Nederlandse Molendatabase
Rijpwetering, Zuid-Holland
1095
ZH010
01004
Moppemolen
1752
Grondzeiler
Achtkante Molen
Poldermolen
Poeldijk 16
2375 NH Rijpwetering
X: 101346 Y: 469550
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Kaag en Braassem
Gemeente Alkemade, sectie D, nr. 1653
7133
Zeer groot; dominerend in plassengebied tussen diepe polders; wordt vanuit het noorden iets beperkt door bomengroei
Rijnlandse Molenstichting
Maalvaardig
Bemalen van de Veender- en Lijkerpolder buiten de bedijking, thans op vrijwillige basis; woning
Aad Toet
071-5012567 / 071-3052202
Niet te bezichtigen
Constructie
Grenen achtkant, gedekt met riet, op gemetselde voet van 2,00 m.
Gedekt met riet
25,70 / 25,90 m.
Oudhollands
Deze molen heeft nooit een wiekverbetering ondergaan.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Derckx0286buiten19781979aanw.25.90 m.
klik voor meer info Derckx0287binnen19781979aanw.25.70 m.
klik voor meer info Pot1830buiten18991899?197925.70 m.
klik voor meer info Pot1281binnen18811881?197925.70 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Enthoven & Co, L.I.?1845c?aanw.06.10 m.
48 houten rollen; kruirad
Losse Vlaamse blokvang uit vier stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel; pal
IJzeren scheprad in de molen, ├ś 5,30 m.; breedte 0,64 m.
Wateras en sintelstukken fabr. De Prins van Oranje nr. 1109 (1877)
Woning in de molen
Bovenwiel 65 kammen
Bovenschijfloop 36 staven, steek 13,4 cm.
Onderschijfloop 27 staven
Onderwiel 91 kammen, steek 16,5 cm.
Overbrengingsverhouding 1, 87 : 1
Eenvoudige baard, groen geverfd, wit afgebiesd met het opschrift:
ANNO 1752

Op één van de velden van de onderbouw een zwart kruis op een gewitte ondergrond.

Verwijzingen
Geschiedenis
Deze molen werd in 1752 gebouwd, nadat zijn voorganger, een wipmolen, was verbrand. Vaak is 1792 als bouwjaar genoemd maar dat is niet juist gebleken: het jaartal op de baard is inderdaad het bouwjaar.
Tezamen met de aan de Braassemermeer gelegen molen "de Meerkreuk" bemaalde "de Mop" de Veender- en Lijkerpolder buiten de bedijking (ca. 360 ha.).

In 1924 werd "de Meerkreuk" gesloopt en vervangen door een motorgemaal. De polder wilde toen, omdat de bemaling veranderd was, wel van de Moppemolen af en het had niet veel gescheeld, of dit was ook inderdaad gebeurd.
Protesten kwamen onder meer van bewoners van Nieuwe Wetering, die watervervuiling vreesden als de molen zou verdwijnen en er geen doorstroming meer zou zijn. Uiteindelijk werd besloten, de molen als reservebemaling te handhaven. Dit betaalde zich tussen 1940 en 1945 uit: de molen was toen zeer vaak in bedrijf; de brandstof voor het gemaal was duur en schaars.
Direct na de oorlog leek het voorbij; in 1947 kreeg molenaar Cozijn door de polder zelfs een maalverbod opgelegd. Er werd veel over en weer geschreven tussen instanties die uit waren op het behoud en de polder, die het wat de molen betreft voor gezien wilde houden. Uiteindelijk werd de molen toch opgeknapt in het kader van de wet BWO (Bescherming Waterstaatswerken in Oorlogstijd).

Het bemalingsgebied van de Moppemolen omvat ruwweg het dorp Roelofarendsveen, vanouds een plaats met zeer veel tuinders. De wateraanvoer geschiedt door een ca. vier kilometer lange aanvoersloot.
Na 2000 dreigde de molen, vanwege de aanleg van de HSL, deze levensader te verliezen; dit kon na veel overleg tussen allerlei instanties worden voorkomen: voor de molen werd een aparte (en kostbare) duiker gemaakt.

Op grond van de ster op de askop is de bovenas geïdentificeerd als een zeer oude Enthoven. Deze moet gegoten zijn rond 1845. Omdat in Rijnland de molens in de regel veel later dan 1845 werden voorzien van gietijzeren assen, is het aannemelijk dat het hier om een vroege sloopas gaat.
Aanvullingen

Deze molen en ook zijn voorganger, worden en werden 'De Moppemolen' genoemd. Waarschijnlijk naar de Moppehoeve, die niet ver van de molen gelegen is. Volgens overlevering was die hoeve ooit betaald met moppen (duiten).
In het polderarchief wordt steeds de naam "Mopmolen" gebruikt. Er was hier ook behoefte aan een naam, omdat de polder nog een molen had: De Meerkreuk.

Hoewel de molen formeel aan de Poeldijk ligt, is deze alleen dicht te benaderen via de Dwarsweg.

Deze molen staat bekend om zijn enorme waterverzet. Bij flinke wind kan het gebeuren, dat de wachtdeur al tijdens het opzeilen opengaat!

'1752 -2002. 250 jaar Moppemolen!' in: Molenwereld 12 (2002), 335 - 341
'Nieuw riet op de kap van de Moppemolen', in: Molenwereld 105 (2007) 221 - 223
Andries Veloo, 'De Moppemolen maalt door', in: Molenwereld 138 (2010) 235 - 238
Overige foto's
Moppemolen, Rijpwetering, Foto: Willem Jans (28-10-2007).
Moppemolen, Rijpwetering, Foto: Bram van Broekhoven (21-7-2012).
Moppemolen, Rijpwetering, Foto: Leo v.d. Drift (januari 2005).
© Foto: Leo v.d. Drift (januari 2005).
Moppemolen, Rijpwetering, Foto: Rob Simons (28-10-2012).
© Foto: Rob Simons (28-10-2012).
Moppemolen, Rijpwetering, Foto: W. Jans (28-10-2007).
© Foto: W. Jans (28-10-2007).
Moppemolen, Rijpwetering, Foto: Rob Simons (28-10-2012).
© Foto: Rob Simons (28-10-2012).
Moppemolen, Rijpwetering, Foto: Piet Glasbergen (25-1-2013).
© Foto: Piet Glasbergen (25-1-2013).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zaterdag 26 januari 2013 | Foto Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen Moppemolen, Rijpwetering home vorige pagina