Nederlandse Molendatabase
Streefkerk, Zuid-Holland
1116
Broekmolen
1581
Wipmolen
Wipmolen
Poldermolen
Achterdijk 1
2959 LC Streefkerk
X: 110675 Y: 432851
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Molenwaard
Gemeente Streefkerk, sectie A, nr. 2054
SIMAV
SIMAV is eigenaar sinds 1-02-2008; daarvoor Waterschap Rivierenland sinds 2005
Maalvaardig

2013: 267.164
2012: 175.000
2011: 0 (restauratie)
2010: 0 (restauratie)
Bemalen van de afdeling Kortenbroek van de polder Streefkerk en Kortenbroek, thans op vrijwillige basis; woning
Emile Noothout
In de regel zaterdag
Bijzonder groot
ZH165
01496
34922
Constructie
Ondertoren gedekt met riet
Bovenhuis zwart geteerd; kap gedekt met gepotdekselde planken
25,00 m.
Systeem-Fauël met steekborden op beide roeden
Deze molen kreeg in 1948, als eerste poldermolen in Nederland, op beide roeden het systeem-Fauël (fokwieken) met steekborden.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Pannevisg.n.binnen??198124.40 m.
klik voor meer info Derckx0408buiten19811981aanw.25.00 m.
klik voor meer info Derckx0409binnen19811981aanw.24.80 m.
klik voor meer info Pot1087buiten18771877?198124.40 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Sterkman & Zn, wed. A.?18641864?aanw.05.58 m.
Zetelkruiwerk; kruirad
Vaste Vlaamse blokvang uit vijf stukken; vangbalk met haak; evenaar
Open ijzeren scheprad buiten de molen, Ø 5,50 m.; breedte 0,35 m.
Woning in de molen
Bovenwiel 68 kammen
Bovenschijfloop 35 staven, steek 12,8 cm.
Onderschijfloop 23 staven
Onderwiel 94 kammen, steek 15,4 cm.
Overbrengingsverhouding 2,10 : 1
Fa. De Gelder (2011)
Bovenhuis en wiekenkruis van deze molen zijn geheel geteerd, met als opvallende accenten de witte borstnaald en consoles.
Verwijzingen
Geschiedenis
Op de plaats van de huidige molen stond vóór 1581 al een molen. In een resolutie uit dat jaar, handelend over de schouw over de kunstwerken van het waterschap, is al sprake van ‘de Broeckmolen’.
Deze molen bemaalde het gedeelte Kortenbroek van de polder Streefkerk op de lage boezem van de Nederwaard; het andere, veel grotere deel van de polder werd bemalen door een groep van vijf molens, die in twee trappen via een hoge boezem haar water loosde op de Lek.

In 1948 kreeg deze molen het toen vrijwel nieuwe systeem-Fauël, beter bekend geworden als fokwieken; zowel vóór als na het aanbrengen hiervan werden uitvoerige metingen verricht over de effecten van dit systeem. Hieruit bleek dat de molen dankzij de fokken al bij aanmerkelijk minder wind kon malen.

Na de buitengebruikstelling in 1957 werd de polder verplicht de Broekmolen in maalvaardige staat te houden. Zo ontsnapte deze molen aan het noodlot van de andere vijf molens van deze polder: intens verval en (in twee gevallen) een fatale brand.

In de samenstelling van de zijbinten van dit bovenhuis is een opvallende constructiefout gemaakt: de twee paren achterste steekbanden zijn 'trekkend' in plaats van 'stekend' geplaatst.
De twee onderste kapdelen zijn genageld op een plank, rustend op een vijftal klossen die zijn aangebracht langs de buitenzijde van de daklijsten. Bij de overige wipmolens van deze polder komt (en kwam) deze constructiemethode ook voor, evenals (tot 1979) bij de Achterlandse Molen van de polder Liesveld.

In november 2008 werd de molen stilgezet vanwege de algeheel slechte staat van het bovenhuis en moest vervolgens enige tijd wachten op herstel.

In mei 2010 werd met deze grote klus begonnen. Omdat het oude bovenhuis niet in zijn geheel over de weg mocht worden vervoerd werd dit, nadat de roeden waren gestreken, ter plekke uit elkaar gehaald. Dit gebeurde voornamelijk op 24 juni 2010.
Bij demontage bleek de constructie bijzonder slecht en vrijwel geheel aan vernieuwing toe; het verbod om dit bovenhuis over de weg te vervoeren was dan ook helemaal terecht!

In de werkplaats van de fa. De Gelder werd vervolgens, met behoud van enige oude constructiedelen, een nieuw en hecht bovenhuis gemaakt.
In de zeer vroege ochtend van 14 oktober 2011 werd dit, tegelijk met het eveneens vernieuwde bovenhuis van de Wingerdse molen te Bleskensgraaf, op transport gezet. Nadat eerst het bovenhuis was geplaatst, volgde het steken van de roeden. Sinds deze grote restauratie is de molen weer regelmatig in bedrijf.

In augustus 2012 werd de molen opnieuw stilgezet omdat de ondertoren moest worden gerestaureerd. Zo is zeer zorgvuldig de originele kleurstelling van de woning gereconstrueerd. Dit werk werd voltooid in februari 2013.

De broers Cor en Jan Noorlander, die deze molen vele jaren lieten malen, beëindigden hun werkzaamheden in december 2013 vanwege hun gevorderde leeftijd.
Aanvullingen

De aanduiding 'Broekmolen' is al in gebruik sinds de 16e eeuw.
Overige foto's
Broekmolen, Streefkerk, De molen in vol bedrijf.  Foto: Willem Jans (8-3-2008).
Broekmolen, Streefkerk, Foto: Abel van Loenen (19-4-2014).
© Foto: Abel van Loenen (19-4-2014).
Broekmolen, Streefkerk, Foto: Martijn Scholtens (mei 2007).
© Foto: Martijn Scholtens (mei 2007).
Broekmolen, Streefkerk, Foto: Frits Kruishaar (25-7-2012).
© Foto: Frits Kruishaar (25-7-2012).
Broekmolen, Streefkerk, Foto
© Foto's: Abel van Loenen (19-4-2014).
Broekmolen, Streefkerk, Foto: Annieta de Jong (12-3-2013).
Broekmolen, Streefkerk, Foto: John Scholte (2-8-2011).
© Foto: John Scholte (2-8-2011).
Draag zelf bij
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Broekmolen, Streefkerk home vorige pagina