Nederlandse Molendatabase  
Streefkerk, Zuid-Holland
Database nr. 1116
Inventaris nr. ZH165
Naam Broekmolen
Bouwjaar 1581
Type Wipmolen
Kenmerken Wipmolen
Functie Poldermolen
Ligging Achterdijk 1
2959 LC Streefkerk
Rijksdriehoek X: 110675 Y: 432851
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Molenwaard
Kadaster Gemeente Streefkerk, sectie A, nr. 2054
Monumentennummer 34922
Landsch. waarde Bijzonder groot
Eigenaar SIMAV sinds 1-02-2008; daarvoor Waterschap Rivierenland sinds 2005
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Omwentelingen 2009: 0 (stilgezet)
2010: 0 (restauratie)
2011: 0 (restauratie)
2012: 175.000
Bestemming Bemalen van de afdeling Kortenbroek van de polder Streefkerk en Kortenbroek, thans op vrijwillige basis; woning
Molenaar Emile Noothout
Bezoekmogelijkheid In de regel zaterdag

© Foto: Rob Pols (15-7-2006).   
Constructie
Romp Ondertoren gedekt met riet
Kap Bovenhuis zwart geteerd; kap gedekt met gepotdekselde planken
Vlucht 25,00 m.
Wiekenvorm Systeem Faul met steekborden op beide roeden
Wiekverbeteringen Deze molen kreeg in 1948, als eerste poldermolen in Nederland, op beide roeden het systeem-Faul (fokwieken) met steekborden.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Pannevisg.n.binnen??198124.40 m.
klik voor meer info Derckx0408buiten19811981aanw.25.00 m.
klik voor meer info Derckx0409binnen19811981aanw.24.80 m.
klik voor meer info Pot1087buiten18771877?198124.40 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Sterkman & Zn, wed.A.?18641864?aanw.05.58 m.
Kruiwerk Zetelkruiwerk; kruirad
Vang Vaste Vlaamse blokvang uit vijf stukken; vangbalk met haak; evenaar
Inrichting Open ijzeren scheprad buiten de molen, 5,50 m.; breedte 0,35 m.
Woning in de molen
Overbrengingen Bovenwiel 68 kammen
Bovenschijfloop 35 staven, steek 12,8 cm.
Onderschijfloop 23 staven
Onderwiel 94 kammen, steek 15,4 cm.
Overbrengingsverhouding 2,10 : 1
Molenmaker Fa. De Gelder (2011)
Versiering
Bovenhuis en wiekenkruis van deze molen zijn geheel geteerd, met als opvallende accenten de witte borstnaald en consoles.
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 01496
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Geschiedenis
Op de plaats van de huidige molen stond vr 1581 al een molen. In een resolutie uit dat jaar, handelend over de schouw over de kunstwerken van het waterschap, is al sprake van de Broeckmolen.
Deze molen bemaalde het gedeelte Kortenbroek van de polder Streefkerk op de lage boezem van de Nederwaard; het andere, veel grotere deel van de polder werd bemalen door een groep van vijf molens, die in twee trappen via een hoge boezem haar water loosde op de Lek.

In 1948 kreeg deze molen het toen vrijwel nieuwe systeem-Faul, beter bekend geworden als fokwieken; zowel vr als na het aanbrengen hiervan werden uitvoerige metingen verricht over de effecten van dit systeem. Hieruit bleek dat de molen dankzij de fokken al bij aanmerkelijk minder wind kon malen.

Na de buitengebruikstelling in 1957 werd de polder verplicht de Broekmolen in maalvaardige staat te houden. Zo ontsnapte deze molen aan het noodlot van de andere vijf molens van deze polder: intens verval en (in twee gevallen) een fatale brand.

In de samenstelling van de zijbinten van dit bovenhuis is een opvallende constructiefout gemaakt: de twee paren achterste steekbanden zijn 'trekkend' in plaats van 'stekend' geplaatst.
De twee onderste kapdelen zijn genageld op een plank, rustend op een vijftal klossen die zijn aangebracht langs de buitenzijde van de daklijsten. Bij de overige wipmolens van deze polder komt (en kwam) deze constructiemethode ook voor, evenals (tot 1979) bij de Achterlandse Molen van de polder Liesveld.

In november 2008 werd de molen stilgezet vanwege de algeheel slechte staat van het bovenhuis en moest vervolgens enige tijd wachten op herstel.

In mei 2010 werd met deze grote klus begonnen. Omdat het oude bovenhuis niet in zijn geheel over de weg mocht worden vervoerd werd dit, nadat de roeden waren gestreken, ter plekke in onderdelen uit elkaar gehaald. Dit gebeurde voornamelijk op 24 juni 2010.
Bij demontage bleek de constructie bijzonder slecht; duidelijk was, dat dit bovenhuis vrijwel geheel moest worden vernieuwd. Het verbod om dit in zijn geheel te vervoeren was dan ook bepaald terecht!

In de werkplaats van de fa. De Gelder werd vervolgens, met behoud van enige oude constructiedelen, een nieuw en hecht bovenhuis gemaakt.
In de vroege ochtend van 14 oktober 2011 werd dit, tegelijk met het eveneens vernieuwde bovenhuis van de Wingerdse molen te Bleskensgraaf, op transport gezet. Nadat eerst het bovenhuis was geplaatst, volgde het steken van de roeden. Sinds deze grote restauratie is de molen weer regelmatig in bedrijf.

De broers Cor en Jan Noorlander, die vele jaren deze molen lieten malen, stopten hiermee in december 2013.
Aanvullingen
Over de naam:
De aanduiding 'Broekmolen' is al in gebruik sinds de 16e eeuw. Deze molen bemaalt het onderdeel Kortenbroek van de Polder Streefkerk en Kortenbroek, vandaar de naam.

© Foto: P. Broekzitter (27-12-2004).

© Foto: Martijn Scholtens (mei 2007).

© Foto: Frits Kruishaar (25-7-2012).

© Foto: Frits Kruishaar (25-7-2012).

© Foto: John Scholte (2-8-2011).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: maandag 21 april 2014 | Molenaar

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Broekmolen, Streefkerk home vorige pagina