Nederlandse Molendatabase  
Aalst, Noord-Brabant
Database nr. 491
Inventaris nr. NB106
Naam Aalstermolen
Bouwjaar 1904 / 1936
Type Beltmolen
Kenmerken Ronde stenen molen
Functie Korenmolen
Ligging Raadhuisstraat 28
5582 JD Aalst
Rijksdriehoek X: 160890 Y: 378555
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Waalre
Kadaster Gemeente Aalst (NB), sectie E, nr. 2427
Monumentennummer 38186
Landsch. waarde Niet al te groot; de molen staat vrij sterk ingesloten door allerhande bebouwing
Eigenaar H.F.A.M. van Stekelenburg
Bedrijfsvaardigheid Niet draaivaardig te noemen (zie 'Geschiedenis')
Bestemming Vh. het malen van graan, thans buiten bedrijf
Bezoekmogelijkheid Momenteel niet te bezichtigen

© Foto: Thijs Michielsen (21-10-2004).   
Constructie
Romp Ronde stenen molen; ŽŽn inrijpoort aan oostkant.
Kap Hout, met dakleer
Vlucht 25,70 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Bij de herbouw in 1936 kreeg deze molen het systeem-van Bussel, als ŽŽn van de eerste in Nederland.
Bij de grote restauratie, opgeleverd in 1987, is dit gewijzigd in Oud-Hollands. Volstrekt onjuist, gezien de context waarin deze molen in 1936 was herbouwd!
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0522buiten19861987aanw.25.70 m.
klik voor meer info Derckx0523binnen19861987aanw.25.70 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Penn & Comp, F.J.004318521936aanw.04.47 m.
Kruiwerk Engels; kruilier
Vang Vaste Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangtrommel
Inrichting Twee koppel 16der kunststenen (waarvan ŽŽn niet compleet); sleepluiwerk met ijzeren gaffelrad
Overbrengingen Bovenwiel 60 kammen
Bovenbonkelaar 33 kammen
Spoorwiel 133 kammen
Steenschijflopen 38 staven
Overbrengingsverhouding 1 : 6,36
Hoogte van de belt: 5,00 m.
Molenmaker Antonius van Himbergen, Woensel (Eindhoven) (1904)
Chr. van Bussel, Weert (advies); Fa. van Tartwijk (molenmakerswerk; 1936)
Versiering
Zeer eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, zonder opschrift, op de koppen van de voeghouten aangebracht.
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 00294
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Geschiedenis
Deze molen heeft geen voorganger gehad: tot 1904 waren de Aalster boeren voor hun maalwerk aangewezen op de Genneperwatermolen in Gestel (Eindhoven), die alleen over een zandweg te bereiken was. De bouw van deze molen kwam hun dus goed van pas.

In het blad “De Molenaar” vraagt molenaar V.H. Willems allerhande onderdelen te koop, onder meer een ijzeren bovenas, ijzeren roeden, bovenwiel, vang en bonkelaar, spoorwiel, oude molenstenen met ijzerwerk, een koning, een draagbalk, zolderbalken en een gehele kap (of onderdelen daarvan).

Tot 1934 was de molen eigendom van E.P.J. Boets, die de molen toen overdeed aan de N.V. Maatschappij De Vest, een onderneming in onroerend goed.

In 1936 brandde de molen uit. Het zou veroorzaakt zijn door een heetgelopen pokhouten lager. Direct volgde herbouw: as, roeden en kruiwerk kwamen van de gesloopte molen van Boom te Maasniel (Lb.); het gietijzeren gaandewerk werd nieuw vervaardigd door Machinefabriek en IJzergieterij P. Konings in Swalmen (Lb.).

De molen werd niet zomaar herbouwd: molenmaker Chris van Bussel had grootse en vernieuwende ideeën om te komen tot een moderne, praktische windmolen.
Veel verbeteringen werden hier waarschijnlijk voor het eerst samengebracht. Zo richtte men de zolders in specifieke juiste verhoudingen in, met ijzeren balken om zo min mogelijk ruimte verloren te laten gaan. Het nieuwe gietijzeren gaandewerk werd al genoemd. Verder waren er een mengketel en elevator op windkracht; die elevator liep van de begane grond tot boven in de molen. De molenstenen werden zo'n 15 cm. in de vloer ingelaten, hetgeen zorgde voor een gemakkelijkere bediening.
De kuip rond het kruiwerk werd gemaakt van halfsteens metselwerk, de kap gedekt met Icopal (bedekking met rode steenslag). De plaatijzeren baard werd op de koppen van windpeluw en voeghouten geplaatst, zodat deze beschermd waren tegen inregenen. Uiteraard werden de roeden voorzien van het systeem-Van Bussel. Volgens Chris van Bussels traditie werd de stenen romp geverfd, in dit geval wit: men moest namelijk kunnen zien dat er wat met de molen gebeurd was!
In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht was deze molen niet de eerste in Nederland die het systeem-Van Bussel als wiekverbetering kreeg: dat was de kort tevoren geheel gemoderniseerde beltkorenmolen te Budel (die later de naam 'Zeldenrust' zou krijgen) geweest.
Sommige van deze verbeteringen waren korte tijd eerder al uitgeprobeerd bij de molen te Borkel en Schaft (die net als die te Aalst was hersteld na te zijn uitgebrand).

In 1955 kwam de molen in bezit van de bekende muldersfamilie Van Stekelenburg. Enige jaren later kwam de molen buiten bedrijf en brak een tijd van stilstand en verval aan.

Pas in 1986 volgde een meer dan noodzakelijke restauratie. Helaas werd daarbij het systeem Van Bussel vervangen door Oud-Hollandse ophekking. Volstrekt onjuist, omdat de molen in deze vorm nooit anders dan Van Bussels stroomlijn had gehad! Ook bijzonder jammer dat de molen niet meer werd gewit.

In de zomer van 2001 kwam de molen alweer tot stilstand. Er bleek divers herstel nodig: nieuwe kozijnen, kammen voor het spoorwiel, buikstuk, roedwiggen, roeden doorschuiven en nieuwe ophekking. Geen werkzaamheden die enorm kostbaar waren, maar helaas lukte de financiering niet.
Om het herstel te bevorderen werd de werkgroep De Aalstermolen opgericht. Deze wilde de molen overnemen van eigenaar Van Stekelenburg en weer maalvaardig krijgen.
Onderhandelingen over aankoop ketsten echter in de zomer van 2006 af: de familie en de gemeente Waalre konden het niet eens worden, met name over het openstellen van de molen voor publiek.

Inmiddels is de toestand van de molen er uiteraard niet beter op geworden. Wel wordt het wiekenkruis tegenwoordig af en toe in een andere stand gezet om te voorkomen dat de roeden doorroesten.
Aanvullingen
Over de naam:
Deze molen heeft feitelijk geen naam. "Aalstermolen" is niet meer dan een aanduiding.
Literatuurverwijzingen:
De Brabantse Molens (1974) pp. 209-210 en 552-553
Molenwereld, april 2003, blz. 111

© Vlak naast de molen bevindt zich een school met speelplaats.
Foto: Ruud Barnasconi (2-10-2006).

© Foto: Martin E. van Doornik (19-3-2010).

© De molen met ervoor de dierenwinkel van Van Stekelenburg.
Foto: Martin E. van Doornik (19-3-2010).

© De molen in de dertiger jaren tijdens de feestelijke opening, ongetwijfeld in 1936.
Foto: ? (verzameling Ton Meesters).

© Nog een oude opname uit de verzameling van Ton Meesters (foto: ?).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: woensdag 7 mei 2014 | Geschiedenis

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Aalstermolen, Aalst home vorige pagina