Nederlandse Molendatabase  
Rijpwetering, Zuid-Holland
Database nr. 1096
Inventaris nr. ZH017
Naam Waterloosmolen
Bouwjaar 1857
Type Grondzeiler
Kenmerken Achtkante Molen
Functie Poldermolen
Ligging Achterdijk 11
2375 XJ Rijpwetering
Rijksdriehoek X: 99610 Y: 468272
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Kaag en Braassem
Kadaster Gemeente Alkemade, sectie E, nr. 878
Monumentennummer 7136
Landsch. waarde Zeer groot; fraai gelegen nabij open water
Eigenaar Rijnlandse Molenstichting sinds 1965, daarvoor de Waterloospolder
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Bemalen van de Waterloospolder, thans op vrijwillige basis; woning
Molenaar Hugo Witteman
Telefoon 071-5012207
Bezoekmogelijkheid Niet te bezichtigen

© Foto: Rob Simons (28-10-2012).   
Constructie
Romp Grenen achtkant, gedekt met riet, op hoge gemetselde voet
Kap Gedekt met riet
Vlucht 22,60 / 22,70 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Straathof0110buiten19961996aanw.22.70 m.
klik voor meer info Straathof0111binnen19961996aanw.22.60 m.
klik voor meer info Pot1081binnen18781878199622.50 m.
klik voor meer info Pot0753buiten18721872199622.50 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Sterkman & Zn, wed.A.018818621862aanw.04.86 m.
Kruiwerk 42 houten rollen; kruirad
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel
Inrichting IJzeren scheprad in de molen, Ø 5,41m.; breedte 0,35 m.
Woning in de molen
Overbrengingen Bovenwiel 49 kammen
Bovenschijfloop 28 staven, steek 15,3 cm.
Onderschijfloop 23 staven
Onderwiel 83 kammen, steek 14,6 cm.
Overbrengingsverhouding 2,06 : 1
Molenmaker J. Timmers II, Oude Wetering (1857)
Fa. Verbij, Hoogmade (1995/97)
Versiering
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met de opschriften 'Anno 1857' en helemaal onderaan in een cartouche 'WL'

Op de veldmuren staan op O, ZO en W drie gewitte kruisen. Eén ervan moet zeer oud zijn; de andere twee zijn in de 20ste eeuw aangebracht door molenaar Jaap Hoogenboom.

Op één van de veldmuren is een plaquette aangebracht ter herinnering aan Anton Bicker Caarten: molenvriend, oprichter van de Rijnlandse Molenstichting en schrijver van een boekje over deze molen (zie de Literatuuropgave).
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 01809
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Zevenhuizerpolder, Waterloosmolen (2e), Rijpwetering
Geschiedenis
In 1634 kwamen ingelanden van zeven poldertjes in het gebied tussen de Zevenhuizervaart, het Zweiland, het Spijkerboor, de Zever en de Waterloos (de verbinding tussen de Koppoel en de Kleipoel) met elkaar overeen om hun poldertjes te verenigen tot één polder. Dit ging niet zonder slag of stoot: er waren ook tegenstanders. Op 1 maart 1636 werd een definitief besluit genomen. De Waterloospolder werd vroeger ook wel 'Zevenhuizerpolder' genoemd, naar het gehucht vlakbij de molen.

De huidige Waterloosmolen werd in 1857 gebouwd, nadat zijn voorganger, ook een achtkante molen, op 25 juni 1857 was verbrand. Deze molen was niet de eerste op die plaats, maar had in 1775 een wipmolen vervangen. Deze was in januari van dat jaar bij storm zwaar beschadigd en werd vervolgens niet meer werd hersteld. Die wipmolen moet gedateerd hebben van de stichting van de polder, dus gebouwd zijn in 1636 of vlak daarna.

Jacob 'Jaap' Hoogenboom werd tot molenaar benoemd op 15 mei 1915 en overleed op 26 okt 1965. In 1958 was een elektrisch gemaal gebouwd, maar Hoogenboom maalde nog vaak op windkracht. Na zijn overlijden werd de molen nog regelmatig bemalen door zijn oudste kleinzoon Leo 'Leen' Witteman; later nam zijn jongere broer Cok Witteman dit over. Inmiddels bewoont en bemaalt diens zoon Hugo de molen.

Al in de jaren '70 van de 20ste eeuw openbaarden zich problemen met de watertoevoer en de onderbouw. Er werd nog wel op vrijwillige basis gedraaid, maar het scheprad stond inmiddels nagenoeg droog. Eind jaren '80 werd de molen vanwege de slechte staat stilgezet en stond vervolgens met kale roeden en een afgezaagde lange spruit te wachten op betere tijden.

Na jarenlange stilstand volgde in 1995/97 een zeer ingrijpende restauratie, waarbij met name veel waterbouwkundig werk werd verzet: fundering, waterlopen, scheprad en onderwiel werden nagenoeg geheel vernieuwd. De restauratie was ook grensverleggend voor de molenbouw, omdat hier niet werd overgegaan tot vervijzeling, maar het scheprad, zij het sterk verdiept en ook iets versmald, gehandhaafd bleef. De molen kan sinds deze grote ingreep weer volop water geven.
Bij deze restauratie bleek ook, dat voor de bouw van dit achtkant én van zijn voorganger, gebruik gemaakt is van de fundering van de (in 1775 vervangen) wipmolen: één van de vier vroegere buitenmuren is binnenkrimpmuur van de huidige molen!

Molenaars van deze molen
:
Pieter van der Kerkhof (1855 - 1872)
Tinus van Kins (1872 - 1915)
Jacob Hoogenboom (1915 - 1965)
Aanvullingen
Over de naam:
De molen is vernoemd naar de polder die hij kan bemalen.
Trivia:
Blijkens een aantekening van roedenfabrikant Straathof te Rijpwetering zijn de nieuwe roeden in 1996 over het ijs naar de molen vervoerd. Hemelsbreed is het inderdaad veel dichterbij en scheelt het een lastige rit over de smalle en bochtige Achterdijk!
Literatuurverwijzingen:
A. Bicker Caarten. In Holland staat een molen. (Leiden 1960)
Jan Hofstra, 'De Waterloosmolen', in: Molenwereld (1998) 56 - 63
Andries Veloo, 'Cok Witteman en de Waterloosmolen', in: Molenwereld 127 (2009) 253 - 256

© Foto: Ruud Bax (3-2-2007).
Plaquette ter ere van Anton Bicker Caarten.

© Foto: Ruurd Jakob Nauta (19-8-2007).

© Foto: Rob Simons (28-10-2012).

© Foto: Rob Simons (28-10-2012).

© Foto: Piet Glasbergen (25-1-2013).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zaterdag 7 september 2013 | Foto

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Waterloosmolen, Rijpwetering home vorige pagina