|
© Foto: Rob Simons (14-11-2012). |
| Romp | Houten achtkant, gedekt met icopal, op stenen onderbouw, met betonnen dak, gedekt met dakleer. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Kap | Gedekt met icopal | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vlucht | 21,72 m. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekenvorm | Binnenroede systeem Fauël met automatische remkleppen; buitenroede Oud-Hollands | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekverbeteringen | Deze molen werd bij de bouw in 1937 uitgerust met het systeem-Van bussel; sinds ca. 1960 bovendien met remkleppen op binnenroede. In 1980 werd de ophekking Oud-Hollands. In 1989 kreeg de binnenroede het systeem-Fauël (fokwieken) met automatische remkleppen. De buitenroede bleef Oud-Hollands. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekenkruis |
Bovenas |
Geschiedenis
Op de plaats waar deze molen staat hebben eerder molens gestaan, die steeds zijn verbrand.
De laatste voorganger van de huidige molen verbrandde in 1937; deze was pas in 1921 gebouwd met het achtkant van de bekende oliemolen 'De Poelsnip', afkomstig uit Zaandam. Op 15 maart 1937 werd met het metselwerk begonnen en op 18 september dat jaar werd de molen onder grote belangstelling feestelijk in bedrijf gesteld met de naam 'Janzona'. Het eiken achtkant is geplaatst op een in 1937 nieuw gebouwde onderbouw, waarvan de binnenring is gemetseld op de oude veldmuren van de Poelsnip. De buitenring is voorzien van rechthoekige raampjes met kleine roeden. Het achtkant heeft geen ondertafelment. Waarschijnlijk pas sinds de herbouw in Budel zijn er uitbrekers in de vorm van driehoekige houten klossen, verder is het achtkant strak van lijn. Er zijn slechts twee bintlagen. De veldregels zijn vrij zwaar en stroken niet met de hoogte van de bintlagen. De veldkruisen zijn bevestigd in de einden van de veldregels, tegen de achtkantstijlen. Het achtkant heeft blokkelen. De korbelen sluiten op de achtkantstijlen aan met een schuine borst. De luitafel draait boven de vloer van de hoge kapzolder. De molen vertoont veel overeenkomsten met de molen van Donsbrüggen (bij Kleve) in Duitsland. De voeghouten zijn deels uitgehakt om het grote bovenwiel in de kap te laten passen. Dat wiel zelf is afkomstig van een molen te Oss. Zeer karakteristiek is de bedekking met icopal: een rode dakbedekking; vroeger vaker toegepast maar thans alleen nog hier en op de achtkante molen te Zeeland-Oventje aanwezig. Een groot succes werd de molen na 1937 evenwel niet: de overbrenging van het in verhouding enorme bovenwiel, in combinatie met de vrij kleine vlucht én de Van Busselneuzen, leverde een moeilijk maalbare molen op, waardoor meestal de motor werd gebruikt. De vlucht was in de Venlose periode ook aanmerkelijk groter dan in Budel. De molen draaide desondanks regelmatig tot 1946. Toen werd één van de koppels stenen uitgebroken, om plaats te maken voor een moderne elektrische hamermolen, een maal- en menginrichting voor de mengvoeders en een elevator. Het malen met de windmolen kwam op een steeds lager pitje te staan. In 1960 kreeg de molen nog een kleine opknapbeurt, waarbij o.a. de bekleding van de molen werd vernieuwd (Gebr. Adriaens Weert) en schilderwerk werd uitgevoerd. In 1980 werd de molen door de firma Beyk grondig gerestaureerd: drie achtkantstijlen aangescherfd, een aantal veldkruisen en -regels vernieuwd, een gedeelte van de beplanking en de vloeren, ramen en deuren, dakleer en het gehele wiekenkruis. Verder nog een nieuwe lange spruit, staartbalk, kruibok en windpeluw. Beide roeden werden met één hek verlengd, vermoedelijk waren zij iets te kort ingemeten. Los hiervan werd de elektrische maalinrichting weer uitgebroken. Oorspronkelijk zou men in augustus 1979 beginnen met de restauratie, maar door het (veel te vroege) overlijden van eigenaar A. Janssen werd dit uitgesteld naar januari 1980. In 1989 werden op de binnenroede fokken aangebracht. In 1999 werden korte schoren en korte spruit vervangen; in 2003 gebeurde dat met de windpeluw. In juni 2010 werd de complete staart vernieuwd, waarna een grote schilderbeurt volgde. In de zomer van 2011 volgde de ophekking, fokken, wiggen en keerklossen van de binnenroede. In maart 2012 nam men de de buitenroede onder handen: ca. 10 nieuwe hekkens, wat kluften en voorzoom aan één end en één windbord vernieuwd. In april 2012 werd de Icopal-bekleding op de kap geheel vervangen. In augustus van dat jaar werd begonnen met de vervanging van de bekleding op het achtkant. Als er graan voor veevoer wordt aangeboden, wordt dit op windkracht gemalen. De molenaar drijft onderin de molen een winkel in dierbenodigheden. Aanvullingen
Over de naam:
Deze molen kreeg bij de ingebruikname in 1937 de naam Janzona, waarmee 'Janssen en zonen' wordt bedoeld. Bedenker was Chris Van Bussel, ontwerper van de molen ter plekke. Uniek aan deze molen:
De vang hier is zeer apart: door het zeer grote bovenwiel beslaat de vang slechts de bovenste helft van het wiel!
©
Foto's: Rob Simons (12-9-2010).
©
Foto's: Rob Simons (12-9-2010).
©
Foto: Rob Simons (12-9-2010).
©
Foto: ? (verzameling Ton Meesters).
De molen tijdens de opening in 1937. Draag zelf bij
|