Nederlandse Molendatabase
Dalen, Drenthe
5
DR004
02730
Jan Pol
1876 / 1971 / 1991
Stellingmolen
Achtkante molen
Koren- en pelmolen
Molenwijk 8
7751 CG Dalen
X: 247410 Y: 524576
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Coevorden
Gemeente Dalen, sectie M, nr. 566
44562
Belangrijk maar wordt beperkt door hoge bomen
Gemeente Coevorden
Maalvaardig
2014: 117.799
2013: 244.096
2012: 149.900
2011: 145.599
2010: 172.197
Het malen van graan, thans op vrijwillige basis; museum
06-29355418
1 april tot 1 november: dinsdag, woensdag, donderdag en zaterdag 13.30 - 16.30 uur
1 november tot 1 april: donderdag 13.30 - 16.30 uur.
Meelverkoop
Constructie
Grenen achtkant, gedekt met riet, op stenen onderbouw
Gedekt met riet
21,60 m.
Oud-Hollands
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Hubertsg.n.binnen19721972aanw.21.90 m.
klik voor meer info Hubertsg.n.buiten19721972aanw.21.90 m.
klik voor meer info Verhaeghe??1909?--
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje040_1866?aanw.-
Neutenkruiwerk; kruirad
Vaste Vlaamse blokvang uit vijf stukken; vangbalk met duim; vangstok; pal
Eén koppel 17der kunststenen (maalvaardig) en één koppel 16der kunststenen (niet maalvaardig); één pelsteen; kammenluiwerk
Bovenwiel 61 kammen
Bovenbonkelaar 32 kammen
Spoorwiel 115 kammen
Steenschijfloop Z 37 staven
Steenschijfloop N 38 staven
Pelschijfloop 28 staven
Overbrengingsverhoudingen
Maalwerk: 1 : 5,92 / 1 : 5,76
Pelwerk: 1 : 7,83

Luibonkelaar 34 kammen
Luiaswiel 17 kammen
van de stelling: 9,90 m.
Schiller, Dalfsen (1876)
Huberts, Coevorden (1971)
Fa. Doornbosch, Adorp (1991)
Eenvoudige baard, wit geverfd met rood afgebiesde krullen, met daarop de naam "Jan Pol"
Verwijzingen
Geschiedenis
Deze als 'rogge-en gerstmolen' (koren- en pelmolen) ingerichte stellingmolen werd in 1876 gebouwd als opvolger van een in 1820 gebouwde molen, die in 1875 als gevolg van blikseminslag verbrandde.
Jan Pol, de laatste particuliere eigenaar, beweerde dat deze molen houtzaagmolen was geweest in Amersfoort. Er zijn boven in de molen inderdaad krukbalken aanwezig, zodat het in ieder geval juist lijkt, dat dit achtkant ooit een houtzaagmolen diende.

Karakteristiek aan de verschijning van de molen is de hoogopgetrokken, achthoekig gemetselde stomp, die destijds voor optimale windomstandigheden zou zorgen en die tegenwoordig nog duidelijk boven de omliggende huizen uitsteekt.
De stellingmolen bleef lange tijd 'naamloos'; zijn tegenwoordige benaming gaat terug op molenaar Jan Pol, die tot zijn overlijden in 1982 veertig jaar lang eigenaar was.

Verval, maar ook het herstel daarvan, zijn deze molen bepaald niet onbekend: in 1958 werd de molen grotendeels onttakeld, waarna in 1971 uitwendig herstel volgde door de fa. Huberts. Helaas bleek deze restauratie niet voldoende, want hoewel de molen daarna regelmatig draaide en zelfs als lesmolen door vrijwillige molenaars werd gebruikt, ging de toestand snel achteruit; later volgde zelfs wederom onttakeling.

In 1980 verkocht de weduwe Pol molen en molenaarswoning aan de plaatselijke huisarts K.E. Lameris. Door een schoorbreuk had de molen vanaf ca. 1986 al niet meer kunnen kruien. Een nieuwe lange schoor lag naast de molen maar financiële middelen ontbraken om hem te plaatsen.
In 1988 wilde Lameris de molen verkopen, volgens verhalen zou Schiermonnikoog interesse hebben gehad. De toenmalige gemeente Dalen heeft vervolgens de molen aangekocht.

In 1992/94 volgde een nieuwe restauratie, waarbij de roeden opnieuw werden gestoken en het kruiwerk grondig herzien. Dit herstel werd uitgevoerd door de fa. Doornbosch (Adorp). 
De molen is thans ingericht als museum, maar er wordt ook nog geregeld gemalen.

In 2009 werden door de fa. Molema (Heiligerlee) de bovenbonkelaar vernieuwd en het bovenwiel van nieuwe kammen voorzien, zodat er ook weer kon worden gemalen. Dat was toen al enige tijd niet mogelijk geweest. Grootste probleem was het - intussen erg slecht geworden - bovenwiel.
In de zomer van 2014 is dit wiel tenslotte geheel vernieuwd; het oude wiel was 'op' en te vaak provisorisch hersteld om te kunnen worden gehandhaafd. Het nieuwe bovenwiel werd in de werkplaats zoveel mogelijk voorbereid, daarna is het oude wiel in brokken gezaagd en afgevoerd. Op 10 juli maakte de molen met het nieuwe wiel de eerste rondjes.
Aanvullingen

Bij de grote restauratie van 1971 werd de molen voorzien van de naam 'Jan Pol', naar de laatste molenaar. Voor die tijd werd al gesproken van 'de molen van Pol'.

De hoogste nog bestaande molen van Drenthe

In de oorlogsjaren heeft een aantal Joodse mensen in de molen ondergedoken gezeten. Zonodig werden zij verstopt onder de pelvloer. In diezelfde tijd schijnt men ook een zender gehad te hebben. Een klein huisje tegenover de molen is destijds door de Duitsers een keer overhoop gehaald, omdat men dacht dat de berichten van daaruit werden verstuurd!
Overige foto's
Jan Pol, Dalen, De molen met de nieuwe kleuren bij de askop en de bovenkant van de roeden.  Foto: Wesley de Best (29-12-2012).
© De molen met de nieuwe kleuren bij de askop en de bovenkant van de roeden.
Foto: Wesley de Best (29-12-2012).
Jan Pol, Dalen, Foto: Robert Swijghuizen (september 2006).
© Foto: Robert Swijghuizen (september 2006).
Jan Pol, Dalen, Foto
Jan Pol, Dalen, Foto: Wesley de Best (16-12-2012).
© Foto: Wesley de Best (16-12-2012).
Jan Pol, Dalen, Foto: Vincent Mepschen (6-1-2010).
Jan Pol, Dalen, Foto: Daan Snippe (27-9-2014).
© Foto: Daan Snippe (27-9-2014).
Jan Pol, Dalen, De molen omstreeks 1955. De stelling is erg slecht en het wiekenkruis aangevreten en deels uitgezakt.  Foto: n.b. (verzameling Rob Pols).
© De molen omstreeks 1955. De stelling is erg slecht en het wiekenkruis aangevreten en deels uitgezakt.
Foto: n.b. (verzameling Rob Pols).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zaterdag 3 januari 2015 | Tellerstand Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Jan Pol, Dalen home vorige pagina