Nederlandse Molendatabase  
Leiderdorp, Zuid-Holland
Database nr. 1148
Inventaris nr. ZH051
Naam Meerburgermolen
Bouwjaar 1684 / 2013
Type Grondzeiler
Kenmerken Achtkante Molen
Functie Poldermolen
Ligging Peter van der Voortpad, Leiderdorp
Rijksdriehoek X: 97619 Y: 463196
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Leiderdorp
Kadaster niet bekend
Monumentennummer 41064
Landsch. waarde Zeer groot
Eigenaar Rijnlandse Molenstichting sinds 1972, daarvoor de Room- en Meerburgerpolder
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Bemalen van de Munnikenpolder op vrijwillige basis
Molenaar T.W. 'Bob' Feenstra
Bezoekmogelijkheid Niet bij de redactie bekend.

De Meerburgermolen op zijn nieuwe standplaats! Op de achtergrond de eveneens verplaatste Munnikkenmolen.
Foto: Willem Jans (27-10-2013).
  
Constructie
Romp Eiken achtkant, gedekt met riet, op zeer lage gemetselde voet
Kap Gedekt met riet
Vlucht 16,55 m.
Wiekenvorm Systeem-Dekker op beide roeden
Wiekverbeteringen In 1936 werd op beide roeden het systeem-Dekker aangebracht en dat is sindsdien zo gebleven.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Straathof0242buiten20092014aanw.16.55 m.
klik voor meer info Straathof0120binnen19961996aanw.16.55 m.
klik voor meer info ??buiten19361936200716.65 m.
klik voor meer info ??binnen19361936199616.50 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje051318681927caanw.03.82 m.
Kruiwerk 36 houten rollen; kruirad
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok
Inrichting Gesloten ijzeren scheprad, 3,80 m.; breedte 0,29 m., op ca. 3,50 meter buiten de molen. Fabr. sintelstuk D.A. Schretlen & Co. Leiden (1871).
Overbrengingen Bovenwiel 45 kammen
Bovenschijfloop 21 staven, steek 12,0 cm.
Onderschijfloop 15 staven
Onderwiel 62 kammen, steek 13,0 cm.
Overbrengingsverhouding 1,93 : 1
Molenmaker Claes Jansz. van Staveren en Ary Jacobsz (1684)
Fa. Verbij, Hoogmade (2013)
Versiering
Aardige baard, groen geverfd, wit afgebiesd, met tussen de koppen van de voeghouten op een blauw fond 'AN NO' en daaronder '1684'.

Rood-wit-blauwe windwijzer met een mik in de vorm van een 'Z' (oorspronkelijk gemaakt voor het Zuidwijkse molentje te Wassenaar).
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 12750
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Afkomstig uit Meerburgermolen, Zoeterwoude
Geschiedenis
De molen werd in 1684 ter bemaling van de Room- en Meerburgerpolder gebouwd door Claes Jansz. van Staveren en Ary Jacobsz voor 2175,-

Enige eeuwen heeft deze molen zonder al teveel problemen gefunctioneerd. Pas in de 20ste eeuw kwamen er grote veranderingen, zowel voor molen en omgeving.
Bekend was al dat de bovenas niet origineel voor deze molen was gemaakt, maar niet van welke molen deze dan afkomstig was. Pas bij archiefonderzoek in 2013 is dit duidelijk geworden: de bovenas is besteld voor de molen van de Oranjepolder te Voorschoten. Deze werd in 1926 gesloopt. Aan te nemen is dat de bovenas in of kort na 1926 in de Meerburger is gestoken.
Net als de bovenas is ook het scheprad niet origineel: dit is rond 1936 aangebracht en waarschijnlijk afkomstig van de in dat jaar gesloopte 'Zelden van Pas' van de Elsgeesterpolder onder Sassenheim.

1936 is een cruciaal jaar voor deze molen geweest, want er werden veel verbeteringen toegepast. Niet alleen het stroomlijnsysteem volgens Dekker, maar ook nieuwe gelaste roeden, wat toen nog vrijwel niet was toegepast. Uit het polderarchief is duidelijk geworden dat deze op initiatief van A.J. Dekker zijn besteld. Voorts werden hier ook de onderlagers volgens de ideen van Dekker verbeterd.
Door al deze moderniseringen leefde de molen, die tot die tijd in matige staat had verkeerd, totaal op.

In 1951 is er een hulpaandrijving met dieselmotor opgesteld. Deze kreeg de polder van het rijk, ter compensatie van de door het dijklichaam van de nieuwe rijksweg 4a (tegenwoordig A4) verminderde windvang. Die motor werd in 1972 na de aankoop door de Rijnlandse Molenstichting direct verwijderd.

De molen is, getuige ook het opvallend grote raam op de begane grond, lang geleden bewoond geweest, maar heeft ook een zomerhuisje gehad. Dat huisje was anno 2007 allang verdwenen (in het ZH-molenboek van 1961 is het nog te zien); aan de polderzijde bleef een schuurtje over (dat tenslotte zeer bouwvallig was).

Al zeer lang stond de Meerburger ingeklemd tussen de ter plaatse verhoogde autosnelweg A4 en het na 1970 aangelegde industrieterrein van Zoeterwoude-Rijndijk. Gezien de geplande uitbreiding van het industrieterrein, de aanleg van sportvelden en nieuwe werkzaamheden aan de A4, werd de locatie onhoudbaar.
In 2007 werd de molen van de plek, waar hij sinds 1684 stond, weggehaald, zij het voorlopig: een goed alternatief binnen de gemeente Zoeterwoude liet zich niet vinden; de in mei 2005 overeengekomen plaats in de Papenwegse polder te Wassenaar bleek eveneens niet te voldoen. In de zomer van 2007 werd besloten, deze molen te verplaatsen naar Leiderdorp, zij het dat dit niet op korte termijn kon gebeuren. Voorlopig zou de molen, net als dat eerder bij de Bosmolen was gebeurd, bij molenmakerij Verbij worden gestald in afwachting van een definitieve plek.

Op 20 augustus 2007 begon de fa. Verbij met de ontmanteling. Op 31 augustus werd de operatie voltooid met het afnemen van de kap (compleet met n roede) en het verwijderen van het achtkant. De molen kreeg bij de fa. Verbij een tijdelijke plek in afwachting van herplaatsing elders.

Na ruim zes jaar als complete romp met kap en n opgehekte roede bij Verbij te hebben gestaan, volgde op 26 september 2013 de verplaatsing naar de nieuwe locatie in de Munnikenpolder. Daar was uiteraard eerst een nieuwe fundering met waterlopen gemaakt.

Tot begin 2014 was het opnieuw even stil, maar in het voorjaar dat jaar werd de molen geheel maalvaardig gemaakt. Op 17 april werd de molen opgeleverd. Op 19 juli 2014 werd de molen, tegelijk met de Munnikenmolen, officieel in gebruik genomen.


De molen werd bemalen door enige generaties Van Tol:
D. van Tol (1892 - 1906)
Cornelis van Tol (1907 - 1941*)
Gerrit van Tol (1941 - ?)
* Cornelis van Tol kwam in januari 1941 tragisch om het leven, toen hij vlakbij de molen werd gegrepen door een trein. Hij wilde iemand te hulp schieten die door het ijs was gezakt.
Aanvullingen
Over de naam:
Deze molen wordt vernoemd naar de polder die hij kon bemalen, maar waar hij nu niet meer staat.
Literatuurverwijzingen:
Dick Kenbeek, 'De Meerburger molen op doorreis', in: Molenwereld 108 (2007) 369 - 373.
Dick Kenbeek, 'De Meerburgermolen naar zijn nieuwe locatie (1)', in: Molenwereld 175(2013) 400.
Dick Kenbeek, 'De Meerburgermolen naar zijn nieuwe locatie (2)', in: Molenwereld 176 (2013) 434 - 438.

© Foto: Rob Pols (27-10-2013).

© Foto: Rob Pols (27-10-2013).

© De Meerburgermolen tijdelijk bij Verbij Molenbouw.
Foto: Piet Glasbergen (25-1-2013).

© De molen nog op zijn oude plaats in Zoeterwoude.
Foto: Leo Middelkoop (19-8-2006).

© De molen nog op zijn oude plaats in Zoeterwoude.
Foto: A. Hoogduin.
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zondag 27 juli 2014 | Geschiedenis

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Meerburgermolen, Leiderdorp home vorige pagina