Nederlandse Molendatabase  
Schellinkhout, Noord-Holland
Database nr. 1203
Naam Johan
Bouwjaar 1956 / 1986
Type Weidemolen
Functie Poldermolen
Ligging nabij Zuiderdijk 57
1697 KL Schellinkhout
Rijksdriehoek X: 136363 Y: 516579
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Drechterland
Kadaster niet bekend
Monumentennummer g.m.
Landsch. waarde Zeer belangrijk, opvallend gelegen onderaan de Westfriese Omringdijk
Eigenaar Stichting De Westfriese Molens
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Poldermolen, bemalen van de ijsbaan
Molenaar Jan Beers
Bezoekmogelijkheid De molen is tot op enkele meters te benaderen

© Foto: Henk van Steenbergen   
Constructie
Romp Zwart geteerde houten delen
Kap Bovenhuis groen geverfd, voorzien van zinken zwart geteerde kap
Vlucht 03,30 m.
Wiekenvorm Oudhollands; borden in plaats van zeilen
Wiekenkruis
Bovenas
Kruiwerk Zetelkruiwerk op kogellagers; zelfkruiïng d.m.v. staartvin (klapt weg bij te sterke wind)
Vang -
Inrichting Waaierpomp
Overbrengingen Bovenwiel 19 kammen
Bonkelaar 8 kammen
Poelie op koningsspil Ø 22,5 cm.
Poelie op pompas Ø 12 cm.
Overbrenging was oorspronkelijk bovenwiel-bonkelaar 1:2,38
Tegenwoordig is de overbrenging met de extra v-snaar 1:4,45
Versiering
Op de het molentje is een plaquette aangebracht met de tekst:
Weidemolen “Johan”
Afkomstig uit de voormalige polder de Grote Waal te Hoorn. Met steun van de Kerkmeijer-de Regtstichting te Hoorn op deze plaats vakkundig herbouwd door de molenaars Jan Beers en Coen Rood. Op zaterdag 24 october 1987 opnieuw in gebruik gesteld.
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 12171
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Afkomstig uit Kleine Waal of Weel bij Hoorn, Hoorn
Geschiedenis
Het molentje is oorspronkelijk in 1956 gebouwd bij het Weeltje in Hoorn (polder de Grote Waal) door de firma Wouter Rem uit Wormer. Dit gebeurde met steun van de vereniging “Oud-Hoorn” en de Commissie voor Landelijk Schoon van het Historisch Genootschap Oud-Westfriesland.
Op deze plek hebben reeds eerder weidemolens gestaan. Omstreeks 1900 werd een weidemolentje gebouwd, op een uit gele steentjes bestaand fundament van een voorganger. Tijdens een vliegende storm in het najaar van 1934 sloegen de wieken op hol en werd het molentje geheel tot wrakhout geblazen. De in de nabijgelegen boerenplaats wonende boer Jan de Boer was pachter van het twee hectare grote “poldertje”, dat destijds eigendom was van de familie Demmendaal. Ondanks dat Jan de Boer slechts pachter was – hij hield 13 melkkoeien, wat jongvee en een paard – had hij al met al voor Westfriese begrippen een behoorlijk spul en was hij wel verplicht om ten behoeve van het zo laag gelegen poldertje een nieuw weidemolentje te laten bouwen.
Dat werd – nu op eiken palen met de verdere opbouw van vurenhout – al in 1935 op het dijkje geplaatst. De zonen van Jan de Boer – Cornelis, Jan en Piet - hadden als een der taken het bijhouden van “hun” weidemolentje. Hoe vaak zullen ze vader De Boer niet hebben horen roepen: “Zet het molentje eens stil, het gaat veels te hard”.
In tegenstelling tot het eerste aanbrengertje dat zeiltjes op de wieken had, werkte het tweede molentje met schotjes op de wieken, namelijk één, twee of geen. Ten gevolge van een tekort aan onderhoud woei ook dit weidemolentje tijdens een storm in 1955 total-loss.
Een jaar later werd het derde molentje (de tegenwoordige Johan) opgetrokken, te weten een zogenoemd Rem-molentje. Deze leek echter weinig op zijn voorgangers; die waren als type te vergelijken met het molentje van de Klikjespolder bij Oostwoud.
In 1964 werden de boerderij en opstallen gesloopt omdat ze plaats moesten maken voor de woningbouw Grote Waal. Het molentje werd afgebroken maar vervolgens weer herplaatst op een voor haar wezensvreemde plaats, te weten de dierenweide van het Julianapark te Hoorn. Hier heeft het jarenlang gestaan en de toestand ging zienderogen achteruit. Totdat in 1985 Jan Beers en Coen Rood besloten de molen daar met toestemming van de gemeente Hoorn weg te halen, en weer op te bouwen bij de ijsbaan van Schellinkhout nabij de Grote Molen.
Het molentje werd geplaatst op de reeds aanwezige betonnen fundering van een verdwenen ijzeren watermolentje; de oorspronkelijke betonnen pompbak waar het molentje op stond is in het park achtergebleven en daar later door de gemeente verwijderd. Op zijn nieuwe plaats kreeg het molentje o.a. een nieuwe ondertoren, nieuwe centrifugaalpomp en nieuw wiekenkruis. Het bovenhuis met bovenwiel en bonkelaartje is nog grotendeels origineel. In 1987 werd de restauratie voltooid en kreeg stichting De Westfriese Molens officieel het eigendom. Johan bemaalt “De Pekel”, een lager gelegen gebied van ongeveer 2 ha. waar in het verleden grond is afgegraven ten behoeve van dijkverzwaring. Het gebied is gelegen aan de Zuiderdijk (Westfriese Omringdijk) tussen de Grote Molen en het dorp Schellinkhout. In de wintermaanden staat het onder water omdat het dan gebruikt wordt als ijsbaan. In 1992 is door de molenaars de pomp verlaagd omdat de centrifugaalpomp in de betonnen fundering nauwelijks nog kon malen vanwege de lage waterstand in de Pekel. De oude pomp werd hiertoe verwijderd en een nieuwe, kleinere pomp geplaatst buiten de ondertoren. Het pomphuis is gemonteerd op een houten juk, ongeveer 35 cm lager dan in de oude situatie. De aandrijving geschiedt d.m.v. een v-snaaroverbrenging, welke voor een extra versnelling van 1,9 zorgt. De opvoerhoogte is hiermee sterk vergroot.
De lange afvoerbuis werd nog voorzien van een terugslagklep dichtbij de pomp ten behoeve van een betere waterafvoer bij onregelmatige wind. Aan het eind van de afvoerbuis bevindt zich geen terugslagklep omdat de buis boven het peil van het buitenwater uitmondt. Het deel van de overbrenging buiten de ondertoren wordt afgedekt door een wegneembare houten behuizing.
Het resultaat was dat de molen weer goed kon malen. Er is een pompconstructie gemaakt welke vrij uniek genoemd kan worden bij een dergelijk molentype.
Aanvullingen
Over de naam:
Het molentje is na de laatste verplaatsing vernoemd naar Johan C. Kerkmeijer, oprichter van het naar hem en zijn vrouw genoemde Kerkmeijer-de Regtfonds dat zich ten doel stelt bij te dragen aan het in stand houden van Westfries cultuurbezit.
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zaterdag 19 april 2014

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Johan, Schellinkhout home vorige pagina