Nederlandse Molendatabase  
Boekel, Noord-Brabant
Database nr. 502
Inventaris nr. NB010
Naam (standerdmolen)
Bouwjaar 1785
Type Standerdmolen
Kenmerken Gesloten Standerdmolen
Functie Korenmolen
Ligging Hoek Julianastraat 3
5427 AT Boekel
Rijksdriehoek X: 174728 Y: 401912
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Boekel
Kadaster Gemeente Boekel, sectie I, nr. 296
Monumentennummer 9773
Landsch. waarde Deze wordt ernstig verminderd door gebouwen in de omgeving
Bewegingsbelemmering; draaiverbod
Eigenaar Gemeente Boekel
Bedrijfsvaardigheid In principe draaivaardig maar mag niet draaien!
Bestemming Vh. het malen van graan, thans buiten bedrijf
Molenaar Martien van den Brand
Telefoon 0492-322028
Bezoekmogelijkheid Op afspraak

© De molen zelf wordt er niet erg beter op!
Foto: Rob Pols (22-5-2009).   
Constructie
Romp Onderbouw deels gewit, deels donker; kast okergeel geverfd
Kap Gedekt met eiken schaliën
Vlucht 25,50 m.
Wiekenvorm Oudhollands
Wiekverbeteringen Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Pot?binnen??198825.50 m.
klik voor meer info Pot?buiten??198825.50 m.
klik voor meer info Derckx0580buiten19881988aanw.25.50 m.
klik voor meer info Derckx0581binnen19881988aanw.25.50 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje08491873?aanw.04.90 m.
Kruiwerk Zetelkruiwerk, kruihaspel
Vang Vlaamse vang; vangbalk met haak; vangtrommel
Inrichting Eén koppel 17der kunststenen; kammenluiwerk
Overbrengingen Bovenwiel (tandkrans trapzijde) 85 kammen
Steenschijfloop 17 staven, steek 10,2 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 5,00

Bovenwiel (tandkrans borstzijde) 76 kammen
Rest maalwerk niet meer aanwezig.
Verwijzingen
Eigen website (standerdmolen)
Ten-Bruggencatenr. 01938
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Afkomstig uit (standerdmolen), Boekel
Geschiedenis
De geschiedenis van de molen gaat terug tot in het midden van de zeventiende eeuw, toen hij werd gebouwd door de Hollander Jan van Riemsdijk.
Het oudste jaartal dat in de molen te vinden is, dateert 1703 en hierachter staat de naam van de toenmalige eigenaar. Later is de molen naar Boekel overgeplaatst en werd eigendom van een zekere Peter Klefas, die in 1785 zijn naam in een der balken gekrast heeft met het molenaarsteken, de zogenaamde viertaksrijn.
Vanaf 1830 was de molen eigendom van de familie Van Boerdonk. In 1862 kwam Nicolaas Coppens, afkomstig uit Bakel en telg van de bekende Brabantse molenaarsfamilie op de molen werken. In 1868 kocht hij de molen en bemaalde hem vervolgens tot zijn overlijden in 1879. Daarna zette zijn zoon Huub het bedrijf voort, vanaf 1895 daarin bijgestaan door diens broer Willem.

In 1904 vertrok Huub Coppens naar Geffen. Willem Coppens bleef op de molen in Boekel werken totdat hij hem in 1919 verkocht aan Josephus Verbeek. Deze stamde ook uit een oude Brabantse molenaarsfamilie. Toen hij in 1928 overleed werd het bedrijf door zijn kinderen voortgezet en tenslotte is alleen zijn zoon J.C. Verbeek eigenaar en molenaar.

In 1934 besloot Verbeek een motor aan te schaffen. Deze grote ééncylindermotor (met een maalstoel) kwam in een aanbouw van het muldershuis te staan. Het windbedrijf bleef evenwel nog hoofdzaak. Alleen bij windstilte of wanneer het extra druk was maakte men gebruik van de motor.
Rond 1950 werd een lage loods achter de molen gebouwd en daar ging men elektrisch malen met een Jaspers hamermolen. De molen kwam stil te staan en weldra trad verval in.

Toen Verbeek met sloopwerkzaamheden begon, ging er een algemeen protest op van de zijde van de Kerkstraatbewoners. Ook de gemeente Boekel wilde de molen graag behouden en zo kwamen er gesprekken op gang. Beide partijen kwamen via een moeizame weg tot een akkoord, waarbij onder andere vereniging "De Hollandsche Molen" advies verstrekte. Bij raadsbesluit van 11 maart 1959 werd de molen door de gemeente aangekocht. Zo bleef dit kostbare monument voor Boekel behouden.

Gedurende zijn bestaan heeft de molen vele aanvallen van de natuur, maar ook van oorlogsgeweld moeten doorstaan. Zo werd in 1901 door een windhoos de kap van de molen gerukt. Tijdens een beschieting in de oorlogsjaren van september 1944 liep de molen wederom averij op. De houten as moest worden vervangen door een exemplaar van gietijzer.

De molen werd laatstelijk door molenmaker Beijk gerestaureerd. De ingekorte Potroeden, ooit door grootvader Verbeek in Zuid-Holland tweedehands gekocht, werden vervangen door nieuwe. De oude roeden gingen naar "De Onderneming" te Schayk, die met dit derdehands materiaal een 'schertsrestauratie' onderging.
In september 1989 werd de ƒ 160.000,- kostende restauratie voltooid en kon de standerdmolen weer malen. Helaas kreeg de molen bij vonnis van december 1989, door het gerechtshof te 's-Hertogenbosch een draaiverbod onder dwangsom opgelegd. Dit vanwege een jarenlange ingewikkelde kwestie rond het eigendom van de grond rondom de molen.

De molen van Boekel is een fraaie standerdmolen, gelegen op een schitterende plaats in het dorp, op een berg aan een driesprong, in het verlengde van de brede Kerkstraat, die hij als het ware afsluit. Een dergelijke ligging komt zelden voor.
Een bijzonderheid is, dat de pastoor het recht had om bij kerkelijke plechtigheden aan de voet van de molenberg een altaar op te richten.

De toekomst van deze molen als levend monument is vooralsnog onzeker: op de huidige plaats mag de molen niet draaien omdat het wiekenkruis deels over privé-terrein draait. Een plan om de molen enige meters te verplaatsen, zodat de molen in ieder geval weer mag worden gekruid en kan draaien, dreigt te worden getorpedeerd.

Nadat de molen er een tijdlang verveloos bij had gestaan, is in het voorjaar van 2010 een grote schilderbeurt uitgevoerd en werden ook enige zaken vernieuwd, zoals heklatten, enige traptreden en deuren. Met grote moeite is deze molen toen enige malen in de rondte getrokken. Beide roeden, bepaald nog niet oud, zijn door de jarenlange stilstand alweer in matige staat.

Het uiterlijk van de molen is in de 20ste eeuw wel veranderd: vóór een herstelbeurt van omstreeks 1970 was de kast wit geverfd met groene bies. Het galerijhek was geheel anders van vorm. De deuren waren wit met groene zandloper en een grote rode stip in het midden. De schoren waren eveneens wit.
Aanvullingen
Over de naam:
Deze molen heeft, voorzover bekend, nooit een naam gehad.
Uniek aan deze molen:
Vermoedelijk de enige molen in Nederland die van hogerhand niet mág draaien.

© Foto: Rob Simons (20-9-2008).

© Een totaal ingeklemde molen!
Foto: John Scholte (3-9-2012).

© Opname uit de jaren dertig.
Foto: ? (verzameling Ton Meesters).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: maandag 9 december 2013 | Foto

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen (standerdmolen), Boekel home vorige pagina