (2007) 52 - 54 
©
De molen, gereed voor de offciële heropening op 9 augustus a.s. om 14.00 uur! Foto: Rien van Wanrooij (14-07-2008).
©
De molen, één dag nadat bij windkracht 11 de stormpen in de standerd afbrak. Merk op dat de standerd zelf is blijven staan. Foto: Luc Kluijtmans (19-01-2007).
©
De Zeldenrust in zijn gedaante van na 1939, met omtimmering van de galerij en het systeem Dekker.
Foto: n.b. (verzameling Ton Meesters). Draag zelf bij
|
