Nederlandse Molendatabase  
Streefkerk, Zuid-Holland
Database nr. 1120
Inventaris nr. ZH162
Naam Oude Weteringmolen
Bouwjaar 1751 of eerder
Type Wipmolen
Kenmerken Wipmolen
Functie Poldermolen
Ligging Beneden Tiendweg 10
2959 BA Streefkerk
Rijksdriehoek X: 110166 Y: 433757
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Molenwaard
Kadaster Gemeente Streefkerk, sectie A, nr. 3096
Monumentennummer 34925
Landsch. waarde Zeer groot
Eigenaar SIMAV sinds 1957, daarvoor de polder Streefkerk & Kortenbroek
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig in circuit
Omwentelingen 2009: 130.532
2010: 0 (restauratie)
2011: 137.623
2012: 177.709
2013: 217.916
Bestemming Vh. Bemalen van de polder Streefkerk en Kortenbroek (1e trap), thans buiten bedrijf, recreatiewoning
Molenaar Cees Noorlander
Bezoekmogelijkheid Op afspraak

Foto: W. Jans (08-03-2008).   
Constructie
Romp Ondertoren, gedekt met riet, op veldmuren van 0,50 m.
Kap Bovenhuis zwart geteerd; kap gedekt met gepotdekselde planken
Vlucht 25,80 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0180buiten19761976aanw.25.80 m.
klik voor meer info Derckx0181binnen19761976aanw.25.80 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Sterkman & Zn, wed.A.?186.?aanw.05.64 m.
Kruiwerk Zetelkruiwerk; kruirad met hoge bank
Vang Vaste Vlaamse blokvang uit vijf stukken; vangbalk met haak; evenaar
Inrichting Open ijzeren scheprad buiten de molen, Ø 5,94 m.; breedte 0,52 m.
Woning in de molen
Overbrengingen Bovenwiel 67 kammen
Bovenschijfloop 37 staven
Onderschijfloop 23 staven
Onderwiel 82 kammen
Overbrengingsverhouding 1,97 : 1
Molenmaker Fa. de Gelder, Arkel (1976/77)
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 01495
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Geschiedenis
Dit is de zuidelijkste van de drie ondermolens die bijna twee eeuwen de waterhuishouding van de polder Streefkerk en Kortenbroek verzorgde. Twee bovenmolens maalden vervolgens water in een hoge boezem, waarna dat via een sluis op de Lek werd geloosd. Opvoerhoogte zomerpeil: 1,20 m, winterpeil 1,40 m.

Op 11 juni 1759 werd het maken van nieuwe wielbakken voor de Oude Weteringmolen en de Hoge Tiendwegmolen aanbesteed. De laagste inschrijver was Cornelis Noordegraaf, metselaar te Oud-Alblas, die de werkzaamheden aannam voor € 525,-.
Op 21 mei 1783 werd een openbare inschrijving gehouden voor het vernieuwen van de voorwaterloop en een gedeelte van de krimpmuur. Het werk werd weer uitgevoerd door Cornelis Noordegraaf, nu voor € 578,-.

Op 22 juni 1846 werd voorgesteld de molen vijftig duim te verhogen en het scheprad dertien duim te lichten Door de geringe tasting zou weliswaar het rendement van het scheprad verminderen, maar de dan gunstigere afschothoek van de schoepen werd van meer belang geacht. Hoewel daarvan uit de voorhanden zijnde stukken niets blijkt, is het evenwel ook mogelijk dat met het hoger plaatsen van het scheprad ook de schoepen evenredig werden verlengd waardoor de diameter met circa 26 duim zou zijn toegenomen. Misschien heeft een en ander verband gehouden met de wens de lage boezem, waarop de molen uitsloeg, hoger op te malen dan tot dusver gebruikelijk was. Dat zou ook de verhoging van de molen en de molenwerf verklaren. Deze werkzaamheden werden in 1847 uitgevoerd. Toen de molen op de vijzels stond, werd meteen een muurplaat vernieuwd.
Uit een opsomming van te repareren zaken blijkt dat er in 1879 in of bij de molen een stenen bakoven in gebruik was.

In 1951 werd de groep van drie onder- en twee bovenmolens van de polder Streefkerk en Kortenbroek buiten bedrijf gesteld. Voor deze vijf molens brak een zware tijd aan van stilstand en tenslotte ernstig verval. De drie ondermolens, met daarbij dus de Oude Weteringmolen, bleven overeind, al was de toestand omstreeks 1970 erg slecht. De twee bovenmolens raakten eveneens sterk in verval en zijn beide verbrand.

In april 1975 begon molenmakerij De Gelder in opdracht van de SIMAV met een zeer ingrijpende restauratie. Roeden met hekwerk en borden, beplanking van bovenhuis en kap, de complete staart, penbalk, vangstukken, schoepen van het scheprad en het rietdek van de ondertoren vervangen. Daarnaast werd nog metselwerk uitgevoerd aan de waterlopen en veldmuren.
Na de restauratie werd de molen op 2 september 1976 officieel in bedrijf gesteld. Op dezelfde dag werden ook de Stijve Molen te Meerkerk en de Bonk te Lexmond officieel in bedrijf gesteld.

Enkele jaren na de restauratie van de Oude Weteringmolen bleek vervanging van de voegburrie noodzakelijk waardoor de molen, die tot dan vrijwel wekelijks draaide, opnieuw stil kwam te staan. Het mankement werd in de zomer van 1989 hersteld waarbij nieuwe voegburriebalken, kalven en steenburriebalken werden aangebracht.

In april 2010 werd begonnen met herstel van de waterlopen. De toog boven de achterwaterloop werd geheel vervangen; ook werd de molenwerf opgehoogd.
Minstens zo belangrijk was de behandeling van delen van het bovenhuis tegen de bonte knaagkever. Delen van windpeluw, boventafelement en achterzomer werden uitgehakt en vervolgens aangegoten met epoxyhars.
Aanvullingen
Trivia:
Sedert jaren is aan de zuidzijde een klompenhok tegen de molen geplaatst. Dit is gemaakt ten tijde van molenaar Adriaan 'Ot' van Houwelingen (die later lange tijd molenaar was van de Voorste molen van Groot-Ammers). Eerder stond het klompenrek aan de noordzijde tegen de molen. Van Houwelingen wilde het klompenhok als keukentje gebruiken maar aan de noordzijde was dit te koud. Een verzoek een nieuw klompenhok aan de zuidzijde te bouwen werd door het polderbestuur afgewezen.
Op enig moment maalde de molen op het NW; het had de gehele dag hard gelopen maar de wind raakte er van lieverlee uit. Toen de molen nog maar langzaam liep brak een roed en die viel bóvenop het klompenhok. Dat laatste ging geheel verloren. Als gevolg verscheen later alsnog het klompenhok aan de zuidzijde.

© Foto: Joop Vendrig (10-11-2002).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: maandag 5 mei 2014 | Tellerstand

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Oude Weteringmolen, Streefkerk home vorige pagina