Nederlandse Molendatabase
Etersheim, Noord-Holland
|
© Foto: Tony Hop (25-7-2012). |
Constructie
| Romp | Grenen achtkant, gedekt met riet, op lage voet. De onderste ca. 2 meter gedekt met geverfde gepotdekselde planken. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Kap | Gedekt met riet | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Vlucht | 22,40 m. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekenvorm | Oud-Hollands | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekverbeteringen | Deze molen heeft bij zijn reconstructie geen wiekverbetering gekregen. | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Wiekenkruis |
Bovenas |
Kruiwerk |
50 houten rollen; binnenkruirad |
Vang |
Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met duim; vangstok; pal |
Inrichting |
Houten vijzel Ø 1,38 m. |
Woning in de molen (in gebruik als museum) Overbrengingen |
Bovenwiel 45 kammen |
Bovenbonkelaar 23 kammen Onderbonkelaar 24 / 35 kammen Vijzelwiel 36 kammen Overbrengingsverhoudingen resp. 1 : 1,30 en 1 : 1,90 Molenmaker |
Fa. Wed. Gras, Zaandam-Oostzijde (1886) |
Kistemaker & Korver, Middenbeemster (2002) Versiering
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd met enige rode krullen en in grote cijfers de jaartallen '1886 2002'
Verwijzingen
Geschiedenis
De Etersheimer Braak is, zoals de naam zegt, ontstaan na een doorbraak. Deze 48 ha. grote polder is in 1632 bedijkt en maalt sindsdien bij wijze van onderbemaling, met een opvoerhoogte van 2,20 meter, uit op de de polder De Zeevang. Vanaf 1632 is er dus ook een molen geweest.
Op 13 juni 1882 verbrandde de molen na blikseminslag. Hierbij kwam de vrouw van de molenaar om het leven. Direct werd de molen herbouwd, maar op 23 juni 1886 was het opnieuw raak, wederom na blikseminslag. Opmerkelijk is, dat zowel in 1882 als 1886 werd gekozen voor een nieuw te bouwen molen, hoewel er in de nabijgelegen Beemster vermoedelijk ruim voldoende sloopmateriaal beschikbaar was. Reeds op 28 augustus 1886 was de nieuwe molen alweer maalvaardig. In 1920 werd de molen stilgezet, nadat een nieuw gemaal was gebouwd. In 1926 gingen de roeden eruit en in 1935 werd de romp afgezaagd ter hoogte van de kapzolder. Potsierlijk werd de oude molenbaard omgekeerd bovenop de romp bevestigd. Deze in de loop der jaren sterk verzakte molenstomp (hij dreigde zelfs van de fundering af te schuiven!) werd tenslotte gered en gerestaureerd. De fundering is geheel opnieuw uitgevoerd; van de oude molen zijn het achtkant (totaan de kapzolder) en de halssteen gebruikt; voor het overige is de molen nieuw. In september 2002 zijn de kap geplaatst en de roeden gestoken en op Nationale Molendag 2003 deed de molen voor het eerst mee. Dit grote project voltooide langzaam, omdat er relatief veel aan de infrastructuur (maalcircuit, verbetering en verharding van wegen e.d.) moest worden verricht. Op 26 mei 2005 werd de Etersheimer Braakmolen officieel in gebruik gesteld. Sinds lange tijd stond er naast de molen een bliksemschuur (waar de molenaarsfamilie zich in geval van noodweer terugtrok). Deze is niet in oorspronkelijke staat gehandhaafd; op die plaats is een molenaarswoning met bezoekerscentrum gebouwd. Naar keuze kan de molen uitmalen dan wel gebruik maken van een maalcircuit. Aanvullingen
Over de naam:
Deze molen is vernoemd naar de polder die hij kan bemalen. Literatuurverwijzingen:
B. Slooten, 'Opgaan, blinken, verzinken en … herrijzen: de molen van de Etersheimerbraakpolder 1631 - 2005', in: Molenwereld 83 (2005) 208 - 219 
©
Foto's: Gerard Roomer (21-6-2009).
©
Foto's: Gerard Roomer (21-6-2009).
©
Foto's: Gerard Roomer (21-6-2009).
©
Foto: Tony Hop (25-7-2012).
©
Foto: Tony Hop (25-7-2012).
©
Fotokaartje uitgegeven door de stichting "voor het kind", tussen 1935 en 1940. Foto: W.J.G. Jongens.
Draag zelf bij
|
