Nederlandse Molendatabase
Schiedam, Zuid-Holland
Database nr. 1107
Inventaris nr. ZH118A
Ten-Bruggencatenr. 01174
Naam De Noord
Bouwjaar 1803 / 1962
Type Stellingmolen
Kenmerken Ronde stenen molen
Functie Korenmolen
Ligging Noordvest 38
3111 PH Schiedam
Rijksdriehoek X: 86883 Y: 437358
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Schiedam
Kadaster Gemeente Schiedam, sectie A, nr. 762
Monumentennummer 33266
Landsch. waarde Groot
Eigenaar Gemeente Schiedam sinds 1945, daarvoor de fam. Treurniet
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Omwentelingen 2010: 198.073
2011: 205.667
2012: 210.191
2013: 233.824
Bestemming Vh. het malen van graan, thans buiten bedrijf; restaurant
Molenaar Rob Batenburg / Rob Potter e.a.
Bezoekmogelijkheid Het maalgedeelte is in principe niet te bezichtigen.
Onderin de molen is een specialiteitenrestaurant (€€€) gevestigd.

© Foto: Rob Pols (13-3-2005).
Constructie
Romp Ronde stenen molen
Kap Gedekt met dakleer
Vlucht 26,60 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Deze molen heeft bij de reconstructie van 1962 geen wiekverbetering gekregen. Vóór 1937 was hier ook Oud-Hollandse ophekking.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Vaags0131binnen20052005aanw.26.55 m.
klik voor meer info Buurma0208Buiten19871988aanw.26.60 m.
klik voor meer info Bremer0056buiten19621962198826.50 m.
klik voor meer info Bremer0055binnen19621962200526.50 m.
klik voor meer info Pot1666buiten18921892?1937?26.90 m.
klik voor meer info Pot1528buiten18881888?1937?26.90 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Koning020219101962aanw.05.30 m.
Kruiwerk 48 ijzeren rollen; kruirad
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vijf stukken; vangbalk met haak; vangstok
Inrichting Twee koppel 17der kunststenen, één koppel 17der blauwe stenen; sleepluiwerk
Overbrengingen Bovenwiel 65 kammen
Bovenbonkelaar 33 kammen, steek 12,7 cm.
Spoorwiel 117 kammen
Steenschijflopen 33 staven, steek 8,6 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 6,98
Hoogte van de stelling: 18,50 m.
Molenmaker ?? (1803)
Fa. Van de Loo, Kethel (1962)
Versiering
Aardige baard, donkergroen geverfd met forse witte krullen aan de onderrand, met de opschriften:
'1803', '1962' en 'De Noord'.
Verwijzingen
Eigen website De Noord
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Noort Moole, Schiedam
Geschiedenis
De huidige molen is tenminste de derde op deze plek: de eerste was een standerdmolen, die in 1707 als ronde stenen molen werd herbouwd. In 1803 werd die molen op zijn beurt afgebroken en vervangen door de huidige hoge stenen molen.

Dit duurde tot 1937: in dat jaar werd de in slechte staat verkerende molen onttakeld; een grote stenen romp bleef over. In 1945 werd de gemeente Schiedam eigenaar van dit restant.

In 1962/1963 volgde rehabilitatie: de molenromp kreeg een nieuwe kap, roeden en stelling en zo werd het weer een fraaie stadsmolen.
Bij deze restauratie is de bovenas van de in 1955 gesloopte molen van poldermolen De Vereeniging te Pieterzijl, Groningen, gebruikt. Deze as, waarvan gietmerk en -jaar deels onder de vulstukken verborgen zitten, is volgens mededeling van een Groninger molenkenner van het fabikaat Koning (Foxham) en dateert uit 1910. Het nummer is niet geheel zeker. Bovenwiel, -bonkelaar en vang zijn afkomstig uit Aurora te Noordbroek, destijds de hoogste molen van de provincie Groningen. Grote delen van de kapconstructie zijn afkomstig van Molen nr. 3 (of: de Oude Molen), één van de twee ondermolens van de polder Nieuw-Lekkerland, die in 1944 asbreuk kreeg, niet meer hersteld en in 1957 geheel gesloopt werd.

Na 1962 bleef de molen voornamelijk statisch monument. Pas vanaf 1970 werd er weer regelmatig met de molen gedraaid. Zo nu en dan werd er in de molen ook gemalen, maar dat was meer bij uitzondering, ook al omdat het onderste gedeelte van De Noord in de jaren '70 van de 20ste eeuw in gebruik werd genomen voor de horeca: eerst als proeflokaal van jeneverproducent Bols; daarna als duur specialiteiten-restaurant. Dat laatste is het nog steeds.

Aan het begin van de 21ste eeuw werd duidelijk, dat de kap grondig herstel nodig had. Op 8 juni 2005 werd deze afgenomen, nadat al eerder de roeden waren kaalgezet en de staart verwijderd. De kap kreeg een zeer grote beurt, waarbij zoveel mogelijk oud materiaal behouden bleef: voeghouten, een groot deel van de overring en de rolwagens zijn allemaal nog van vóór 1962, dus van de Oude Molen van Nieuw Lekkerland. De kapbedekking is bewust naar de jaren'60-situatie gerestaureerd (en niet naar het potdekselwerk, dat er vóór 1937 op zat). Op 24 november 2005 werden de geheel herstelde kap weer geplaatst en de roeden gestoken.

Op wat in Schiedam de overslagzolder heet zit op deze molen nog een groot houten aandrijfwiel om de koning met haakse riempoelie/houten schijf aandrijving uit de tijd dat het gaande werk werd aangedreven met de dieselmotor op de begane grond. Het grote heeft 99 kammen, het aandrijfschijf 13 staven (steek 9 cm.) en de riempoelie op de horizontale as heeft een diameter van 115 cm. De dieselmotor zelf is niet meer aanwezig; die staat tegenwoordig los opgesteld langs de 's Gravelandse weg, vlakbij De Kameel. Het is de bedoeling dat die ooit weer dicht bij De Noord zal worden neergezet.

Eén van de hoger gelegen zolders is vernoemd naar Jan Kies, jarenlang vrijwillig molenaar van De Noord, die in januari 2004 op slechts 43-jarige leeftijd overleed.
Aanvullingen
Uniek aan deze molen:
Dit is - nog - de hoogste molen ter wereld (als De Hoop te Breda-Princenhage herbouwd is, ligt dat anders...). Altijd werd gedacht dat buurman De Vrijheid dat was, maar na uitvoerige metingen kwam ca. 40 jaar geleden deze molen als hoogste uit de bus, zij het met slechts enige centimeters verschil.
Overige foto's

© Foto's: Rob Pols (links 12-12-2004, rechts 13-12-2010)

© Foto's: Vincent Mepschen (15-6-2013).

© De Schiedamse molens domineren het stadsbeeld, hier aan de Lange Haven.
Foto: Rob Pols (12-1-2014).

© De Noord en De Nieuwe Palmboom gezien vanaf de stelling van De Vrijheid.
Foto: Rob Pols (13-1-2013).

© Foto's: Vincent Mepschen (15-6-2013).

© Foto's: Vincent Mepschen (15-6-2013).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zondag 7 december 2014 | Geschiedenis
Toelichting: Tekst bijgewerkt

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Noord, Schiedam home vorige pagina