Nederlandse Molendatabase
Dalen, Drenthe
Database nr. 5
Inventaris nr. DR004
Ten-Bruggencatenr. 02730
Naam Jan Pol
Bouwjaar 1876 / 1971 / 1991
Type Stellingmolen
Kenmerken Achtkante molen
Ligging Molenwijk 8
7751 CG Dalen
Rijksdriehoek X: 247410 Y: 524576
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Coevorden
Kadaster Gemeente Dalen, sectie M, nr. 566
Monumentennummer 44562
Landsch. waarde Belangrijk maar wordt beperkt door hoge bomen
Eigenaar Gemeente Coevorden
Bedrijfsvaardigheid In restauratie
Omwentelingen 2009: 168.194
2010: 172.197
2011: 145.599
2012: 149.900
2013: 244.096
Bestemming Het malen van graan, thans op vrijwillige basis; museum
Molenaar Ricardo Hemme
Telefoon 06-29355418
Bezoekmogelijkheid 1 april tot 1 november: dinsdag, woensdag, donderdag en zaterdag 13.30 - 16.30 uur
1 november tot 1 april: donderdag 13.30 - 16.30 uur.
Meelverkoop

© Foto: Daan Snippe (19-4-2014).
Constructie
Romp Grenen achtkant, gedekt met riet, op stenen onderbouw
Kap Gedekt met riet
Vlucht 21,60 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Hubertsg.n.binnen19721972aanw.21.90 m.
klik voor meer info Hubertsg.n.buiten19721972aanw.21.90 m.
klik voor meer info Verhaeghe??1909?--
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje040_1866?aanw.-
Kruiwerk Neutenkruiwerk; kruirad
Vang Vaste Vlaamse blokvang uit vijf stukken; vangbalk met duim; vangstok; pal
Inrichting Eén koppel 17der kunststenen (maalvaardig) en één koppel 16der kunststenen (niet maalvaardig); één pelsteen; kammenluiwerk
Overbrengingen Bovenwiel 61 kammen
Bovenbonkelaar 32 kammen
Spoorwiel 115 kammen
Steenschijfloop Z 37 staven
Steenschijfloop N 38 staven
Pelschijfloop 28 staven
Overbrengingsverhoudingen
Maalwerk: 1 : 5,92 / 1 : 5,76
Pelwerk: 1 : 7,83

Luibonkelaar 34 kammen
Luiaswiel 17 kammen
Hoogte van de stelling: 9,90 m.
Molenmaker Schiller, Dalfsen (1876)
Huberts, Coevorden (1971)
Fa. Doornbosch, Adorp (1991)
Versiering
Eenvoudige baard, wit geverfd met rood afgebiesde krullen, met daarop de naam "Jan Pol"
Verwijzingen
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Jan Pol voorganger, Dalen
Geschiedenis
Deze als 'rogge-en gerstmolen' (koren- en pelmolen) ingerichte stellingmolen werd in 1876 gebouwd als opvolger van een in 1820 gebouwde molen, die in 1875 als gevolg van blikseminslag verbrandde.
Jan Pol, de laatste particuliere eigenaar, beweerde dat deze molen houtzaagmolen was geweest in Amersfoort. Er zijn boven in de molen inderdaad krukbalken aanwezig, zodat het in ieder geval juist lijkt, dat dit achtkant ooit een houtzaagmolen diende.

Karakteristiek aan de verschijning van de molen is de hoogopgetrokken, achthoekig gemetselde stomp, die destijds voor optimale windomstandigheden zou zorgen en die tegenwoordig nog duidelijk boven de omliggende huizen uitsteekt.
De stellingmolen bleef lange tijd 'naamloos'; zijn tegenwoordige benaming gaat terug op molenaar Jan Pol, die tot zijn overlijden in 1982 veertig jaar lang eigenaar was.

Verval, maar ook het herstel daarvan, zijn deze molen bepaald niet onbekend: in 1958 werd de molen grotendeels onttakeld, waarna in 1971 uitwendig herstel volgde door de fa. Huberts. Helaas bleek deze restauratie niet voldoende, want hoewel de molen daarna regelmatig draaide en zelfs als lesmolen door vrijwillige molenaars werd gebruikt, ging de toestand snel achteruit; later volgde zelfs wederom onttakeling.

In 1980 verkocht de weduwe Pol molen en molenaarswoning aan de plaatselijke huisarts K.E. Lameris. Door een schoorbreuk had de molen vanaf ca. 1986 al niet meer kunnen kruien. Een nieuwe lange schoor lag naast de molen maar financiële middelen ontbraken om hem te plaatsen.
In 1988 wilde Lameris de molen verkopen, volgens verhalen zou Schiermonnikoog interesse hebben gehad. De toenmalige gemeente Dalen heeft vervolgens de molen aangekocht.

In 1992/94 volgde een nieuwe restauratie, waarbij de roeden opnieuw werden gestoken en het kruiwerk grondig herzien. Dit herstel werd uitgevoerd door de fa. Doornbosch (Adorp). 
De molen is thans ingericht als museum, maar er wordt ook nog geregeld gemalen.

In 2009 werden door de fa. Molema (Heiligerlee) de bovenbonkelaar vernieuwd en het bovenwiel van nieuwe kammen voorzien, zodat er ook weer kon worden gemalen. Dat was toen al enige tijd niet mogelijk geweest. Grootste probleem was het - intussen erg slecht geworden - bovenwiel.
In de zomer van 2014 is dit wiel tenslotte geheel vernieuwd; het oude wiel was 'op' en te vaak provisorisch hersteld om te kunnen worden gehandhaafd. Het nieuwe bovenwiel werd in de werkplaats zoveel mogelijk voorbereid, daarna is het oude wiel in brokken gezaagd en afgevoerd. Op 10 juli maakte de molen zijn eerste rondjes.
Aanvullingen
Over de naam:
Bij de grote restauratie van 1971 werd de molen voorzien van de naam 'Jan Pol', naar de laatste molenaar. Voor die tijd werd al gesproken van 'de molen van Pol'.
Uniek aan deze molen:
De hoogste nog bestaande molen van Drenthe
Trivia:
In de oorlogsjaren heeft een aantal Joodse mensen in de molen ondergedoken gezeten. Zonodig werden zij verstopt onder de pelvloer. In diezelfde tijd schijnt men ook een zender gehad te hebben. Een klein huisje tegenover de molen is destijds door de Duitsers een keer overhoop gehaald, omdat men dacht dat de berichten van daaruit werden verstuurd!
Overige foto's

© De molen met de nieuwe kleuren bij de askop en de bovenkant van de roeden.
Foto: Wesley de Best (29-12-2012).

© Foto: Robert Swijghuizen (september 2006).

© Foto: Wesley de Best (16-12-2012).

© De molen omstreeks 1955. De stelling is erg slecht en het wiekenkruis aangevreten en deels uitgezakt. Foto: n.b. (verzameling Rob Pols).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: donderdag 1 januari 1970

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Jan Pol, Dalen home vorige pagina