Nederlandse Molendatabase
Rijnsaterwoude, Zuid-Holland

De Geestmolen

1088

De Geestmolen

1707 / 1964
Grondzeiler
Achtkante molen
Poldermolen
Heiligegeestlaan 6
2465 AX Rijnsaterwoude
X: 105306 Y: 469096
N 52.207725 O 4.660180
toon op kaartje
toon in Google Streetview
Kaag en Braassem
Gemeente Rijnsaterwoude, sectie A, nr. 1742
V. Schenk
Maalvaardig
Bemalen van de Grote Heilige Geestpolder, thans op vrijwillige basis
Niet te bezichtigen
Bijzonder groot
ZH013
01003
33003

De Geestmolen

Constructie

Constructie

Grenen achtkant, gedekt met riet, op gemetselde onderbouw van 2,00 m.
Gedekt met riet
29,15 / 29,25 m.
Oud-Hollands
In 1933 kreeg deze molen op beide roeden het systeem-Dekker (met zeilen).
In 1952 werden de zeilen vervangen door zelfzwichting met dwarskleppen (zonder doorboorde as).
In 1964, bij de restauratie na de asbreuk van 1960, werd weer Oud-Hollandse ophekking aangebracht.
Wiekenkruis
Fabrikaat Nummer Pos. bouw Jaar Steek Positie Verdw. Lengte
klik voor meer info Straathof 0057 binnen 1991 1991 binnen aanw. 29.15
klik voor meer info Straathof 0058 buiten 1991 1991 buiten aanw. 29.25
klik voor meer info Schuitema g.n. buiten 1964 1964 buiten 1991 28.80
klik voor meer info Schuitema g.n. binnen 1964 1964 binnen 1991 28.80
klik voor meer info Pot (?) ? buiten ? 1958 buiten 1960 29.00
klik voor meer info Pot 0970 binnen 1876 1876 binnen 1960 28.75
klik voor meer info Pot ? buiten 1877 1876 buiten 1958 29.00
Bovenas
Fabrikaat Nummer Jaar Steek Verdw. Lengte
klik voor meer info De Prins van Oranje 1122 1877 1963 aanw. 04.90
klik voor meer info De Prins van Oranje 0441 1867 1867? 1960
48 houten rollen; kruirad
Losse Vlaamse blokvang uit vijf stukken; vangbalk met haak; vangstok; kneppel
Stalen vijzel Ø 1,40 m.
Woning in de molen
Bovenwiel 68 kammen
Bovenschijfloop 35 staven, steek 13,5 cm.
Onderwiel 41 kammen
Vijzelwiel 35 kammen, steek 15,4 cm.
Overbrengingsverhouding 1 : 2,28
Jacob van Heijningen, Oude Wetering (1707)
W. Timmers, Oude Wetering (1833)
P. van Beek, Rijnsaterwoude (1964)

De Geestmolen

Versiering

Eenvoudige baard, donkergroen geverfd, wit afgebiesd, met de jaartallen "1708" en "1833".

De Geestmolen

Verwijzingen

De Geestmolen

Geschiedenis

Geschiedenis

De molen maalde voor het eerst op 9 januari 1708 voor de droogmaking van de Grote Heilige Geestpolder. Gedurende dit proces werd de molen geholpen door een kleinere molen en de vroegere plasmolen. Deze laatste werd na het droogvallen van het meer in 1709 afgebroken.

In 1833 werd de kap geheel vernieuwd; het jaar '1833' op de baard heeft voor het misverstand gezorgd, dat de molen uit dat jaar zou dateren.

De molen werd in 1933 uitgerust met Dekkerwieken. Dit systeem werkte op zich prima, maar de zeilslag, toch al een bekend nadeel van de Dekkerwiek, was hier enorm: de molen versleet (letterlijk!) zo'n vier stel zeilen per jaar. In 1952 werden de zeilen daarom vervangen door zelfzwichting (met een lier, zónder doorboorde as).
Dit systeem bleek te zwaar: op 9 januari 1958 brak tijdens het malen de buitenroede, maar deze werd snel vervangen door een exemplaar, aangekocht van de Overwaard te Kinderdijk.
Op 28 januari 1960 ging het écht mis, toen de bovenas tijdens het malen door de windpeluw zakte. Asbreuk en een grote ravage waren het gevolg.
De polder, de investeringen in de molen van 1952 en 1958 nog niet te boven, liet direct daarna op de vijzel een elektromotor installeren. Als windmaalwerktuig was de molen voorgoed buiten bedrijf.

In 1963 werd de molen aan een particulier verkocht, met de plicht deze als monument te herstellen. De onderin de molen aanwezige bemalingsinstallatie en de waterlopen bleven ondertussen eigendom van de polder. 
Eind 1963 werden een tweedehands as (afkomstig uit De Klomp te Zeist) gestoken; begin 1964 volgden twee nieuwe gelaste roeden, waarmee de molen uitwendig weer compleet was. Sporadisch werd de molen sindsdien in werking gesteld.

Na 1964 is de molen diverse malen in andere particuliere handen overgegaan. Adrie Kyvon, beter bekend als André van Duin, was vermoedelijk de bekendste eigenaar/bewoner.

Begin jaren '90, toen de familie Van Noorle Jansen eigenaar was, werd een forse restauratie uitgevoerd, waarbij onder meer nieuwe roeden werden gestoken en de molen voor het eerst in ruim dertig jaar ook geheel op windkracht kon malen.

Molenaars op deze molen waren:
Cornelis Mateusz. (1708 - 1718)
Sijmon Gerritsz. Schoenmaker (1718 - 1743)
Steven van Beijeren (1743 - 1747)
Abram Oskam (1747 - 1751)
Jan Olphertsz. Weltwel (1751 - 1762)
Jan Pietersz. Cozijn (1763 - 1772)
Cornelis Jacobs. Bontje (1773 - 1704)
Weduwe Bontje (1804 - 1817)
Arie van Staveren (1818 - 1844)
Jan van Gent (1844 - 1869)
Willem van Gent, zoon van JvG (1869 - 1872)
Leendert Verhaar (1872 - 1881)
Weduwe Verhaar (1881 - 1884)
'Dove' Dirk Kraan (1885 - 1924)
Piet Kraan, zoon van Dirk Kraan (1925 - 1960)

De Geestmolen

Aanvullingen

Aanvullingen


Deze molen wordt vernoemd naar de polder die hij kan bemalen.

Jan Lunenburg, De Grote Heilige Geestpolder, in: Jaarboekje Rijnlandse Molenstichting 1986, pp. 23-34.

De Geestmolen

Overige foto's
De Geestmolen, Rijnsaterwoude, Foto's: Ton Koorevaar (29-9-2009).
© Foto's: Ton Koorevaar (29-9-2009).
De Geestmolen, Rijnsaterwoude, Foto: Ton Koorevaar (29-9-2009).
© Foto: Ton Koorevaar (29-9-2009).
De Geestmolen, Rijnsaterwoude, Foto: Piet Glasbergen (14-1-2013).
© Foto: Piet Glasbergen (14-1-2013).
De Geestmolen, Rijnsaterwoude, Foto: Piet Glasbergen (14-1-2013).
© Foto: Piet Glasbergen (14-1-2013).
De Geestmolen, Rijnsaterwoude, Foto: Piet Glasbergen (14-12-2013).
© Foto: Piet Glasbergen (14-12-2013).

Bezoek allemolens.nl voor historische foto’s van deze molen.
Draag zelf bij
zoek in database zoek op provincie Stuur een e-mail over molen De Geestmolen, Rijnsaterwoude home vorige pagina