Nederlandse Molendatabase
Schiedam, Zuid-Holland
Database nr. 1108
Inventaris nr. ZH118
Ten-Bruggencatenr. 01173
Naam De Vrijheid
Bouwjaar 1785
Type Stellingmolen
Kenmerken Ronde stenen molen
Functie Korenmolen
Ligging Noordvest 40
3111 PH Schiedam
Rijksdriehoek X: 86726 Y: 437272
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Schiedam
Kadaster Gemeente Schiedam, sectie A, nr. 761
Monumentennummer 33268
Landsch. waarde Groot
Eigenaar Gemeente Schiedam
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Omwentelingen 2009: 626.843
2010: 750.593
2011: 628.212
2012: 643.851
2013: 909.679
Bestemming Het malen van graan op professionele basis
Molenaar Bas Batenburg / Theo de Rooij
Telefoon 010-4260044
Bezoekmogelijkheid Alleen op de Nationale Molendag

© Foto: Theo de Rooij (11-5-2012).
Constructie
Romp Ronde stenen molen
Kap Gedekt met gepotdekselde planken
Vlucht 26,60 m.
Wiekenvorm Systeem Fauël met automatische remkleppen en steekborden op beide roeden
Wiekverbeteringen Deze molen kreeg in de zomer van 1975 het systeem-Fauël (fokwieken) met automatische remkleppen op de binnenroede. In 1976 gebeurde dit bij de buitenroede.
In 1979, toen nieuwe roeden werden gestoken (en de oude mé t de fokken naar De Drie Koornbloemen verhuisden), werden opnieuw fokken met automatische remkleppen aangebracht.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0293buiten19781979aanw.26.60 m.
klik voor meer info Derckx0294binnen19781979aanw.26.40 m.
klik voor meer info Bremer0141binnen19681973197926.60 m.
klik voor meer info Bremer0142buiten19681973197926.60 m.
klik voor meer info Pot1957binnen19031903?196626.70 m.
klik voor meer info Pot1699buiten18941894?196626.80 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Noletg.n.18381838aanw.03.82 m.
Kruiwerk Engels met 40 rollen; kruirad
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel
Inrichting Drie koppel 17der stenen waarvan één met hulpaandrijving, slijpsteen, drie mengketels, AZOzeef, pletwals, elevator, graanreiniger, steenuitlezer, tien silo's met een totale opslag van ruim 70 ton, glijgoot vanaf maalzolder tot begane grond, centraal stofzuigersysteem, afzuigsysteem (voor alle koppels, mengketels, elevator en silo's), elektrische (lui)lier, afschietwerk, zakkenklopper. 
Overbrengingen Bovenwiel 86 kammen
Bovenschijfloop 45 staven, steek 10.3 cm
Spoorwiel 117 kammen
Steenschijflopen 2 x 41 en 1 x 40 staven, steek 8.4 cm
Overbrengingsverhouding 1 : 5,45 resp. 1 : 5,59
Hoogte van de stelling: 18,50 m.
Versiering
Op een gevelsteen aan de straatzijde staat Pallas Athena, godin van de vrijheid, afgebeeld.
Daaronder een vlakke steen met het opschrift:
"De eerste steenen syn gelegt
door
Ian Beukers
Hendrik Meyer
en
Abraham Lucas Iansz
op den 30 mey 1785".
Verwijzingen
Eigen website De Vrijheid
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Geschiedenis
De molen was oorspronkelijk een brandersmolen en maakte deel uit van de vroegere krans van 19 molens om de oude stad.

De molen was tot ca. 1950 in bedrijf voor het malen van graan. Daarna ging de staat van onderhoud achteruit: zo werden in 1966 beide roeden gestreken.

Evengoed waren er plannen voor herstel. In 1968 werden nieuwe roeden besteld en ook geleverd. Vervolgens gebeurde er niets en lagen deze roeden bijna vier jaar naast de molen op de kade.
Hierin kwam verandering, nadat de molen in 1972 was aangekocht door de gemeente Schiedam. Toen volgde namelijk een restauratie waarbij tot slot een maalvaardige molen werd opgeleverd. Bijzonder belangrijk was de inzet van vele vrijwilligers: de van binnen verwaarloosde en vervuilde molen werd zolder voor zolder geheel schoongemaakt en waar nodig hersteld.

Al snel was niet alleen sprake van een maalvaardige, maar ook van een malende molen: op 1 juli 1974 werd een bedrijf gestart door molenaar Fré Kodde; de officiële in gebruikname was op 5 november dat jaar. Geëxploiteerd door de Stichting Molen De Vrijheid werd er weer volop geleverd voor het Echte Bakkersgilde. Later kwamen daar moutmeel en rogge voor de ambachtelijke jeneverindustrie, vanouds in Schiedam prominent aanwezig, bij.

Ruim 25 jaar functioneerde De Vrijheid met veel succes. Helaas kwam door het plotselinge overlijden van Niek Boekestijn jr., die per 1 april 1999 de bedrijfsvoering in Schiedam had overgenomen, een voorlopig einde aan het zeer produktieve bestaan van deze molen. Daarna draaide de molen nog wel regelmatig, maar gemalen werd er niet vaak meer.
Dit veranderde weer in 2009: de molen kwam weer in bedrijf en sindsdien wordt er mais, rogge, mout, tarwe en spelt voor diverse bakkers en branderijen in en om Schiedam gemalen.

Wat betreft het vorige stel roeden van deze molen is er iets opmerkelijks gebeurd: in 1968 waren nieuwe roeden voor deze molen afgeleverd, maar die werden door omstandheden pas na enige jaren gestoken. In 1979 verhuisde dit stel naar de nabijgelegen molen De Drie Koornbloemen (die toen geheel werd gerestaureerd) en kreeg De Vrijheid twee nieuwe roeden. Dit in verband met aanpassingen aan het maalbedrijf.
Dit is één van de zeer weinige keren geweest, dat gelaste roeden van molen zijn verhuisd.

In april 2012 werden beide Derckx-roeden verwijderd om op de grond geheel na te worden gekeken. Op 3 mei werden zij weer gestoken en opgehekt; op 7 mei werden de nieuwe fokken aangebracht, waarna de molen als vanouds weer aan de slag kon.
Aanvullingen
Over de naam:
De naam 'De Vrijheid' is bij de bouw in 1785 gegeven uit sympathie voor en solidariteit met de toen jonge Verenigde Staten van Amerika. Dat land had zich net losgemaakt van Engeland.
Een soortgelijke molen in Schiedam kreeg bij de bouw in 1792 de naam "Washington".
Uniek aan deze molen:
De (zeer korte) bovenas is de op één na oudste nog draaiende as in Nederland en de oudste gedateerde.
Overige foto's

© Malend met twee koppels op een gedenkwaardige zondagmiddag in februari!
Foto: Rob Pols (13-2-2005).

© De in de tekst genoemde Nolet-bovenas.
Foto: Rob Pols (25-4-2004).

© Foto: Rob Pols (30-9-2007).

© Foto: Theo de Rooij (20-9-2012).

© Foto boven: Theo de Rooij (7-9-2012).
Foto onder: Robert van 't Geloof (11-11-2013).

© Foto's: Vincent Mepschen (15-6-2013).

© De Vrijheid vermoedelijk kort na 1900. Foto: n.n. (coll. Rob Pols).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: donderdag 13 november 2014 | Foto

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Vrijheid, Schiedam home vorige pagina