Nederlandse Molendatabase  
Zevenaar, Gelderland
Database nr. 306
Inventaris nr. GL145
Naam De Buitenmolen
Bouwjaar 15..(?) / 1969
Type Torenmolen
Kenmerken Beltmolen
Functie Korenmolen
Ligging Molenstraat 63
6901 CC Zevenaar
Rijksdriehoek X: 201655 Y: 437655
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Zevenaar
Kadaster Gemeente Oud-Zevenaar, sectie L, nr. 960
Monumentennummer 40427
Landsch. waarde Groot
Eigenaar Gemeente Zevenaar
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Het malen van graan, thans op vrijwillige basis
Molenaar Henk Venhorst
Telefoon 0316-525834 / 0316-340607
Bezoekmogelijkheid Zaterdag 10.00 - 16.00 uur en op afspraak

Foto: Edo Werkman (4-4-2009).   
Constructie
Romp Ronde stenen molen
Kap Gedekt met schaliën
Vlucht 24,40 m.
Wiekenvorm Oudhollands
Wiekverbeteringen Van tenminste 1909 tot de onttakeling omstreeks 1930 was de buitenroede voorzien van zelfzwichting. De binnenroede bleef onverbeterd.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Vaags0070buiten20022002aanw.24.40 m.
klik voor meer info Vaags0071binnen20022002aanw.24.40 m.
klik voor meer info Beckersg.n.buiten19691969200225.00 m.
klik voor meer info Beckersg.n.binnen19691969200225.00 m.
klik voor meer info Pot2370binnen19151915?193024.50 m.
klik voor meer info Pot2123buiten19091909?193024.50 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Vaagsg.n.20022002aanw.09.00 m.
klik voor meer info Beckersg.n.19691969200209.00 m.
Kruiwerk IJzeren rollen; specifiek binnenkruiwerk (elektrisch of met de hand aangedreven)
Vang Vlaamse vang; vangbalk met haak; vangtrommel
Inrichting Eén koppel 16der kunststenen; mengmachine; sleepluiwerk
Overbrengingen Bovenwiel 55 kammen
Bovenbonkelaar 28 kammen, steek 14,0 cm.
Spoorwiel 116 kammen
Steenschijfloop 33 staven, steek 9,0 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 6,90
Molenmaker ?? (15..)
A. Beckers, Bredevoort (1969)
Fa. Vaags, Aalten (2002)
Versiering
Eenvoudige baard, wit geverfd, rood afgebiesd met het opschrift 'Buitenmolen'
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 00862
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Geschiedenis
De oudste vermelding van een molen op deze plaats dateert uit 1408. Zevenaar maakte toen deel uit van het Hertogdom Kleef. Sinds 1510 bevond dit hertogdom zich met de graafschappen Gulik en Mark en het land Ravensberg (bij Bielefeld) in één hand. In 1666 kwamen deze gebieden aan Frederik Wilhelm von Hohenzollern, keurvorst van Brandenburg, beter bekend als de Grote Keurvorst, tevens landheer van het hertogdom Pruisen.
Sinds 1701 werd van het Brandenburgs-Pruisische gebied (sindsdien Pruisen geheten) Berlijn de hoofdstad. In 1806 werd het rechts van de Rijn gelegen gedeelte van het oude hertogdom Kleef (de huidige Nederlandse gemeenten Zevenaar, Duiven en Wehl) een deel van het hertogdom Berg. In 1808 kwamen Zevenaar, Duiven en Wehl bij het toenmalige Koninkrijk Holland.
Na de verdrijving van de Franse bezettingstroepen uit Nederland in 1813, kwamen deze drie plaatsen tot 1 juni 1816 nog onder het Koninkrijk Pruisen. Vanaf die datum zijn ze onderdeel van het Koninkrijk der Nederlanden.

Wie vanwege het jaartal 1408 denkt, dat deze molen de oudste nog bestaande molen van Nederland is, vergist zich zeer waarschijnlijk. Bouwhistoricus Dick Zweers kwam na grondige bestudering van en vergelijking met vrijwel alle in Nederland en Duitsland nog bestaande torenmolens en hun restanten, tot de conclusie, dat het metselwerk op zijn oudst uit ca. 1500 kan dateren en niet eerder. Verder is het zo goed als zeker, dat er eerder op deze plaats een standerdmolen stond. Oudere vermeldingen hebben dus zeer waarschijnlijk betrekking op een standerdmolen en niet op de huidige torenmolen; destijds werd gesproken van de 'Hertogelijke wind- en rosmolen buiten Zevenaar', een zelfde situatie dus als thans (weer) in Zeddam.

Tot 1866 bleef de molen in beheer als domeingoed (bezit van de landsheer). In dat jaar werd de molen verkocht aan de toenmalige pachter Jac. van Grinten. Diens erven verkochten het in 1879 aan de molenaarsknecht Johannes Gerritsen.
Omstreeks 1930 werden van deze bovenkruier de wieken (toen met zelfzwichting) en de staart afgenomen en leeggehaald en werd de molen een motormaalderij, die in 1955 werd stilgelegd. De romp (met daarop een lege kap) bleven evenwel gespaard.
In 1958 werd de molen verkocht aan F.Th. Korthaus, die op zijn beurt de molen in 1966 overdeed aan de gemeente Zevenaar.

In de jaren 1969 en 1970 werd de molen gereconstrueerd. Gekozen werd toen voor een echte houten as, evenwel met ijzeren roeden.
In 2002 werden as, roeden en voorkeuvelens vervangen.

Het kruiwerk van deze molen is opvallend: het wordt via tandkransen en gaffelwielen bediend. Met de hand betekent één meter touw inpalmen dat de kap één centimeter verschuift. Terecht dat men een elektromotor heeft gemonteerd! Kettingkruien (vanaf de belt, d.m.v. een rondgaande ketting) is ook mogelijk.
Aanvullingen
Uniek aan deze molen:
De grootste met een houten as uitgeruste molen van Nederland.

Het metselwerk van de romp behoort tot het oudste nog bestaande molenmetselwerk in Nederland.

© Foto: Eric Bosch (8-3-2007).

© Foto: W. Hendriks (9-5-2013).

© Foto's: Piet Glasbergen (23-5-2013).

© Foto: Barth Glasbergen (25-6-2013).
Broer van Piet Glasbergen, die vlakbij deze molen woont.

© Foto: Piet Glasbergen (23-5-2013).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: donderdag 5 september 2013 | Foto

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Buitenmolen, Zevenaar home vorige pagina