Nederlandse Molendatabase  
Rijnsaterwoude, Zuid-Holland
Database nr. 1088
Inventaris nr. ZH013
Naam De Geestmolen
Bouwjaar 1707 / 1964
Type Grondzeiler
Kenmerken Achtkante molen
Functie Poldermolen
Ligging Heiligegeestlaan 6
2465 AX Rijnsaterwoude
Rijksdriehoek X: 105306 Y: 469096
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Gemeente Kaag en Braassem
Kadaster Gemeente Rijnsaterwoude, sectie A, nr. 1742
Monumentennummer 33003
Landsch. waarde Bijzonder groot
Eigenaar V. Schenk
Bedrijfsvaardigheid Maalvaardig
Bestemming Bemalen van de Grote Heilige Geestpolder, thans op vrijwillige basis
Bezoekmogelijkheid Niet te bezichtigen

© Foto: Ton Koorevaar (29-9-2009).   
Constructie
Romp Grenen achtkant, gedekt met riet, op gemetselde onderbouw van 2,00 m.
Kap Gedekt met riet
Vlucht 29,15 / 29,25 m.
Wiekenvorm Oud-Hollands
Wiekverbeteringen In 1933 kreeg deze molen op beide roeden het systeem-Dekker (met zeilen).
In 1952 werden de zeilen vervangen door zelfzwichting met dwarskleppen (zonder doorboorde as).
In 1964, bij de restauratie na de asbreuk van 1960, werd weer Oud-Hollandse ophekking aangebracht.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Positie Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info Pot (?)?buiten?1958196029.00 m.
klik voor meer info Straathof0057binnen19911991aanw.29.15 m.
klik voor meer info Straathof0058buiten19911991aanw.29.25 m.
klik voor meer info Schuitemag.n.buiten19641964199128.80 m.
klik voor meer info Schuitemag.n.binnen19641964199128.80 m.
klik voor meer info Pot?buiten18771876195829.00 m.
klik voor meer info Pot0970binnen18761876196028.75 m.
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje112218771963aanw.04.90 m.
klik voor meer info De Prins van Oranje044118671867?1960-
Kruiwerk 48 houten rollen; kruirad
Vang Losse Vlaamse blokvang uit vijf stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel
Inrichting Stalen vijzel Ø 1,40 m.
Woning in de molen
Overbrengingen Bovenwiel 68 kammen
Bovenschijfloop 35 staven, steek 13,5 cm.
Onderwiel 41 kammen
Vijzelwiel 35 kammen, steek 15,4 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 2,28
Molenmaker Jacob van Heijningen, Oude Wetering (1707)
W. Timmers, Oude Wetering (1833)
P. van Beek, Rijnsaterwoude (1964)
Versiering
Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met de jaartallen "1708" en "1833".
Verwijzingen
Ten-Bruggencatenr. 01003
allemolens.nl zoek op Ten-Bruggencatenummer in allemolens.nl naar aanvullende informatie
Voorganger Groote Heilige Geestpolder, Oude molen, Leimuiden
Geschiedenis
De molen maalde voor het eerst op 9 januari 1708 voor de droogmaking van de Grote Heilige Geestpolder. Gedurende dit proces werd de molen geholpen door een kleinere molen en de vroegere plasmolen. Deze laatste werd na het droogvallen van het meer in 1709 afgebroken.

In 1833 werd de kap geheel vernieuwd; het jaar '1833' op de baard heeft voor het misverstand gezorgd, dat de molen uit dat jaar zou dateren.

De molen werd in 1933 uitgerust met Dekkerwieken. Dit systeem werkte op zich prima, maar de zeilslag, toch al een bekend nadeel van de Dekkerwiek, was hier enorm: de molen versleet (letterlijk!) zo'n vier stel zeilen per jaar. In 1952 werden de zeilen daarom vervangen door zelfzwichting (met een lier, zónder doorboorde as).
Dit systeem bleek te zwaar: op 9 januari 1958 brak tijdens het malen de buitenroede, maar deze werd snel vervangen door een exemplaar, aangekocht van de Overwaard te Kinderdijk.
Op 28 januari 1960 ging het écht mis, toen de bovenas tijdens het malen door de windpeluw zakte. Asbreuk en een grote ravage waren het gevolg.
De polder, de investeringen in de molen van 1952 en 1958 nog niet te boven, liet direct daarna op de vijzel een elektromotor installeren. Als windmaalwerktuig was de molen voorgoed buiten bedrijf.

In 1963 werd de molen aan een particulier verkocht, met de plicht deze als monument te herstellen. De onderin de molen aanwezige bemalingsinstallatie en de waterlopen bleven ondertussen eigendom van de polder. 
Eind 1963 werden een tweedehands as (afkomstig uit De Klomp te Zeist) gestoken; begin 1964 volgden twee nieuwe gelaste roeden, waarmee de molen uitwendig weer compleet was. Sporadisch werd de molen sindsdien in werking gesteld.

Na 1964 is de molen diverse malen in andere particuliere handen overgegaan. Adrie Kyvon, beter bekend als André van Duin, was vermoedelijk de bekendste eigenaar/bewoner.

Begin jaren '90, toen de familie Van Noorle Jansen eigenaar was, werd een forse restauratie uitgevoerd, waarbij onder meer nieuwe roeden werden gestoken en de molen voor het eerst in ruim dertig jaar ook geheel op windkracht kon malen.

Molenaars op deze molen waren:
Cornelis Mateusz. (1708 - 1718)
Sijmon Gerritsz. Schoenmaker (1718 - 1743)
Steven van Beijeren (1743 - 1747)
Abram Oskam (1747 - 1751)
Jan Olphertsz. Weltwel (1751 - 1762)
Jan Pietersz. Cozijn (1763 - 1772)
Cornelis Jacobs. Bontje (1773 - 1704)
Weduwe Bontje (1804 - 1817)
Arie van Staveren (1818 - 1844)
Jan van Gent (1844 - 1869)
Willem van Gent, zoon van JvG (1869 - 1872)
Leendert Verhaar (1872 - 1881)
Weduwe Verhaar (1881 - 1884)
'Dove' Dirk Kraan (1885 - 1924)
Piet Kraan, zoon van Dirk Kraan (1925 - 1960)
Aanvullingen
Over de naam:
Deze molen wordt vernoemd naar de polder die hij kan bemalen.
Literatuurverwijzingen:
Jan Lunenburg, De Grote Heilige Geestpolder, in: Jaarboekje Rijnlandse Molenstichting 1986, pp. 23-34.

© Foto's: Ton Koorevaar (29-9-2009).

© Foto: Ton Koorevaar (29-9-2009).

© Foto: Piet Glasbergen (14-1-2013).

© Foto: Piet Glasbergen (14-1-2013).

© Foto: Piet Glasbergen (14-12-2013).
Draag zelf bij

Laatst bijgewerkt: zondag 22 december 2013 | Foto

bovenzijde Gebruiksvoorwaarden en auteursrechten    

zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Geestmolen, Rijnsaterwoude home vorige pagina