Nederlandse Molendatabase
Vlist, Zuid-Holland
Database nr. 1124
Inventaris nr. ZH104
Ten-Bruggencatenr. 01793 bis
Naam De Bachtenaar
Bouwjaar 1714
Type Wipmolen
Kenmerken Wipmolen
Functie Poldermolen
Ligging West Vlisterdijk 64a
2855 AK Vlist
Rijksdriehoek X: 116001 Y: 442755
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Bergambacht
Kadaster Gemeente Bergambacht, sectie C, nr. 128
Monumentennummer 9019
Landsch. waarde Bijzonder groot; zeer fraai in de wind en het zicht gelegen
Eigenaar Peter de Bruin / Hilda van der Sluis
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Bemalen van de polder Bergambacht, thans op vrijwillige basis; woning
Molenaar Peter de Bruin
Telefoon 0182-601075
Bezoekmogelijkheid Op afspraak

Foto: Willem Jans (13-10-2001).
Constructie
Romp Ondertoren, gedekt met riet, op veldmuren van 0,70 m.
Kap Bovenhuis donkergroen geverfd; kap gedekt met gepotdekselde planken
Vlucht 26,90 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Straathof0017buiten19841987aanw.27.15 m.
klik voor meer info Straathof0016binnen19841987aanw.27.00 m.
klik voor meer info Pot1746buiten18951896?198727.00 m.
klik voor meer info Pot1406binnen18831883?198726.90 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje085318731873?aanw.05.85 m.
Kruiwerk Zetelkruiwerk met neuten; kruirad
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; evenaar; kneppel
Inrichting Open ijzeren scheprad buiten de molen, Ø 6,30 m.; breed 0,52 m.
Woning in de molen
Overbrengingen Bovenwiel 64 kammen
Bovenschijf 31 staven
Onderschijf 24 staven
Onderwiel 83 kammen
Overbrengingsverhouding 1,68 : 1
Verwijzingen
Eigen website De Bachtenaar
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Polder Bergambacht, deel Bovenberg, De Bachtenaar (1e), Bergambacht
Geschiedenis
De eerste molen die op deze plaats stond, werd gebouwd in 1487. De huidge molen werd waarschijnlijk gebouwd in 1714.
Oorspronkelijke bestemming was het bemalen van de polder Bergambacht op de Vlistboezem. Deze polder werd - tot de ingebruikname van een mechanisch gemaal in 1926 - tevens op de Lek bemalen door twee ondermolens en één bovenmolen. Tot 1917 kon bovendien nog een bovenste molen worden ingeschakeld.
Tot 1879 maakte de Bachtenaar deel uit van een gang van molens, die uitmaalden op de Hollandse IJssel. In dat jaar werd het stoomschepradgemaal P.J. Smits in gebruik genomen. Dit gebouw, aan de Hoogstraat 133 te Haastrecht draagt nu de naam Aletta.
Langs de Vlist bij Haastrecht (Oost Vlisterdijk 1) is nog de zgn. "Zesde Molen" aanwezig. Langs de Bilwijkerweg, vanaf de Vlist, richting Stolwijk, is nog de onderbouw te zien van een andere molen van die molengang, de zgn. Molen van Hol.

Tot mei 1939 werd door de Bachtenaar het water uit een gebied met een oppervlakte van zo'n 2570 hectare opgevoerd tot een hoogte van tussen de 1 meter en 1.30 meter.
Tussen mei 1939 en 1941 heeft de molen niet gefunctioneerd. In 1941 werd hij weer in gebruik gesteld, als gevolg van brandstofschaarste. Deze periode duurde tot 1946. Daarna volgden stilstand en verval.

Eigenaar van de Bachtenaar was van 1961 tot 1976 de gemeente Bergambacht. In 1963 en 1964 werd een voornamelijk uitwendige restauratie uitgevoerd, waarna de molen weer in redelijke staat verkeerde. Hierna volgde weer een periode van matig onderhoud.

In 1976 gebeurde er iets opmerkelijks: de gemeente verkocht de molen aan het echtpaar Oskam, dat al jaren deze molen als woning huurde. Vervolgens is De Bachtenaar in een tijdsbestek van tien jaar, door de ongekende zelfwerkzaamheid van Herman en Esther Oskam (met assistentie van vele anderen) van een 'dode molen' tot een schitterend maalvaardig monument geworden en was daarna zeer vaak in bedrijf te zien.

In de zomer van 2009 heeft de familie Oskam de molen verkocht; inmiddels wordt deze door de nieuwe eigenaren bewoond. 
Aanvullingen
Overige wetenswaardigheden:
Hoewel formeel gelegen in de gemeente Bergambacht, valt de molen in de praktijk (o.m. voor de post) onder Vlist.
Uniek aan deze molen:

Vermoedelijk de eerste molen in Nederland die door een gemeente is verkocht aan een particulier. In dit geval met ongekend goed resultaat!

Literatuurverwijzingen:
Dick Kenbeek, 'Haastrecht 12-12-12, wisseling van de wacht', in: Molenwereld 174 (2013) 366 - 377.
Overige foto's

© Foto: Wout van Groenestijn (26-2-2005).

© Foto: Frits Kruishaar (12-5-2012).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zondag 6 oktober 2013 | Aanvullingen

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Bachtenaar, Vlist home vorige pagina