Nederlandse Molendatabase  
Dussen, Noord-Brabant
Database nr. 515
Inventaris nr. NB023
Naam Noordenveldse Molen / Nieuwe Molen
Bouwjaar 1795 / 1997
Type Wipmolen
Kenmerken Wipmolen
Functie Poldermolen
Ligging Kornboezemweg 4
4271 LR Dussen
Rijksdriehoek X: 125905 Y: 418225
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Werkendam
Kadaster Gemeente Dussen, sectie T, nr. 44
Monumentennummer 14215
Landsch. waarde Zeer groot
Eigenaar Stichting Land van Heusden & Altena
Bedrijfsvaardigheid Tijdelijk niet maalvaardig (zie 'Geschiedenis')
Bestemming Vh. bemalen van de polder Noordenveld, thans buiten bedrijf
Molenaar Bram van der Wiel
Telefoon 0416-391127
Bezoekmogelijkheid Zaterdagmiddag en op afspraak

Foto: Ton Koorevaar (10-7-2011).   
Constructie
Romp Ondertoren gedekt met riet
Kap Gedekt met hout; voorzijde in visgraatverband
Vlucht 27,10 / 27,20 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Van 1941 tot 1965 had deze molen op beide roeden het stroomlijnsysteem-Van Bussel. Daarmee werd veel en ook bijzonder snel gemalen. Nadat de molen als gevolg van de ruilverkaveling buiten bedrijf kwam, is dit weer vervangen door Oud-Hollands.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0860buiten19971997aanw.27.20 m.
klik voor meer info Derckx0861binnen19971997aanw.27.10 m.
klik voor meer info Derckx0020buiten19691969?199227.00 m.
klik voor meer info Pot1859binnen19001913>199227.00 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Gieterij Hardinxveld007219971997aanw.-
klik voor meer info De Prins van Oranje111818771877?199205.86 m.
Kruiwerk Zetelkruiwerk zonder neuten; kruirad met hoge bank
Vang Vlaamse vang; vangbalk met haak; vangtrommel
Inrichting Open ijzeren scheprad buiten de molen (Ų 6,06 m.; breedte 0,56 m.). Wateras fabr. De Prins van Oranje nr. 1114 (1877).
Overbrengingen Onvoldoende gegevens bekend
Molenmaker ?? (1795)
J. den Besten, Loenen a/d Vecht; ontwerp en advies; Fa. Bos, Almkerk; molenmakerswerk (1997)
Versiering
Stichtingssteen naast de wachtdeur met de initialen
D.M.K.
B.Ms
H.V.H.W.
1795
(N.B. 'DMK' staat voor 'Dionisius Middelkoop' en HVHW voor 'Henderikus van Honsewijk'. Er zijn meer personen met de naam Dionisius Middelkoop; vermoedelijk ging het hier om de Dionisius (1747 - 1807) die hier eind toenterijd dijkgraaf was).

Naast deze steen een nieuwe herdenkingssteen met de tekst:
"Verbrand 18 maart 1992
Herbouwd in 1995 en 1996
H.A.G. Hellegers voorzitter
A. Bakker secretaris
D.A. Lemmen penningmeester
J. den Besten molenontwerp
M. Bos molenbouw"
 

In de borstnaald zijn op drie plaatsen intialen uitgesneden:
TVH
PM
1855

JB
1969

MB
1995

(N.B. De initialen JB en MB betekenen resp. Jan Bos en Marinus 'Rien' Bos, molenmakers te Almkerk).
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 01187
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Geschiedenis
De oorspronkelijke Noordenveldse molen, die al een voorganger heeft gehad is in 1795 herbouwd en werd ook wel Nieuwe Molen genoemd. Samen met een 500 m. ten zuidwesten van de huidige molen staande tweede wipwatermolen, de Oude Molen, werd de polder Noordenveld bemalen.
Op de fundering van de Oude Molen werd in 1888 een stoom-schepradgemaal geplaatst en vervolgens in de jaren dertig een diesel-schepradgemaal.
Vanwege brandstofschaarste in de oorlog, werd de Nieuwe Molen in 1941 van Van Bussel-stroomlijnwieken voorzien. Tot 1964 bemaalde de Noordeveldse molen samen met een motorgemaal de polder.

Na de ruilverkaveling, waarbij de boezems op polderniveau werden gebracht, verloren alle molens en gemalen in het Land van Heusden en Altena hun functie. Waterschap De Alm deed alle resterende poldermolens over aan de in 1962 opgerichte Molenstichting Het Land van Heusden en Altena. Dankzij een restauratie en een rondmaalcircuit kon het scheprad in 1969 weer in werking worden gezet.

Op 18 maart 1992 viel de onbewoonde molen echter ten prooi aan (vermoedelijk) brandstichting. De molen overleefde de brand staande, maar de schade was bijzonder groot. Met veel steun van de bevolking en tal van activiteiten wist men de benodigde 800.000 gulden voor de herbouw bij elkaar te sprokkelen. Molenbouwkundige Jan den Besten stelde een bestek op, vrijwillig molenaar Bram van der Wiel maakte in eigen bebeer allerlei onderdelen en burgemeester Hellegers bracht de geldstroom uit allerlei potjes en monumentenfondsen op gang. Laatstgenoemde gaf op 21 december 1995 het startsein voor de restauratie, waarbij ongeveer een derde deel van de zware dragende balken na bewerking weer is hergebruikt. Na het plaatsen van de koker in de nieuwe onderbouw, werd op 15 mei 1996 de in 1795 door het waterschapsbestuur gelegde stichtingssteen herplaatst samen met een nieuwe eerste steen links en rechts van de toegangsdeur.
In juni 1997 is het nieuwe bovenhuis met een kraan geplaatst en konden de roeden worden gestoken (de afgekeurde oude bovenas wordt sindsdien los bij de molen bewaard).
Een deel van de vroegere Derckx-roede nr. 020 (1969) die na de brand van 1992 werd afgekeurd, doet thans dienst als lange spruit in de Twee Gebroeders te Wijk en Aalburg.

Op 21 april 1998 werd, nadat het metselwerk van de voorwaterloop was hersteld, de herbouwde molen feestelijk in gebruik gesteld door Prins Claus.

Eind 2012 is de molen stilgezet vanwege problemen met de achterwaterloop: het metselwerk daarvan zal grotendeels vervangen moeten worden. De bladen van het scheprad zijn daartoe gedemonteerd.
Aanvullingen
Over de naam:
Deze molen wordt vernoemd naar de polder die hij kon bemalen.

© Foto: Rob Pols (29-4-2011).

© Foto: Rob Pols (29-4-2011).

© Foto: ? (verzameling Ton Meesters).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zaterdag 1 juni 2013 | Foto

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Noordenveldse Molen / Nieuwe Molen, Dussen home vorige pagina